'Nederland vaak goedkoper dan België en Duitsland, ondanks gevoel dat alles duurder wordt'
Veel Nederlanders hebben het gevoel dat het leven steeds duurder wordt. Toch blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) dat Nederland in veel gevallen juist goedkoper is dan buurlanden België en Duitsland. Dat vertelt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen in Stand van Nederland: Generatie Next vrijdagavond op NPO 2.
Nederlanders klagen steen en been over de hoge prijzen in bijvoorbeeld de supermarkt. Volgens Van Mulligen hangt het idee dat alles duurder wordt sterk samen met inflatie, de gemiddelde prijsstijging van producten en diensten. Het CBS berekent die aan de hand van een zogenoemd "mandje" met uitgaven van Nederlanders. "Eigenlijk zit daar alles in waar je als Nederlander je geld aan uitgeeft", legt hij uit. "Niet iedereen geeft natuurlijk overal geld aan uit. Er zitten bijvoorbeeld ook sigaretten in en andere tabaksproducten. Ik rook niet, dus voor mij is het niet zo relevant. Voor mensen die wel roken wel."
In dat mandje zitten onder meer huur, energie, verzekeringen, boodschappen en autokosten. "Ieder jaar kijken we naar alles waaraan mensen hun geld uitgeven. Dat kan zijn huur, verzekeringspremies, gas, water, licht, de boodschappen, de auto. En dan kijken we weer: klopt dit mandje nog? Is dit echt waar mensen hun geld aan uitgeven?"
Nederland aanbiedingland
Dat prijzen de afgelopen jaren flink zijn gestegen, ontkent het CBS niet. Vooral de energiecrisis na de Russische inval in Oekraïne had een groot effect. "Je zag dat in een periode van zo'n vier, vijf jaar de prijzen met een kwart stegen. Je moet echt terug naar de jaren zeventig voor dat soort prijsstijgingen", zegt Van Mulligen. "Als in korte tijd de prijzen zo hard stijgen, dan schrikken mensen daarvan."
Toch klopt het beeld dat Nederland structureel duurder is dan de buurlanden niet altijd. "Dat hangt er heel erg vanaf waar je naar kijkt en naar welke producten je kijkt", zegt Van Mulligen. Hij wijst op het grote aantal aanbiedingen in Nederlandse supermarkten. "Als je de normale prijs van bijvoorbeeld een potje appelmoes pakt en die vergelijkt met net over de grens, dan kun je denken: wat is het in Nederland duur. Maar de week erop is die appelmoes in de aanbieding."
Goedkoper dan België en Duitsland
Wie kijkt naar de prijzen die consumenten daadwerkelijk betalen, ziet volgens het CBS een ander beeld. "Waarschijnlijk is dat meer de aanbiedingsprijs. Als je dat doet, als je kijkt naar de prijs die mensen echt betalen, dan is Nederland gemiddeld genomen toch net wat goedkoper dan België en Duitsland."
Ondanks de prijsstijgingen zijn Nederlanders volgens het CBS bovendien welvarender geworden. "Nederland is de afgelopen jaren behoorlijk veel rijker geworden", aldus de econoom. "Alleen went dat natuurlijk heel snel." Daardoor blijft het gevoel bestaan dat alles duurder wordt, terwijl de werkelijkheid volgens de cijfers vaak genuanceerder ligt.
Meer weten over de prijzen in Nederland? Kijk vrijdagavond om 22.35 uur naar Stand van Nederland op NPO 2 of bekijk de aflevering daarna terug via NPO Start.