Commandant der Strijdkrachten Onno Eichelsheim ziet dat vrijheid onder druk staat: 'Moeten er hard voor werken'

Op de dag van de Nationale Dodenherdenking klinkt een duidelijke boodschap van Onno Eichelsheim: vrijheid is kwetsbaar en vraagt blijvende inzet. Dit zegt de Commandant der Strijdkrachten in Goedemorgen Nederland.

Op 4 mei wordt door heel Nederland stilgestaan bij oorlogsslachtoffers en militairen die hun leven gaven voor vrijheid. Volgens Commandant der Strijdkrachten Onno Eichelsheim is deze dag bij uitstek een moment van bewustwording. "Het is echt de dag dat je nog meer beseft dat je dit soort offers moet kunnen brengen. Onze bondgenoten hebben dat destijds gedaan. Toen waren het nog geen bondgenoten in de huidige zin, maar het was een soort grenzeloze solidariteit van die tijd, waarin landen ons te hulp zijn geschoten om Nederland en andere landen in Europa te bevrijden. En dat is niet alleen toen, maar ook vandaag de dag nog cruciaal."

Ook oud-minister Ank Bijleveld onderstreept hoe essentieel die offers zijn geweest. "Zonder die bevrijders zouden we hier niet in vrijheid kunnen praten. Dat is iets wat we ons allemaal moeten realiseren. Het waren vaak, en dat vind ik zelf zo indrukwekkend, hele jonge mannen die met gevaar voor eigen leven voor onze vrijheid hebben gevochten."

Persoonlijke verhalen

De betekenis van herdenken wordt vaak doorgegeven via persoonlijke verhalen. Bijleveld vertelt hoe de oorlogsgeschiedenis in haar eigen familie nog altijd doorwerkt. "Mijn ouders leven allebei nog, ze zijn allebei 91 en moesten tijdens de Tweede Wereldoorlog worden geëvacueerd. Ze hebben dat later aan de kleinkinderen en aan ons verteld. Ze hebben in een steenfabriek gezeten of zaten ondergedoken in de Achterhoek, omdat ze aan de verkeerde kant van Nijmegen woonden. In 1944 hebben ze de hongerwinter elders doorgebracht. Die verhalen worden nog altijd verteld. Dat betekent dat de passie voor vrijheid en het besef dat vrijheid niet vanzelfsprekend is, op ons is overgebracht. Dat je daar iets voor moet doen en verantwoordelijkheid voor moet nemen."

Ook veteranen dragen die herinneringen met zich mee. In Maassluis staat veteraan Robert Blom stil bij zijn ervaringen in Libanon. "Ik denk sowieso aan alle gevallenen in missies en acties waarbij wij als Nederlanders hebben deelgenomen. En ik denk met name aan een van de laatste slachtoffers uit de tijd dat ik in Libanon diende, die daar het leven moest laten."

"Dat komt op zo’n moment naar boven. Het is een best wel triest verhaal. Iemand die daar zijn werk deed, net als ik, en op het verkeerde moment op de verkeerde plek stond. En in feite door een wapen van onszelf om het leven kwam."

Gevaar voor eigen leven

Eichelsheim benadrukt het respect voor veteranen en het besef van verantwoordelijkheid. "Je hoort uit dit verhaal dat het hoogste offer is gebracht door een collega van hem. Dat heeft impact. Ik besef mij terdege dat dit ook de rol is die wij vervullen: zorgen dat we die vrijheid bewaken, maar daarbij ook geconfronteerd kunnen worden met het hoogste offer. Dat komt altijd weer binnen als ik dat hoor."

Bijleveld vult aan: "Militairen doen hun werk altijd met gevaar voor eigen leven. Daar heb ik in de jaren dat ik minister was veel bewondering voor gekregen."

Ook tijdens de herdenking zelf zijn die gedachten nooit ver weg. "Als ik op de Dam sta, schiet dat ook altijd door mijn hoofd. Dan denk je aan vrienden of collega’s die zijn weggevallen tijdens missies of aan de omstandigheden waaronder we hebben gewerkt. De kameraadschap is groot, maar dat betekent ook dat je dat met je meedraagt", aldus Eichelsheim.

Volgens de Commandant der Strijdkrachten ligt de belangrijkste les van herdenken in het besef dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. "En dat je er hard voor moet werken om die te behouden. Dat kun je niet alleen met het uniform doen, maar dat moet de hele samenleving samen doen. Je ziet dat die vrijheid continu onder spanning staat. Onze democratie staat onder spanning en de polarisatie is groot. Daar hebben we allemaal een rol in te vervullen."