Stevige kritiek op gelekte steunplannen kabinet: 'Dit hele pakket slaat nergens op!'

SP-leider Jimmy Dijk wil instemmen met het steunpakket van het kabinet om de economische gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten te verzachten, maar vindt dat de maatregelen "veel te beperkt" zijn. Hij roept in Goedemorgen Nederland het kabinet op om meer te doen. "We gaan nog zien dat de voedselprijzen gaan stijgen."

De NOS meldde gisteren dat het kabinet ongeveer één miljard euro uittrekt voor een pakket aan maatregelen, waaronder een halvering van de motorrijtuigenbelasting voor grijze kentekens, vaak kleine ondernemers met een busje. Ook zou de reiskostenvergoeding worden verhoogd, zo meldden bronnen rond het kabinet.

Daarnaast komt er 50 miljoen euro vrij voor steun aan de armste huishoudens en wordt extra geld uitgetrokken voor woningisolatie. Ook zouden groene subsidies voor bedrijven eerder beschikbaar komen, aldus de NOS. Maatregelen om de stijgende brandstofprijzen te dempen blijven vooralsnog uit.

'Veel te beperkt'

"Het is een veel te beperkt pakket", vindt SP-leider Dijk. "Het is echt schieten met hagel, met ook nog eens veel te weinig hagel." Volgens hem groeit de groep mensen die hun energierekening niet meer kan betalen. "Er wordt vijftig miljoen euro uitgetrokken voor een noodfonds. We weten uit het verleden dat dat 100.000 mensen helpt, terwijl we ook weten dat er 500.000 huishoudens in energieproblemen zitten omdat ze de rekening niet kunnen betalen."

In de plannen is geen geld opgenomen om de accijnzen op benzine te verlagen. Onbegrijpelijk, vindt Dijk. "De prijzen aan de pomp schieten door het dak. We zien alle landen om ons heen met accijnskortingen komen en hier in Nederland blijft het huilen aan de pomp."

Tekst gaat verder onder X.

Volgens hem is er bovendien behoefte aan structureel beleid. "Dit is de zoveelste keer in korte tijd dat we in een energiecrisis belanden en dat met name mensen met lage en middeninkomens de rekening betalen, omdat zij degenen zijn die hoge energierekeningen hebben."

Om huishoudens nu te helpen, zouden de belastingen op energie omlaag moeten, stelt Dijk. "Meer dan de helft van onze energieprijs bestaat uit belastingen, terwijl energie wat de SP betreft een collectieve voorziening moet zijn waar mensen gebruik van moeten kunnen maken. Het zou ervoor zorgen dat mensen meer geld in hun portemonnee hebben. Dat kunnen ze dan ergens anders uitgeven."

Volgens hem is dat dringend nodig. "We gaan nog zien dat de voedselprijzen gaan stijgen voor mensen. En de afgelopen jaren zijn de prijzen van boodschappen al door het dak gegaan. Mensen kunnen steeds minder uitgeven in de supermarkt aan voedsel, echt een basisbehoefte."

Dijk vindt dat het kabinet de situatie onderschat. "Het kabinet neemt deze crisis veel te lichtzinnig op. Alle grote instanties geven aan: het is code rood. Mensen komen binnenkort in de problemen. Dan moet je niet wachten zoals de vorige keer, in 2022, totdat mensen echt in de shit zitten. Je moet ervoor zorgen dat ze nu lucht krijgen om te kunnen ademen en een fatsoenlijk inkomen hebben."

De maatregelen zijn volgens hem "een pleister op een veel te grote wond". Ook vindt Dijk dat Nederland te weinig inzet op duurzame energie. "In Nederland hebben we een hele gekke manier om zonnepanelen te plaatsen. We doen het niet collectief, we doen het individueel. Zo hebben we ook nooit een riolering aangelegd. Laat er zorgen dat op alle geschikte daken zonnepanelen komen. Een land als Spanje heeft dat wel gedaan. Daar zie je dat de gevolgen van de energiecrisis veel minder groot zijn."

