Stemacteur Boris van der Ham vreest toekomst voor beroepsgroep: 'Zorgen dat virtuele stemmen het overnemen'

We gebruiken hem de hele dag door, vaak zonder erbij stil te staan: onze stem. Op de Werelddag van de Stem is er wereldwijd aandacht voor het belang ervan; van alledaags praten tot professioneel stemgebruik in films en televisie.

Volgens oud-politicus Boris van der Ham is niet gek dat er zo'n themadag bestaat. "Je hebt natuurlijk voor elk onderwerp wel een dag. Ik denk dat het goed is dat er veel aandacht wordt gevraagd voor het belang van de stem. Er zijn natuurlijk ook mensen die hun stem niet goed kunnen gebruiken."

Van der Ham weet waar hij het over heeft. Naast zijn politieke carrière werkte hij ook als stemacteur en sprak hij stemmen in voor onder meer animaties. Zo was hij te horen als een bekakte drol in The Emoji Movie. "Het is een beetje aangezet, een beetje bekakt."

Juist dat overdrijven maakt het werk leuk, legt hij uit. "Ik heb ook wel wat andere tekenfilms gedaan, niet zo heel veel. Ik zou dat veel meer willen doen. Het is heerlijk om allemaal stemmetjes te doen en opeens zo te gaan praten. Het is fantastisch om daar mijn acteurschap in kwijt te kunnen. Want ik ben oorspronkelijk acteur, ik heb de toneelschool Maastricht gedaan."

Oude actrices

Die liefde voor stemgebruik ontstond al vroeg, tijdens zijn opleiding. "Op de toneelschool, in de kantine, doe je heel veel stemmetjes met elkaar. Je bent je stem aan het ontwikkelen. Wij deden bijvoorbeeld oude actrices na. Dat vonden we heel grappig om te doen. Dus je oefent veel met stemmetjes en als je dan een keer voor een tekenfilm wordt gevraagd, is dat heerlijk."

Toch verandert het vak snel, mede door de opkomst van kunstmatige intelligentie. Van der Ham ziet die ontwikkeling, maar maakt zich nog niet direct grote zorgen. "Nou, niet helemaal. Ik ben ook voice-over voor televisieprogramma’s, bijvoorbeeld bij de serie Meer dan Verwacht. Daarin ga je toch andere keuzes maken dan die misschien klassiek zijn. Ik denk dat daar de menselijke stem nog steeds voor nodig is. Maar er zijn zeker ook zorgen dat steeds meer wordt overgenomen door virtuele stemmen."

Dat onze stem soms anders klinkt dan we zelf denken, herkent ook Mona Keijzer. Zij wijst op het verschil tussen hoe je jezelf ervaart en hoe anderen je horen. "Wat mensen zich niet realiseren is dat de stem die je in je hoofd hoort heel anders is dan hoe je hem echt hoort. Dus ik moet altijd even wennen. Je ziet en hoort jezelf anders dan dat het op tv of radio overkomt."