Professor waarschuwt voor risico’s overbelast stroomnet: 'Na stroomstop is black-out de volgende stap'

De problemen op het Nederlandse stroomnet worden steeds urgenter. Met een aansluitstop in Utrecht vanaf 1 juli en oplopende druk in meerdere regio’s waarschuwen experts dat het risico op ernstige verstoringen, tot zelfs een black-out, reëel wordt als er niet snel wordt ingegrepen.

Vanaf 1 juli komt in grote delen van de provincie Utrecht een stop op nieuwe stroomaansluitingen. Het gaat om onder meer De Bilt, Zeist, Bunnik, IJsselstein, Lopik, Oudewater, Montfoort, Woerden, Nieuwegein en Breukelen. Door het overvolle stroomnet kunnen nieuwe of zwaardere aansluitingen daar voorlopig niet meer worden toegekend.

Volgens professor David Smeulders van de TU Eindhoven is de situatie structureel en ingrijpend. "Dit is natuurlijk echt een serieus probleem. Niet alleen voor burgers, maar ook voor bedrijven." Hij wijst erop dat de gevolgen direct voelbaar worden in de praktijk: "Stel dat je wil verduurzamen. Je hebt een bakkerij en je wil elektrische ovens in plaats van gasovens. Dan zou ik aanbevelen: hou die gasovens nog maar even. Want het duurt inderdaad minstens zeven jaar voordat die elektrische oven komt."

Ook voor de economie kan dat volgens hem grote gevolgen hebben. "Bedrijven die overwegen om zich in Nederland te vestigen hebben een lijstje met een goed opgeleide bevolking, een stabiele regering en een goed investeringsklimaat. Maar dit komt er nu bij als echt een negatieve waarde. Dit gaat op de lange duur, en ook nu al, invloed hebben op ons economisch verdienvermogen."

Te optimistisch geweest

Smeulders stelt dat de problemen niet onverwacht zijn gekomen, maar dat er te lang is gewacht met ingrijpen. "We zijn te lang te optimistisch geweest. We hebben te lang gedacht dat we het aankonden met onze fantastische infrastructuren." Volgens hem zit het probleem vooral in piekbelasting: "Het is niet zo dat het net altijd vol zit. Het zit vooral vol op de pieken, net als een snelweg waarbij je ’s morgens in de file staat, maar om 12 uur gewoon kunt doorrijden."

Volgens de hoogleraar is de situatie inmiddels kritiek. "Zo’n stop is echt bovenaan de escalatieladder van wat er mis kan gaan. Het volgende is natuurlijk een black-out, dus dat er echt een storing op gaat treden. En dat moeten we natuurlijk proberen te voorkomen."

Hij benadrukt dat er snel keuzes nodig zijn, zowel landelijk als lokaal. "Wat kunnen we doen om die wijken nu aan te sluiten? We hebben ook een woningprobleem. Er staan mensen die woningen nodig hebben en er staan wijken die niet aangesloten kunnen worden. Daar zijn echt oplossingen voor die we snel moeten implementeren."

Crisiswet nodig

Ook in de politiek klinkt de roep om ingrijpen. D66-fractievoorzitter Jan Paternotte noemt de situatie urgent en wil dat de overheid sneller gaat handelen. "Hier is heel veel actie nodig van de overheid. Want hier moet een doorbraak komen. Dat heeft al veel te lang geduurd."

Volgens Paternotte is de wachttijd voor aansluitingen onacceptabel. "Het kan niet dat het zeven jaar gaan duren voordat we in Utrecht weer ondernemers, bedrijven en huishoudens een nieuwe aansluiting kunnen krijgen."

Hij pleit daarom voor een crisiswet om procedures te versnellen. "Om te zorgen dat al die bezwaren, zoals broedplaatsen voor ganzen, die er anders in de weg kunnen staan, dat dat een heel stuk sneller gaat. Dat betekent dat je een heleboel stappen zult moeten gaan overslaan."

Daarbij gaat het volgens hem om een fundamentele afweging. "De noodzaak en het belang van ons allemaal om dit probleem aan de kant te krijgen en weer in beweging te komen, moeten zwaarder wegen dan het belang van net iets in je eigen buurt. Dat is het idee van een crisiswet: dat het crisis is en dat je dan doorpakt."