In Spanje schijnt vaker de zon, bovendien is het elektriciteitsnet in Nederland op veel plaatsen vol. "Dat is een heel terecht punt", zegt Dijk. "We zien dat het net op plekken en bij tijden overbelast is. Daarom zou je met buurt- of huisbatterijen moeten werken. Dat werkt, dan sla je energie op als de zon wel schijnt. En ja, dat Spanje een ander land is, daar ben ik mij van bewust. Ik vind wel dat dit pakket heel karig is, zowel op steun nu als op de lange termijn om mensen te behoeden voor een volgende energiecrisis."

Toch is de SP waarschijnlijk bereid het pakket te steunen. "Voor iedere kleine verbetering die er is – en nogmaals, het is een kleine verbetering – zullen wij steunen. Maar dit is wel echt veel te karig." Daarbij plaatst Dijk wel een kanttekening: "We moeten dit weekend afwachten wat die plannen precies behelzen. Dit zijn gelekte plannen, maar ik ga ervan uit dat ze zo goed gelekt zijn dat ze kloppen."

'Het ontbreekt aan daadkracht'

Politiek verslaggever Tom Staal denkt dat "de kans groot is" dat het pakket steun krijgt in de Tweede Kamer. "Als Jimmy Dijk nu al zegt: alle beetjes helpen... Dat is namelijk precies wat dit is: een beetje, meer is het niet. Het gelijk afwijzen vinden partijen lastig. Maar waar het aan ontbreekt is gewoon daadkracht. Dit is polderen tot en met. Dit is wat het minderheidskabinet probeert: overal iedereen tevreden houden met een gerichte aanpak."

Volgens Staal is het pakket te beperkt en te gefragmenteerd. Op de vraag of voorzichtig omgaan met geld niet juist verstandig is, zegt hij: "Dat is op zich fijn, maar ik denk dat we langzaam naar een noodsituatie gaan als je kijkt naar de prijzen. Dan wil je dat iedereen goed en snel geholpen wordt. Het is heel makkelijk om te zeggen 'kijk naar andere landen', maar kijk naar Duitsland, waar 17 cent van de benzineprijs afgaat, maar waar ze er wel duidelijk bij zeggen: dit doen we voor twee maanden."

Quote-hoofdredacteur Meindert Schut reageert daarop: "Dat houden ze niet vol. Als zij over twee maanden zeggen 'we gaan nu weer 17 cent stijgen', dan staat Duitsland op z'n kop."

Maar ook Schut is kritisch op het pakket. "Dit hele pakket slaat nergens op. Twee cent reiskostenvergoeding erbij, die wordt wel betaald door de werkgever. Dit is dus een sigaar uit eigen doos van de werkgevers, in plaats van uit de politiek. Ze zeggen wel dat ze één miljard uitgeven. Nou, niet aan reiskosten."

"Daarnaast mogen ondernemers met een busje voor de rest van het jaar de helft van de motorrijtuigenbelasting betalen. Maar stel je voor dat je kleine ondernemer bent in het oosten van het land. Je betaalt de helft van de mrb, maar je gaat alsnog in Duitsland tanken. Dit is een hele rare maatregel die weinig oplost", vindt de Quote-hoofdredacteur. "Ik gun het die ondernemers en ik gun het ook die arme gezinnen dat hun huizen worden geïsoleerd. Dat moet gebeuren, maar dat komt natuurlijk ook veel te laat."

Staal sluit zich daarbij aan. "Over het isoleren van huizen wordt al tien jaar gesproken. Dat is hartstikke goed en moet je zeker doen, maar daar gaan mensen pas over een paar jaar profijt van hebben. Er moet eerst een heel project worden opgezet. Mensen willen op dit moment een oplossing. Dan kijk ik toch naar Duitsland, waar ze zeggen: voor de komende twee maanden doen we dit en daarna kijken we hoe de situatie is."

Presentator Wieger Hemmer onderbreekt: "Mensen willen van alles, altijd, op dit moment. Het is ook goed om te weten dat niet alles op dit moment kan." Staal reageert: "Misschien is het ook goed om te weten dat veel mensen in de middenklasse, met best goede banen en een goed inkomen, hun rekeningen niet meer kunnen betalen en alles duurder zien worden. Dan kan je heel makkelijk zeggen: 'Het moet maar even, want het geld is er niet', maar geld is er wel!"