VN kijkt op aandringen van Iran naar 'grotere plaatje' van de oorlog: 'Gesteund door Rusland en China'

De Verenigde Naties komen vandaag opnieuw bijeen in New York om de oplopende spanningen tussen de VS en Iran te bespreken. Volgens oud-topdiplomaat Ron Keller is het goed dat de ontmoeting zich vooral richt op het grotere plaatje van het conflict. "Het is heel belangrijk dat het totaalpakket eens besproken wordt."

De VN-Veiligheidsraad kwam al meerdere keren bijeen in het VN-hoofdkwartier in New York om te spreken over de oorlog tussen de VS en Iran. Daarbij stonden vooral de gevolgen van het conflict op de agenda, zoals de blokkade van de Straat van Hormuz. Voor die blokkade is nog geen oplossing gevonden, waardoor het conflict dreigt uit te groeien tot een regionale oorlog.

Vandaag wordt er uitgezoomd. "Ik denk dat het belangrijk is dat er vandaag wordt gesproken over de achterliggende problemen van die blokkade in de Straat van Hormuz", zegt oud-topdiplomaat Keller in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Er is tot nu toe twee keer bij de VN gesproken over het opheffen van de blokkade, omdat die tegen het internationaal recht in zou zijn. Iran houdt namelijk de wereldeconomie als gijzelaar."

Tal van landen roepen Iran op de blokkade op te heffen, maar Teheran, volgens Keller daarbij "gesteund door China en Rusland", stelt dat de blokkade het gevolg is van aanvallen van de VS en bondgenoot Israël, waarbij volgens Iran ook het internationaal recht is geschonden.

Op aandringen van Iran wordt er in New York daarom gesproken over "het achterliggende probleem" van de blokkade van de Straat van Hormuz, vertelt Keller, namelijk de aanval van de VS en Israël. "De VS zal op zijn beurt zeggen: wij zijn begonnen met aanvallen omdat we ons aangevallen voelen vanwege het kernwapenprogramma van Iran."

Hij vindt het "heel belangrijk dat het totaalpakket eens besproken wordt" in de VN-Veiligheidsraad. "Als je telkens één uitwas van het conflict uitlicht, is er altijd wel een land dat er anders over denkt. Dat is tot nu toe gebleken."

Tekst gaat verder onder X.

Een duidelijke stellingname door de VN lijkt dan ook nog ver weg. "Maar het zijn wel altijd belangrijke gesprekken in de Veiligheidsraad, omdat landen elkaars nieren proeven en zoeken naar de ruimte die er is voor een diplomatieke oplossing", zegt Keller. "En het goede nieuws is dat er niet alleen in de Veiligheidsraad gesproken wordt, maar ook door de VS en Iran, met behulp van Pakistan, om uit dit conflict te komen."

Volgens Keller willen zowel de VS als Iran inmiddels een einde aan de oorlog, die in februari begon en de olieprijzen tot grote hoogte dreef. "De hele wereld wil het, maar het is nu een kwestie van het vinden van de gulden middenweg. Gesprekken daarover vinden nu plaats achter de schermen. En wat nu in de VN-Veiligheidsraad gebeurt zal wel degelijk kunnen bijdragen aan die diplomatieke oplossing."

Rutte ziet grotere plaatje wél

Historicus Christiaan Hoekstra, schrijver van het boek Het geopolitieke schaakspel, volgt het conflict tussen de VS en Iran op de voet. Hij is het met Keller eens dat het goed is dat de VN-Veiligheidsraad naar het grotere plaatje kijkt in plaats van alleen naar de Straat van Hormuz. "Als je één pion verschuift, wordt daar telkens op gereageerd. Je moet inderdaad het totale plaatje in zicht houden, het einddoel."

Volgens Hoekstra is NAVO-topman Mark Rutte iemand die dat strategische overzicht wel weet te bewaren. Dat hij daarbij "veel vleierij" gebruikt richting de Amerikaanse president Donald Trump, is volgens hem goed te verklaren. "We kennen allemaal het 'daddy-fragment'. Heel veel mensen vinden het ongemakkelijk om te zien, maar ik denk dat Rutte het grotere strategische plaatje goed in het vizier heeft."

Trump dreigde eerder al meerdere keren met een vertrek uit de NAVO, wat volgens Hoekstra grote gevolgen zou hebben voor Europese bondgenoten, met name voor de steun aan Oekraïne. "Rutte moet Amerika bij Europa blijven betrekken, zolang Europa nog niet de machtsmiddelen heeft om echt machtspolitiek te kunnen bedrijven", zegt Hoekstra. "Dat daar vleierij bij komt kijken, vindt Rutte denk ik prima."

Ook over de oorlog in Iran en de rol van Trump zou Rutte volgens hem vooral strategisch handelen. "Je moet soms over je eigen principes heenstappen om iemand binnen boord te houden", aldus Hoekstra. "Het grote plaatje overzien, dat is het belangrijkste."