Lokale partijen domineren verkiezingen, dit zijn de meest opvallende uitslagen
Veel lokale partijen vieren de overwinning na de gemeenteraadsverkiezingen. Verreweg de meeste zetels gaan naar lokale fracties. De opkomst van de verkiezingen was ook hoger dan vier jaar geleden: 54 procent. In 2022 stemde 51 procent van de kiesgerechtigden. Hoogleraar staats- en bestuursrecht Wim Voermans haalt in Goedemorgen Nederland opgelucht adem. "Het is weer terug op een normaal niveau. Alleen in 2022 schoot het even onderuit."
Naast dat lokale partijen in de lift zitten, groeit van de landelijke partijen Forum voor Democratie flink. De partij doet, vergeleken met vier jaar geleden, in twee keer zo veel gemeenten mee en ziet het aantal stemmers verviervoudigen naar 300.000. In alle gemeenten waar FVD meedoet, lijkt de partij een of meer zetels te halen.
Voermans is blij dat de opkomst hoger ligt dan in 2022. "Sinds 2010 hebben we een opkomst van 54 procent. We hebben even een knik omhoog gehad in 2002 en 2006, toen was het 58 procent. Sindsdien is het ongeveer 54 procent, alleen in 2022 schoot de opkomst onderuit."
Opvallende uitslagen
In een aantal gemeenten waren de uitslagen opvallend. In meerdere gemeenten zijn lokale partijen, die vier jaar geleden nog niet meededen, direct de grootste geworden. In onder meer Best, Goeree-Overflakkee, Hardenberg, Stede Broec en op Texel werd een nieuwe partij de grootste.
“We hebben even een knik omhoog gehad in 2002 en 2006, toen was het 58 procent. Sindsdien is het ongeveer 54 procent, alleen in 2022 schoot de opkomst onderuit.”
In Den Haag won de partij van Richard de Mos, Hart voor Den Haag. Vier jaar geleden wonnen ze ook, maar nu gaan ze er waarschijnlijk met 17 van de 45 zetels vandoor in de gemeenteraad, een winst van acht zetels ten opzichte van vier jaar geleden.
Absolute meerderheid 'is niet ongezond'
In Barendrecht had Echt voor Barendrecht aan absolute meerderheid, maar zijn nu zes zetels gedaald, van twintig naar veertien zetels. "Ze zijn nog wel de grootste, omdat de tweede partij maar drie zetels heeft. Het verschil is nog steeds ontzettend groot", zegt politiek verslaggever Tessa van Viegen.
Volgens Voermans is het niet ongezond dat één partij alles in een gemeente mag beslissen. "Wat is er ongezond aan als je een absolute meerderheid haalt bij de verkiezingen? Ze hebben het redelijk goed gedaan, maar zijn afgerekend op de laatste periode. Wel waren ze goed geworteld in de samenleving van Barendrecht. Maar als je in je eentje bestuurt, word je ook in je eentje afgerekend."
Betaald parkeren in Amersfoort
Een andere opvallende verkiezingsuitslag was in Amersfoort. In deze gemeente is betaald parkeren een heikel thema. De emoties zijn hoog opgelopen, omdat er een referendum is gehouden waar de gemeente niets mee gedaan heeft. "De vraag was of ze betaald parkeren overal in de gemeente wilden invoeren. Gigantisch veel mensen kwamen in opstand", zegt Van Viegen. "De opkomst was 80 procent, waarvan 74 procent van het totaal zei dat niet te willen."
Vervolgens ging het college van burgemeester en wethouders ermee aan de slag. "En puntje bij paaltje zou dat betaald parkeren er toch komen, terwijl de burger zich bij dat referendum heeft uitgesproken." Daarom zijn er twee partijen speciaal opgericht om betaald parkeren tegen te gaan: KeiHart voor Amersfoort en Amersfoort voor Vrijheid. Wat blijkt: ze scoren ook erg goed. "Ze halen samen 9 van de 39 zetels, echt flink", zegt Van Viegen.
Volgens Voermans is een referendum naast je neerleggen "onverstandig als je je burgers bij de gemeente wil betrekken". Ook vindt hij het mooi dat de burgers in opstand komen.