Aanslagpleger Correspondents' Dinner komt mogelijk nooit meer vrij: 'Levenslang zonder strafverkorting'

De mislukte aanslagpoging zaterdagavond op de Amerikaanse president Donald Trump tijdens het Correspondents' Dinner zorgt voor de nodige discussie in de Verenigde Staten. Er gaan zelfs stemmen op om de schutter de doodstraf op te leggen.

De man die wordt verdacht van de aanslagpoging, de 31-jarige Cole Tomas Allen uit Californië, werd maandag voorgeleid. Hij wordt onder meer verdacht van poging tot moord op de president en het overtreden van de wapenwet. Tijdens het galadiner in Washington opende hij het vuur buiten de balzaal waar Trump en andere hoogwaardigheidsbekleders aanwezig waren. Een agent van de Secret Service raakte gewond, verder vielen er geen slachtoffers.

Volgens Amerikakenner Willem Post is de impact van het incident groot. "Dit is natuurlijk groot nieuws", begint hij in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "De Amerikaanse maatschappij is door en door gepolariseerd, als een gespannen veer. En dan komen dit soort verradicaliseerde figuren boven drijven. Het aantal bedreigingen richting de president is al sterk toegenomen vergeleken met eerdere presidenten. Dit is eigenlijk al de derde poging tot een aanslag op hem."

Veiligheidsrisico

De aanslagpoging wakkert opnieuw de discussie aan over de beveiliging van de president. Eerder stapte al een topfunctionaris van de Secret Service op na een eerdere mislukte aanslagpoging tijdens een campagnebijeenkomst van Trump in Pennsylvania in 2024. Volgens Post is de kritiek die er nu klinkt terecht.

"De baas van de Secret Service zegt nu: uiteindelijk is het toch allemaal goed afgelopen. Maar ik denk niet dat je daar zo makkelijk mee wegkomt", zegt Post. "Ik heb zelf een aantal jaren geleden in dit hotel gelogeerd tijdens een grote internationale conferentie. Wat mij verbaast, en dat is ook de kritiek nu, is dat de hotelfunctie tijdens het Correspondents' Dinner intact bleef. Er zijn meer dan duizend hotelkamers, die zullen grotendeels bezet zijn geweest."

"April is een populaire maand in Washington. Daarnaast zijn er in het hotel zo'n vijftig vergader- en feestzalen. Ik ben er zelf weleens verdwaald. Het is best bizar dat je dan ook nog eens tweeduizend gasten bij zo’n diner laat aanschuiven, waaronder vrijwel de hele Amerikaanse regering. Dat is een veiligheidsrisico", aldus de Amerikakenner.

Uit onderzoek blijkt dat Allen al eerder in het hotel verbleef en mogelijk misbruik maakte van gebrekkige controles. Hij had meerdere wapens bij zich, waaronder een jachtgeweer, een pistool en messen, en droeg een kogelwerend vest. Ook stuurde hij vooraf berichten naar familieleden waarin hij zijn motief toelichtte en zijn verbazing uitsprak over de beperkte beveiliging.

Levenslang zonder strafverkorting

De verdachte hangt een zware straf boven het hoofd. "Donderdag is er een tweede voorgeleiding. Het is nu al duidelijk dat deze man levenslang kan krijgen, zonder kans op vrijlating", zegt Post. "Hij wordt aangeklaagd voor verboden wapenbezit, het gebruik daarvan en een – weliswaar mislukte – poging om de Amerikaanse president te vermoorden. Ik verwacht ook nog meer aanklachten, mogelijk terrorisme. Dan zou zelfs de doodstraf in beeld kunnen komen. Vooralsnog denkt iedereen aan levenslang zonder strafverkorting."

Hoewel de doodstraf zelden wordt uitgesproken bij mislukte aanslagen, sluit Post niet uit dat de discussie oplaait. "Sinds 2003 is dat niet gebeurd bij een mislukte poging. Dat is natuurlijk een groot verschil met een geslaagde aanslag. Maar aanklagers en Trump zijn omgeving zetten hier zwaar op in. Ze noemen het ontwrichting van de maatschappij en spreken van een terroristische daad."

Hij houdt rekening met een lange rechtszaak. "De doodstraf bestaat nog steeds en het gaat hier wel om een poging tegen de Amerikaanse president. Het zou mij niet verbazen als die discussie weer op gang komt."

Volgens de Amerikakenner speelt ook mee dat het om een federale zaak gaat, waardoor de juridische afhandeling anders ligt. "Dit is landelijk. Dat maakt het anders dan wanneer het alleen in het District of Columbia zou spelen, dat een aparte status heeft. De zaak wordt donderdag vervolgd."