Israël is ‘blok aan het been’ voor Joodse gemeenschap, aldus Rob Oudkerk: 'Word continu aangesproken op wat de regering daar doet'

Het handelen van de Israëlische regering werkt door in het dagelijks leven Joodse Nederlanders. Rob Oudkerk merkt dat als geen ander. Hij besprak het donderdagavond in zijn nieuwe EO-talkshow De Joodse Wereld.

Volgens de voormalig PvdA-politicus is de situatie complex en moeilijk in één hokje te plaatsen. "Kon je het maar goed categoriseren. Je hebt aan de ene kant, na de aanval van Hamas op 7 oktober, die afschuwelijke Gaza-oorlog gehad. We hebben allemaal gezien wat daar is gebeurd. Je hebt kolonisten op de Westbank, tussen Jordanië en Israël, die dingen doen waarvan ieder weldenkend mens zegt: dit kan niet. En misschien is Israël nu in Libanon – dat kan ik niet goed beoordelen – ook bezig met dingen die weer op Gaza lijken."

Daarbij benadrukt hij dat hij zich nadrukkelijk distantieert van het beleid van de Israëlische regering. "De Israëlische regering is niet mijn regering. Ik veroordeel het van hier tot Tokio. Maar het is wel zo dat als ik op een verjaardag kom, ik geacht word het ook steeds te veroordelen. Ik word als Nederlandse Joodse man continu aangesproken op wat de regering daar doet. Dat vind ik emotioneel, dat vind ik lastig."

IDF-soldaat met geweer

Die vermenging van kritiek op Israël en antisemitisme raakt hem persoonlijk, vertelt Oudkerk. "Soms, als ik ergens binnenkom, is het alsof ik een geweer van een IDF-soldaat in mijn handen heb. Alsof ik net in Gaza kinderen en vrouwen heb vermoord. Ik ben een Nederlandse Joodse man die hier leeft. Er is hier antisemitisme. Maar antisemitisme en een mening over Israël lopen nu door elkaar heen. Dus: alle Joden hebben het gedaan."

Opvallend vindt hij dat Joodse Nederlanders wél worden aangesproken op het handelen van een buitenlandse regering, terwijl dat bij andere groepen niet gebeurt. "We hebben natuurlijk nog nooit gehad dat ik Chinezen die in Nederland leven aanspreek op wat de Chinese regering met de Oeigoeren doet. Of wat Erdogan als Turkse leider met de Koerden doet. Ik spreek daar geen Turk op aan. Maar wij als Joden – 45.000, nog niet eens de hele Arena vol – worden aangesproken op wat daar gebeurt. Dat is raar."

Hoe daarmee om te gaan, vindt hij ingewikkeld. "Het is buitengewoon lastig. Je hebt het gevoel dat je enerzijds Israël wil verdedigen, maar dan het het Israël van toen ik er ooit geweest was. En dit Israël wil ik niet verdedigen. En anderzijds denk ik: ja jongens, ik ben gewoon een Nederlander die toevallig Joods is, dus waar spreek je mij op aan? Ik ben niet op mijn mondje gevallen, dus ik zeg wel wat, maar ik weet dat mensen in de Joodse gemeenschap denken: nou, ik trek me wel terug. Ik ga in de kast. Het is een beetje zoals met homoseksualiteit."

'Is dat niet link?'

Zijn keuze om juist nu een programma over de Joodse gemeenschap te presenteren, roept volgens hem ook vragen op in zijn omgeving. "Bekenden en vrienden van mij hebben gezegd: moet je dat wel doen, Rob? Is dat niet een beetje link? Dan kan je nagaan hoe de gedachte al is."

Wat is de Joodse Wereld eigenlijk voor show? "Wij spreken over alles wat met het Jodendom te maken heeft. We zijn een barometer voor antisemitisme. Maar we brengen ook veel cultuur, muziek en wetenschap: namelijk de Joodse wereld hier in Nederland. Punt."

In zijn programma probeert Oudkerk scherp onderscheid te maken tussen kritiek op Israël en antisemitisme. Daarbij is hij kritisch op uitingen tijdens demonstraties. "Ik vind het demonstratierecht belangrijk. Dus als je wilt protesteren op de Dam in Amsterdam tegen het beleid van de regering-Netanyahu: heel goed. Maar wat hier gebeurde – en waarvan Femke Halsema, burgemeester van Amsterdam, ook zei: ik word er misselijk van, dit is puur antisemitisme – was dat mensen terugkwamen op de Holocaust. 'Jammer dat Hitler zijn werk niet heeft afgemaakt.' Wat heeft dat te maken met wat Israël nu doet? Fout beleid, absoluut waar. Maar wat Israël nu in het Midden-Oosten doet, heeft daar niets mee te maken."

Niet eensgezind

Hij benadrukt dat de Joodse gemeenschap allesbehalve eensgezind is. "De Joodse gemeenschap is zeker niet één stem. Er zijn mensen die het beleid van Netanyahu verdedigen – ik niet. Er zijn mensen die het verafschuwen. Ik ken heel veel Joodse Nederlanders die nog veel feller anti-Netanyahu zijn dan wie dan ook."

"Jongens, het heeft niets met elkaar te maken. Je gaat niet op de Dam roepen dat Hitler zijn werk niet heeft afgemaakt. Dat heeft niets te maken met wat er nu in Israël gebeurt."

Hoewel hij zegt te begrijpen dat mensen worstelen met het onderscheid, benadrukt Oudkerk dat dat nooit een excuus mag zijn. "Dat rechtvaardigt natuurlijk nog niet het antisemitisme. Dat antisemitisme heb ik bijna geaccepteerd als een fact of life. Het is soms onvoorstelbaar wat ik te horen krijg. 'Dat zal je wel weer geregeld hebben met je Joodse vriendjes.' Jongens, stop eens. Ik ben antisemitisme bijna normaal gaan vinden. En racisme en antisemitisme en alles wat daarmee te maken heeft is nooit normaal."

De Joodse Wereld is iedere donderdag om 22.30 uur te zien bij de EO op NPO 2.