Varen door Straat van Hormuz kan binnen een maand, zegt oud-vice-admiraal in reactie op Pentagon

Het hoeft niet zes maanden te duren voordat een schip veilig door de Straat van Hormuz kan varen, zegt vice-admiraal buiten dienst Ben Bekkering in het radioprogramma Sven op 1. "Je kunt een lijntje tekenen op de kaart, een nieuwe vaarroute, en aan elke kant gaan we 300 meter zoeken naar mijnen. Als daar niks ligt, kunnen we veilig varen."

Het Amerikaanse ministerie van Defensie denkt dat het tot een half jaar kan duren om de Straat van Hormuz volledig te ontdoen van mogelijke Iraanse mijnen, meldt The Washington Post op basis van bronnen. Volgens de krant kan dit de olie- en gasprijzen hoog houden, zelfs na een eventuele vredesdeal. Tegelijk zouden Amerikaanse parlementariërs te horen hebben gekregen dat Iran mogelijk twintig of meer mijnen heeft gelegd in en rond de zeestraat. Een woordvoerder van het ministerie noemt die informatie "inaccuraat".

De Iraanse Revolutionaire Garde heeft gewaarschuwd voor een "gevarenzone" van ongeveer 1400 vierkante kilometer, vergelijkbaar met het landoppervlak van de provincie Flevoland, waar mogelijk mijnen liggen. Iran houdt de zeestraat grotendeels gesloten vanwege de oorlog met de Verenigde Staten en Israël.

Zes maanden 'erg lang'

Volgens Bekkering, voormalig militaire vertegenwoordiger bij de NAVO, is het niet zeker dat er daadwerkelijk mijnen zijn gelegd in de Straat van Hormuz. "Maar op het moment dat is gezegd 'we hebben mijnen gelegd', moet je daarvan uitgaan", begint hij tegen Sven Kockelmann.

Het Pentagon gaat ervan uit dat het ongeveer zes maanden duurt om de zeestraat volledig mijnvrij te maken. "Ik denk dat dat wel heel lang is", zegt Bekkering daarover. "Iran heeft in een groot rood vierkant in de Straat van Hormuz aangegeven: daar zouden de mijnen kunnen liggen. Je hoeft niet die hele box te onderzoeken. Je kunt een lijntje tekenen op de kaart, een nieuwe vaarroute, en aan elke kant gaan we 300 meter zoeken naar mijnen. Als daar niks ligt, dan kunnen we veilig varen."

Luister dit gesprek terug. De tekst gaat hieronder verder.

Overigens varen er al schepen door de zeestraat zonder dat er een mijnexplosie heeft plaatsgevonden. Toch blijft voorzichtigheid geboden, benadrukt de vice-admiraal buiten dienst. "Je kunt geluk hebben."

Mijnen worden bovendien steeds geavanceerder en maken niet per definitie direct slachtoffers. "Je hebt tegenwoordig mijnen die reageren op de schroefgeluiden van een schip. Je hebt ook mijnen die reageren op een verstoring door een stalen schip van een magnetisch veld. Maar je hebt mijnen die bijhouden: ik ben uit op een schip met twee schroeven, meestal een oorlogsschip, en ik laat de eerste vijf passeren en neem de zesde."

Het opruimen van mijnen is hoe dan ook een complexe operatie, zegt hij. "Dat maakt dat het een langdurige operatie is. Maar zes maanden? Ik denk dat je na een goede maand toch een vaarroute met een hoge mate van zekerheid vrij hebt."

Ondertussen onderzoekt Amerika alternatieve vaarroutes in de regio, bijvoorbeeld langs Oman. "In die wateren zijn ze dus al bezig om mijnenbeschermingsoperaties uit te voeren", zegt Bekkering.

NAVO-spanning rond Spanje loopt op

Tegelijkertijd loopt spanning binnen de NAVO op. Op het Amerikaanse ministerie van Defensie circuleert een interne e-mail met mogelijke straffen voor Spanje en andere landen waarover de Verenigde Staten ontevreden zijn, meldt persbureau Reuters. Daarbij wordt ook een schorsing van Spanje als NAVO-lidstaat genoemd.

Het Witte Huis zou niet blij zijn met het verzet van Spanje tegen de oorlog in Iran en de hogere NAVO-norm. Volgens Bekkering is schorsing echter geen bekende strafmaatregel binnen het bondgenootschap. "Nee. De NAVO hanteert open deur-beleid. Dat betekent: landen die willen toetreden, moeten voldoen aan bepaalde eisen en dan kan je erbij komen. Ik geloof dat die open deur niet bedoeld is om iemand er weer uit te kieperen na een tijdje."

"Ik heb het nog nooit gehoord, het is nooit aan de hand geweest. Wat we in diezelfde mogelijke memo zien is het tegenhouden van benoemingen (van Spanjaarden binnen de NAVO, red.), dat kan wel", zegt de oud-vertegenwoordiger bij de NAVO.

Bekkering hoopt dat lidstaten met elkaar in gesprek blijven. "Ik vind ook nog steeds dat het aan landen moet zijn om te bepalen of ze lid moeten zijn van dat bondgenootschap of niet." Tegelijk erkent hij dat Spanje op dit moment een dwarsligger is. "Ja, je moet wel je contributie betalen. Ik maak mij er wel zorgen over of de NAVO anders zijn slagkracht houdt."

Tekst gaat verder onder X.

"En bij de NAVO zeggen we: 'It’s about burden sharing and risk sharing'. Je deelt de lasten en de risico's. Je levert je geld, de middelen en toont de bereidheid om ze in te zetten. En laten we eerlijk zijn: als Nederland hebben we jaren ook onze contributie niet betaald en heel veel landen met ons niet."

Bovendien neemt Spanje deel aan de Hormuz-coalitie, waarin westerse landen samenwerken aan een maritieme missie om de Straat van Hormuz open te houden. "En de Spanjaarden hebben ook deelgenomen aan de missies in Afghanistan en Irak en aan de anti-piraterij-operaties."

"Ik denk dat je de kritiek die Spanje heeft op de oorlog in Iran maar ook de oorlog die we al lang in Gaza en Libanon zien gebeuren, die kritiek moet je tot je nemen en ik begrijp ook dat die kritiek er is, om het diplomatiek te zeggen", zegt hij.

Europees leger?

Ondertussen maakte Duitsland deze week bekend dat het in 2039 de sterkste krijgsmacht van Europa wil hebben, met inzet van onder meer kunstmatige intelligentie, drones en herbewapening. Critici vinden dat Europese landen beter moeten samenwerken om de defensie te versterken. "Ik ben het ten dele eens met de kritiek dat we de defensieindustriemarkt in Europa moeten consolideren, er zitten dubbelingen in", zegt Bekkering daarover.

Tekst gaat verder onder X.

Volgens hem is het idee van een Europees leger echter te simplistisch. "Ik vind het alleen te makkelijk om te zeggen: als we nou allemaal hetzelfde kopen en we maken er maar een Europees leger van, dat het dan allemaal voor elkaar is. Dat noem ik altijd een rookscherm voor de echte vraag waar het om gaat: de overdracht van soevereiniteit."

Een Europees leger is namelijk niet alleen een kwestie van materiaal, zegt Bekkering. "Waar het echt om gaat is dat de politieke besluitvorming van de inzet van militairen op één plek wordt genomen. Dat is overdracht van soevereiniteit en dat vinden alle Europese landen nog heel ingewikkeld."