Burgemeesters sluiten steeds vaker woning na explosies: 'Heftig voor de hele buurt'

Burgemeesters sluiten steeds vaker een woning na een explosie of zwaar geweld. Sinds zij daar in 2024 meer wettelijke bevoegdheden voor kregen, gebeurt het volgens onderzoek van Trouw inmiddels wekelijks dat panden tijdelijk worden verzegeld, met ingrijpende gevolgen voor bewoners, die soms zelfs hun huis verliezen.

Uit cijfers die zijn verzameld door het Kadaster blijkt dat het aantal woningsluitingen na explosies of vergelijkbaar zwaar geweld sinds de wetswijziging fors is toegenomen. In 2023 ging het om 46 gevallen, een jaar later steeg dat naar 160 en in het afgelopen jaar waren het er 141. In ongeveer de helft van de gevallen ging het om een explosie, vaak met zwaar vuurwerk.

De maatregel betekent dat bewoners hun woning direct moeten verlaten en er soms maandenlang niet terug kunnen keren. In sommige gevallen raken mensen daardoor zelfs (tijdelijk) dakloos.

Oud-burgemeester van Almere Annemarie Jorritsma noemt dit soort explosies "heel heftig". "Vooral voor de hele buurt", zegt ze in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "En ik vind het zelf een beetje ingewikkeld. Kijk, je kon altijd al een woning sluiten als burgemeester als er een wietplantage in het huis werd gevonden, want daar weten de bewoners dan altijd van. Dat kan niet anders. En bij die explosies vind ik het spannend: weten ze dan voldoende dat die explosie ook gerelateerd is aan de bewoners van dat huis?"

Heftige maatregel

Volgens haar moet er beter worden gekeken naar de onderbouwing van zo’n ingrijpende beslissing. "Daarvan zou ik zeggen: ik vind dat je minstens ergens in de driehoek, dat is overleg met de officier van justitie en de politie, moet weten dat er in dat huis echt iets aan de hand is. Als dat niet zo is, vind ik het een wel heel heftige maatregel om volstrekt onschuldige mensen het huis uit te zetten."

Jorritsma schetst daarbij hoe sterk de situatie is veranderd ten opzichte van enkele jaren geleden. "Echt bizar. Ik ben in 2015 gestopt als burgemeester en toen hadden we nog nooit een explosie in een huis gehad. Echt niet. Wel veel wietplantages overigens, maar goed, dat is wat anders. En tegenwoordig is het gewoon strijk-en-zet dat ze cobra’s aan je deur hangen of wat dan ook."

Jongeren geronseld

De oud-bewindsvrouw (VVD) begrijpt wel dat gemeenten soms snel moeten handelen om nieuwe incidenten te voorkomen, maar waarschuwt tegelijk voor onterechte gevolgen voor bewoners. "Ik snap wel het gevoel dat als die mensen daar blijven wonen, er misschien weer een explosie komt en de hele buurt er last van heeft. Maar ik vind wel dat er enige relatie moet zijn met de bewoner van dat huis. Het is verschrikkelijk."

Ze stelt dat er meerdere problemen zijn bij dit soort situaties. Illegaal vuurwerk is volgens haar lastig uit het straabeeld te krijgen en criminele weten makkelijk jongelui te ronselen. "Er wordt nu wel beter op gelet dat bij scholen ook kinderen worden geronseld. Want meestal zijn degenen die dat vuurwerk ophangen niet de grote criminelen, maar minderjarige jongetjes. Ik denk toch dat we iets met onze jeugd aan moeten. Althans met een deel van onze jeugd, die op dit moment te makkelijk wordt geronseld door criminelen."