Gemeenteraadsverkiezingen steeds minder populair, maar lokale partijen steeds groter
De gemeenteraadsverkiezingen zijn de afgelopen decennia steeds minder populair geworden, maar dat betekent niet dat ze niet minder belangrijk zijn. Dat zegt hoogleraar staatsrecht Wim Voermans in Café Kockelmann, in aanloop naar de verkiezingen op woensdag 18 maart. Hij legt het belang van deze verkiezingen uit.
Sinds de jaren 80 is het opkomstcijfer gemiddeld genomen steeds lager geworden. Waar in 1986 nog 73 procent van de Nederlanders naar de stembus ging, was dat bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen in 2022 51 procent. "Je ziet het afkalven, dat is treurig", zegt Voermans.
"In de jaren 80 en 90 hadden landelijke politieke partijen echt grip op de gemeentepolitiek. Mensen voelden zich meer betrokken. Maar sinds de opkomst van lokale partijen, wat eigenlijk een heel goed iets is, zie je dat de Nederlanders minder enthousiast worden. Dat is ongelooflijk jammer, want het zijn de belangrijkste verkiezingen in het jaar."
Voermans legt uit: "8500 mensen gaan helemaal los in de gemeentepolitiek, twintig uur per week en voor een habbekrats. Ze maken het verschil in gemeenten, die veel bevoegdheden hebben." Ook ligt voor talentvolle politici een landelijke job in het verschiet. "Zo is de gemeente Breda bijvoorbeeld hofleverancier van bewindslieden, denk aan Klaas Dijkhoff en Thierry Aartsen. Dat zijn mensen die uit de lokale politiek komen."
Daarom vindt hij het jammer dat het opkomstaantal "tot een kritisch niveau" terugloopt.
Lokale partijen steeds vaker de grootste
De opkomst mag dan steeds verder dalen, inwoners stemmen wel steeds vaker op lokale partijen. In 2006 stemde 22 procent op een lokale partij, in 2022 31 procent. Zo zijn op veel plekken in Nederland (de oranje vlakken) lokale partijen inmiddels de grootste.
Wethouder in Meppel Klaas de Vries (Sterk Meppel) heeft zich bewust niet aangesloten bij een landelijke partij. "Ik sta voor het lokale profiel, dat was voor mij doorslaggevend", zegt hij in de studio van Café Kockelmann.
Christian Wilbach, wethouder in Landgraaf en lid van de lokale partij GBBL, staat ook voor gemeentepolitiek, omdat de landelijke partijen in 2014 bedachten dat ze Landgraaf bij Heerlen wilde toevoegen.
Dat schoot bij Wilbach in het verkeerde keelgat. "Eén jaar voordat het definitief zou worden, mislukte dat. Voor mij was aansluiten bij GBBL dé manier om Landgraaf zelfstandig te houden. Dat zijn we nog steeds."
Wethouder in Amersfoort Micheline Paffen-Zeenni (CDA) vindt dat het niet moet uitmaken of een lokale politicus bij een grote partij of kleine partij hoort. "Ik woon en werk in Amersfoort, ik ben dagelijks op straat. Dat is hetzelfde, ik ben ook een kleine partij. Als je de politiek ingaat, moet je blijven weten wat er speelt in de samenleving. Je moet horen wat de zorgen zijn en dat neem je mee, zodat de leefomgeving fijn en veilig blijft voor alle inwoners."