Bekladding Nationaal Monument zorgt voor verontwaardiging bij premier Jetten: 'Idiote en onacceptabele actie'

Het Nationaal Monument op de Dam is op de ochtend van 4 mei beklad met rode verf en de tekst 'genocide'. De actie leidt tot brede verontwaardiging bij politici en de gasten van Goedemorgen Nederland, juist op de dag van de Nationale Dodenherdenking. De politie doet onderzoek, terwijl de gemeente het monument met spoed schoonmaakt.

In de aanloop naar de herdenking werd al vroeg duidelijk dat het monument doelwit was geworden van vandalisme. Ter plaatse werd direct begonnen met het verwijderen van de verf.

Verslaggever Lennard Jan Geerts zag hoe snel dat ging. "Het is best wel aanwezig, zou ik zeggen. Maar wat ik opmerkelijk vind om te zien, is hoe snel ze het weer weg krijgen. Ze zijn bezig met een hogedrukspuit. Dan zie je dat ze druk bezig zijn en op het moment dat ze eroverheen gaan, is de rode tekst meteen weg. Dus ik denk dat dit binnen een half uurtje wel weer helemaal schoon is. Ik sta hier nu tien minuten en heb het echt zien veranderen. Het wordt weer netjes schoon, vooral aan de bovenkant zie je dat al, en nu zijn ze met de onderkant bezig. Eerst gaat er iemand met een spons overheen en daarna met de hogedrukspuit."

Volgens Geerts is de directe omgeving nog relatief rustig. "Er kwamen een aantal politieauto’s voorbij rijden die foto’s maken en ernaar wijzen en kijken. Verder staan er wat collega-journalisten om me heen en komt er nog meer politie aan. Dat is het eigenlijk. Er zijn nog niet veel mensen die hier ter plekke hun afkeuring uitspreken."

'Walgelijk'

De actie roept stevige reacties op. Emile Schrijver, directeur van het Joods Cultureel Kwartier, noemt het onbegrijpelijk dat juist deze dag wordt gekozen. "Ik vind dit walgelijk. Er is geen excuus te bedenken waarom je uitgerekend vandaag op deze manier aandacht zou moeten vragen. Het is niet zo dat je geen aandacht mag vragen voor wat er verder in de wereld aan de hand is. Het woord 'genocide' verwijst, vrees ik, naar Gaza en naar wat door veel mensen als genocide wordt gezien, en door anderen weer niet. Maar dat je daar op dit moment, op deze plek waar vanavond nationale herdenkingen plaatsvinden, op deze manier aandacht voor vraagt… walgelijk."

Ook Commandant der Strijdkrachten Onno Eichelsheim spreekt zich duidelijk uit. "Ik vind het schandalig dat we zo’n dag als vandaag hiervoor misbruiken. Uiteindelijk herdenken we op deze dag de offers die zijn gebracht om ons in vrijheid te laten leven. Ik vind het onacceptabel dat je dat moment probeert te gijzelen met dit soort bekladding."

Oud-minister Ank Bijleveld benadrukt het belang van respect tijdens de herdenking. "Laten we hopen dat ze de twee minuten stilte niet verstoren, want dat is van groot belang. Ze hebben gezegd dat ze dat niet zullen doen. Maar ik ben het eens met de heren dat het bekladden van zo’n monument schandalig is. Natuurlijk is er vrijheid van meningsuiting in ons land, en dat is een groot goed. Maar niet alles hoeft op dit moment gezegd te worden, en zeker niet op een manier die verstoort. Ik hoop van harte dat dat niet gebeurt."

Volgens Schrijver is het belangrijk om te blijven benoemen dat het een nationale herdenking is. "Dit veroorzaak pijn, het is een soort 'collateral damage': wij vinden dit op dit moment belangrijker, en dan maakt het ons niet veel uit dat we heel veel mensen daarmee krenken. Daar voel ik weinig sympathie voor."

'Een idiote en volstrekt onacceptabele actie'

Ook vanuit de politiek en het stadsbestuur klinken harde woorden. Premier Rob Jetten noemt de bekladding op X "een idiote en volstrekt onacceptabele actie. Al helemaal vandaag, op 4 mei. Laten we vandaag eensgezind zijn en samen met respect stilstaan."

Burgemeester Femke Halsema spreekt van "een ongelooflijk laffe daad". Volgens haar gaat het niet om protest, maar om "vernielzucht en opzettelijke beschadiging van ons nationale monument". Ze benadrukt dat de actie niet alleen nabestaanden raakt, maar "alle Nederlanders voor wie onze nationale herdenking belangrijk is". De gemeente werkt volgens haar "met man en macht" om het monument schoon te krijgen, terwijl de politie onderzoek doet naar de daders.

Eerdere verstoringen

Het is niet de eerste keer dat het Nationaal Monument doelwit is van actievoerders. Eerder werd het monument ook al beklad tijdens demonstraties. Intussen bestaat er zorg dat activisten de herdenking opnieuw willen aangrijpen om aandacht te vragen voor actuele conflicten, zoals in Gaza en Soedan. Hoewel organisatoren aangeven de twee minuten stilte te respecteren, blijft de vrees bestaan voor verstoring van de plechtigheid.

Vanavond vindt op de Dam de Nationale Dodenherdenking plaats, waarbij onder anderen het koningspaar aanwezig is. Om 20.00 uur worden twee minuten stilte gehouden ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en latere conflicten.