Stroomnet op slot in Utrecht: 'Bedrijven staan met de rug tegen de muur'

In het grootste deel van de provincie Utrecht zijn nieuwe elektriciteitsaansluitingen vanaf 1 juli tijdelijk niet meer mogelijk. Netbeheerder TenneT kondigt deze pauzemaatregel aan om overbelasting van het stroomnet en storingen te voorkomen. Ieder halfjaar zal er gekeken moeten worden hoe het eruitziet, voorziet staatssecretaris Jo-Annes de Bat van Klimaat en Groene Groei in Goedemorgen Nederland.

Andere delen van Utrecht, Flevoland en Gelderland staan nu op oranje in plaats van rood, dat had volgens De Bat ook anders kunnen zijn. "We hebben samen met de netbeheerders aan tafel gezeten en meer aannames die in de modellen zitten ter discussie gesteld", legt hij uit. 

"Bijvoorbeeld welke weerstemperatuur stop je in de modellen, dat berekent dan hoeveel vermogen je nodig hebt om bepaalde warmte te kunnen leveren. Als je die aannames ter discussie stelt, kun je meer ruimte creëren. Ook hebben we gepoogd om een aantal bouwprojecten te versnellen, daarmee kun je dus ruimte creëren op het net."

Netcongestie

Netbeheerder TenneT kondigde in februari aan dat de transportcapaciteit van het elektriciteitsnetwerk in Utrecht, Gelderland en Flevoland volledig is benut. De file op het stroomnet wordt ook netcongestie genoemd. Provincies, het Rijk, gemeenten en netbeheerders hebben alles in het werk gesteld om een volledige aansluitstop in het hele gebied te voorkomen. Er geldt in het hele gebied al langer een aansluitstop voor grote bedrijven die zich daardoor niet kunnen vestigen of uitbreiden.

Ondanks de vele maatregelen is volgens netbeheerder TenneT in een deel van de regio Utrecht een pauzemaatregel nu onontkoombaar om de netveiligheid te kunnen garanderen. Daarom worden aanvragen voor nieuwe en zwaardere aansluitingen vanaf juli op een wachtlijst geplaatst tot er capaciteit beschikbaar komt. Ook het verzwaren van een bestaande aansluiting voor bijvoorbeeld warmtepompen of laadpalen, is tijdelijk niet mogelijk.

Hulp van inwoners nodig

Het kabinet komt met een crisisaanpak. "Het feit dat we in zeven weken van rood naar groen zijn gekomen voor die gebieden, betekent dat er ruimte zit en die gesprekken goed kunt voeren", zegt De Bat. "Daarvoor hebben we ook de hulp van de inwoners zelf nodig. We kunnen nog een heleboel flexibiliseren. We kunnen inwoners vragen om pieken te vermijden. Dat gaan we ook met een prijsprikkel verder stimuleren." 

Tegelijk is er een lichtpunt: de bouw van 35.000 woningen in de provincie Utrecht kan de komende jaren doorgaan. "Maar het is hard werken om ook de rest van het vraagstuk in Utrecht op te lossen", bekent De Bat, die stelt dat elektrische auto's voor een deel mee kunnen helpen in de oplossing. "Want uiteindelijk is het niet zo dat het net permanent vol zit. Als er laadpalen staan, kun je ze gewoon in principe opladen, als je de pieken maar vermijdt."

Rug tegen de muur

Fred Teeven, voorzitter Koninklijk Nederlands Vervoer, voorziet dat transportbedrijven diesel moeten blijven rijden. "Dit is heel teleurstellend. Je zal maar ondernemer zijn en een taxibedrijf hebben in de regio Utrecht of Gelderland... Ik hoor een veel te optimistisch plaatje. Als bedrijven willen verduurzamen, kunnen ze absoluut geen aansluiting krijgen voor de infrastructuur. Mijn leden staan met de rug tegen de muur. Ze hebben niet de mogelijkheid om elektrisch te rijden en moeten diesel blijven rijden."

Volgens Teeven zijn de problemen nog groter dan geschetst. "Ook in Zuidoost-Brabant en Limburg zijn er grote congestieproblemen. Daar kunnen leden van mij ook geen aansluitingen krijgen op laadpalen. Ik begrijp best wel dat woningen voorrang krijgen voor bedrijven, maar die bedrijven kunnen dus niet elektrisch rijden."

Datacenters

Ook te bouwen datacenters vragen om veel energie. Oud-diplomaat Ron Keller vindt het maar de vraag of we die centra willen hebben. "Die kan je ook in Frankrijk of Duitsland neerzetten, dan komen die data ook bij ons binnen. Als je het Europees zou bekijken, zou je die datacentra niet per se in Nederland willen neerzetten, als je al dit soort netproblemen hebt. Ik denk dat het netprobleem vooral veroorzaakt is door het feit dat de infrastructuur in het verleden geprivatiseerd is."