Alcoholgebruik daalt, maar lage prijs houdt trendbreuk tegen: 'Alcohol is zó goedkoop in Nederland!'
Alcoholgebruik is in Nederland steeds meer op zijn retour. Kroegeigenaren passen hun inkoopstrategie aan en breiden hun 0.0-assortiment uit. Toch is volgens Martijn Planken drank nog te makkelijk beschikbaar, waardoor van een definitieve trendbreuk niet snel sprake zal zijn. "Alcohol is zó goedkoop in Nederland!"
Jongeren weten tegenwoordig steeds beter dat alcohol niet gezond is. 39 procent van de jongeren zegt dat besef te hebben, tegenover 27 procent van de volwassenen. Tegelijkertijd zien meer jongeren het ook als een feestelijk bijproduct (47 procent).
61 procent van de volwassenen is zich ervan bewust, zij het niet door levenservaring, dat alcoholgebruik kan leiden tot vervelende situaties. 'Slechts' 47 procent van de jongeren zegt hiervan bewust te zijn.
'Door vraag ontstaat aanbod'
Ondanks deze cijfers blijft alcohol een sociaal smeermiddel voor alle leeftijdscategorieën, dat ook nog eens heel makkelijk en goedkoop verkrijgbaar is. Volgens Planken wil men niet per se alcohol kopen, maar ontstaat er vraag omdat er goedkoop aanbod is. Een biertje van een halve liter kost bijvoorbeeld maar 69 cent.
Voor hem is de meest wenselijke situatie dat alleen in slijterijen nog alcohol wordt verkocht. "Het houdt tegen dat je in een supermarkt ondergedompeld wordt met alcohol", zegt hij in een nieuwe aflevering van Stand van Nederland op NPO 2. "Die vanzelfsprekendheid, die normalisering, gaat er dan vanaf. Het wordt dan weer iets speciaals en dat hoort het ook te zijn, want het is een speciaal goedje."
Maakt alcohol echt gezelliger?
Voor kankerverwekkende producten moet je geen reclame willen maken, vervolgt hij zijn relaas. "Een overheid moet zorgen voor veiligheid. Maar veiligheid voor de burger is ook beschermen tegen invloeden die onze maatschappij beïnvloeden. Alcohol beïnvloedt onze maatschappij heel erg."
De arbeidsproductiviteit neemt af en de agressie neemt toe, zegt hij. "En ziekteverzuim neem toe, meer mensen krijgen kanker en er komen meer zorgkosten. Het zijn allemaal zaken die 4,2 miljard euro per jaar kosten op onze begroting. En dat nemen we gewoon voor lief!"
Volgens Planken is er ook een vertekend beeld van gezelligheid door alcoholgebruik. "We worden betutteld door de industrie. Je gaat aan de bar zitten, je bestelt een biertje 'en dan wordt het gezellig'. Ik ontken niet dat het niet gezellig is om met elkaar aan de bar te zitten, maar de associatie tussen alcohol en gezelligheid is bedacht."
Steeds meer 0.0 in kroeg
Ondanks dat alcohol in supermarkten in overvloed te vinden is, ziet kroegeigenaar Tjerk Prince steeds meer mensen alcoholvrij drinken. Hij past zijn inkoopstrategie er zelfs op aan. "Tegenwoordig hebben we iets meer 0.0-biertjes in huis. We houden het goed in de gaten."
Toch voorziet hij geen alcoholvrije samenleving. Zelf ziet hij alcohol als onderdeel van zijn sociale leven. "Veel mensen gaan ook naar de kroeg om contacten op te doen en om een leuke tijd te hebben."
Hij noemt een voorbeeld: "Op een bruiloft is iedereen altijd heel rustig, maar als er een paar drankjes ingaan, dan gaan ze op een gegeven moment de dansvloer op. Daar helpt het wel bij."
Is alcohol goed voor de samenleving en bindt het juist, of zitten er meer nadelen aan dan voordelen? Menen Seijkens onderzoekt het in de nieuwste aflevering van Stand van Nederland, nu terug te kijken op NPO Start.