Rijksambtenaren leggen werk neer na discussie over nullijn: 'Het is niet eerlijk'

Rijksambtenaren in heel Nederland hebben dinsdag het werk neergelegd uit onvrede over het uitblijven van een loonsverhoging. Door de staking ligt onder meer een deel van de Tweede Kamer stil en worden werkzaamheden bij verschillende overheidsdiensten verstoord.

De acties zijn gericht tegen de zogeheten nullijn: het besluit dat rijksambtenaren dit jaar geen salarisverhoging of inflatiecorrectie krijgen. Vakbonden noemen dat onacceptabel en organiseren op meerdere plekken in het land protestbijeenkomsten. Volgens hen worden met name uitvoerende diensten zoals de Belastingdienst, de Dienst Justitiële Inrichtingen en de Rijksschoonmaakorganisatie zwaar geraakt.

De staking heeft ook directe gevolgen in Den Haag: debatten zijn afgelast en stemmingen verplaatst. Ook wordt rekening gehouden met verstoringen bij de uitvoering van overheidstaken als de actie langer aanhoudt.

CNV-voorzitter Hans van den Heuvel benadrukt dat het beeld van rijksambtenaren als één homogene groep niet klopt. "Er zijn 160.000 rijksambtenaren. Het zijn hele brede groepen. Het gaat ook over de Rijksschoonmaakdienst, het gaat ook over mensen bij de douane op Schiphol. Het gaat over heel veel beroepen door het hele land die nul procent erbij krijgen en niet gecorrigeerd worden."

Volgens Van den Heuvel draait de staking vooral om het principe van loonontwikkeling en inflatiecorrectie. "De onderhandelingen zijn vastgelopen omdat het enige antwoord dat we kregen was: nul is het en nul zal het blijven. Dat is een uitgangspunt waar wij als bonden niet in meegaan. Je moet goede onderhandelingen voeren, dat doen we in alle cao’s. Voor iedereen komen we op voor in ieder geval correctie voor inflatie en ook wat extra’s. Dat geldt voor alle beroepsgroepen."

"En als je kijkt naar gemeenteambtenaren, provincieambtenaren maar ook voor mensen in het bedrijfsleven, dan voeren we overal onderhandelingen. En nergens komen we uit op de nullijn. Dat wordt nu alleen voor rijksambtenaren bepaald en dat is niet eerlijk."

Nullijn werkt niet in praktijk

Volgens politiek verslaggever Mats Akkerman speelt niet alleen de staking zelf, maar ook de bredere discussie over de overheid een rol. "Dat geld moet ergens vandaan komen natuurlijk. Maar ik moet zeggen, ik heb zelf ook wat mensen gesproken die rijksambtenaar zijn. In mijn omgeving gaat niemand meedoen met die staking, want die zeggen inderdaad: voor ons is het eigenlijk allemaal best wel prima. En zij zeggen dat het meer voor de ambtelijke ondersteuning en de schoonmaak belangrijk is."

Tegelijkertijd wijst hij op de effectiviteit van de nullijn en de groei van de overheid. "Volgens mij zegt het CPB ook dat zo’n nullijn in de praktijk niet zo goed werkt, omdat je vaak een inhaaleffect ziet het jaar erna en dan dus een veel hogere loonstijging krijgt."

'De nullijn is best heftig'

Oud-politica Annemarie Jorritsma plaatst vraagtekens bij de nullijn, maar wijst ook op de omvang van de overheid. "Ik geloof ook dat een paar jaar geleden de salarissen best wel flink zijn gestegen. Meer dan in het bedrijfsleven. Tegelijkertijd vind ik de nullijn ook wel heel heftig, hoor. En dat houden ze uiteindelijk niet vol."

Volgens haar moet vooral gekeken worden naar de balans tussen beleid en uitvoering. "Dat vind ik zelf ook zorgelijk: het uitdijen van het ambtenarenapparaat. En ik hoop dat ze erin slagen om dat weer terug te draaien, want daar moet echt iets gebeuren. Tegelijkertijd, bijvoorbeeld bij de IND, of bij de uitvoering van de toeslagenaffaire of de Belastingdienst, wil je juist goede mensen hebben. Dus als je wilt bezuinigen op ambtenaren, doe dat dan vooral op beleid en zo min mogelijk op uitvoering. Kortom: er kan best iets gebeuren aan de omvang van het ambtenarenapparaat."