Fred Teeven noemt sneuvelen asielwet beschamend: 'D66 heeft de PVV uitgelokt'

Voormalig staatsecretaris Fred Teeven (VVD) rekent het D66 aan dat de omstreden asielwet van Marjolein Faber is gesneuveld in de Eerste Kamer. "Aan twee kanten zijn politieke spelletjes gespeeld. De fractievoorzitter van D66, Boris Dittrich, ging vooraf op de foto met ongedocumenteerden om de boel nog eens op te jagen. Dat de PVV tegen de novelle zou stemmen, was niet denkbeeldig", oordeelt hij in Goedemorgen Nederland.

De wet die ‘het strengste asielbeleid ooit’ moest opleveren, kan de prullenbak in. Maar liefst 44 van de 75 senatoren stemden gisteren tegen het plan, waardoor het de stempel ‘verworpen’ heeft gekregen. Zoals verwacht bleek de zogeheten novelle (een verzachting van de wet) een cruciaal punt. De novelle moest ervoor zorgen dat hulp aan mensen die illegaal in Nederland verblijven (het veelgenoemde kopje soep) niet strafbaar zou worden.

D66 stemde tegen zowel de novelle als de wet, omdat zij de maatregelen te streng en juridisch problematisch vonden. Tegelijk stemde de PVV juist tégen de novelle, omdat die de wet volgens hen afzwakte. Daardoor werd de aanpassing die de wet acceptabeler moest maken, verworpen.

Dat had directe gevolgen: partijen die de wet alleen mét die aanpassing wilden steunen, zoals het CDA en de SGP, trokken hun steun in en stemden uiteindelijk tegen de hele wet. Hierdoor viel de meerderheid weg en werd de asielwet definitief weggestemd in de Eerste Kamer.

'Beschamend'

Fred Teeven (die van 2010 tot en met 2015 als staatssecretaris van Veiligheid en Justitie asiel in zijn portefeuille had) noemt de gang van zaken "beschamend". De VVD’er wijst daarbij vooral naar regeringspartij D66. "Het wreekt zich dat er tijdens de kabinetsformatie is gedacht: PVV stemt wel mee met de wet en D66 houdt zich een beetje in."

Er zijn aan twee kanten politieke spelletjes gespeeld, vervolgt Teeven. "Maar als ik zie dat de fractievoorzitter in de Eerste Kamer, Boris Dittrich, nog op de foto gaat met ongedocumenteerden en de boel daarmee nog eens flink opjaagt, denk ik: is dat wel zo handig? Dat had allemaal wat slimmer gekund."

Het lag in de lijn der verwachting dat de PVV tegen de novelle zou stemmen. "Geert Wilders pikt die versoepeling gewoon niet. Dat de PVV ertegen zou stemmen, was niet denkbeeldig. Laat ik het voorzichtig zeggen: ik denk dat de PVV een beetje is uitgelokt door D66 en hun handelswijze."

De tekst gaat verder onder de X.

'Jetten is een stukje gezag kwijt'

De partij van premier Rob Jetten had het beter over een andere boeg kunnen gooien, stelt Teeven. "D66 had voor de novelle kunnen stemmen en tegen de wet. Dat was ook een spelletje geweest, maar dan had je CDA en SGP wel meegekregen en had de wet het gehaald. Nu staat het kabinet met lege handen. Het wordt nu een hell of a job om er een verscherping in te krijgen. Ik denk dat het kabinet dit erg onderschat heeft. Het meest jammere is dat de premier nu een stukje van zijn gezag kwijt is."

Teeven wil het aandeel van de PVV niet ontkennen. "Ze hebben allebei schuld. Het zijn spelletjes. Maar D66 weet hoe dit leeft bij coalitiepartner VVD. Er zit een CDA-minister op die stoel. Je maakt het die man vanaf de eerste dag superonmogelijk om zijn werk goed te doen."

'Politiek alleen met zichzelf bezig'

"Het treurigste vind ik die politieke spelletjes", oordeelt AD-columnist Angela de Jong. "We hebben de afgelopen tijd gezien dat mensen te hoop lopen tegen asielzoekerscentra. Of het nou goede argumenten zijn of niet: lokale politici hebben ermee te maken, die worden bedreigd. Dat is het sentiment dat leeft. Al die mensen hoopten dat er wat zou gebeuren, maar kijken naar politieke partijen die zichzelf wéér belangrijker vinden dan het oplossen van problemen."

'Geen crisis

Dat de asielwet mede door D66 en het CDA is gesneuveld, betekent volgens politiek verslaggever Mats Akkerman nog niet dat er sprake is van een kabinetscrisis. "Vooral omdat ze alle drie na twee maanden geen zin hebben om nu al in een kabinetscrisis te zitten. Tegelijkertijd hebben ze natuurlijk wel een probleem. Ze zijn het er alle drie over eens dat er maar één schuldige is: de PVV. Ze wisten echter dat de draai van de PVV eraan zat te komen. Daarom vragen VVD en CDA zich ook af: had D66 niet over zijn eigen schaduw heen kunnen stappen? Had Jetten niet meer druk moeten uitoefenen op de senatoren in de Eerste Kamer?"

Op 12 juni gaat het Europese migratiepact in. Een gelukje, stelt Akkerman. "De implementatie – hoe Nederland dit gaat uitvoeren – moet nog door de Eerste Kamer. Daar ziet minister Bart van den Brink kansen om gesneuvelde elementen alsnog toe te voegen. Dat betekent wel dat je D66 aan boord moet krijgen."

'D66 laat het afweten'

De Jong verzucht: "D66 heeft een groot deel van de stemmen binnengehaald door te zeggen dat ze voor een strenger asielbeleid zijn. Ja, die laten het nu weer afwachten..."

Akkerman: "De partij moet nu bepalen wat nou precies het strenge migratiebeleid is waarmee ze campagne hebben gevoerd. Dat zullen ze moeten laten zien aan de onderhandelingstafel met VVD en CDA."