Jan Paternotte: geen onenigheid binnen coalitie over aanval van Amerika en Israël op Iran

De oorlog in het Midden-Oosten zorgt niet alleen voor spanningen in de regio, maar ook voor politieke discussie in Den Haag. Volgens D66-fractievoorzitter Jan Paternotte zijn de gevolgen wereldwijd voelbaar en is het "onverstandig" dat de Verenigde Staten volgens hem zonder duidelijk plan zijn begonnen aan de militaire escalatie.

In Goedemorgen Nederland gaat Paternotte in op de gevolgen van de oorlog voor onder meer de scheepvaart in de Straat van Hormuz. Daar varen ook Nederlandse schepen, die volgens reders mogelijk risico lopen. "Ja, we hebben daar gigantische belangen. En inderdaad, die schepen zijn daarbij ook superbelangrijk."

Paternotte benadrukt dat het daarom van groot belang is dat de situatie niet verder escaleert. "Uiteindelijk denk ik dat het verstandig is dat die oorlog heel snel voorbij is. Want we zien nu de gevolgen. Enorme escalatie."

Eerst een duidelijk plan

Internationaal wordt gekeken naar een mogelijke missie om de vrije doorvaart in de Straat van Hormuz te beschermen. Onder meer Frankrijk heeft dat idee geopperd, maar volgens Paternotte moet Nederland daar voorzichtig mee omgaan.

"Wat Macron heeft gezegd is eigenlijk: na de heetste fase van de oorlog wil ik misschien kijken naar zo’n missie. En ik denk dat het verstandig is dat premier Jetten heeft gezegd: dan wil ik eerst heel duidelijk het plan zien. Nederland heeft daar namelijk een groot belang bij." Volgens hem moet eerst goed duidelijk zijn wat Nederland precies kan bijdragen en welke risico’s dat met zich meebrengt. "Daar moet je echt heel terughoudend en voorzichtig mee zijn."

Wel wijst Paternotte erop dat Nederland nu al samenwerkt met bondgenoten in de regio. "We helpen de Fransen nu met de missie in het oosten van de Middellandse Zee. Dat is heel goed, denk ik, want dat beschermt onze bondgenoten in Europa. Maar of zo’n missie echt verstandig is, daar moeten we eerst het plan voor zien."

Begrip

In de Tweede Kamer werd eerder deze week gedebatteerd over de oorlog in het Midden-Oosten. Daarbij viel vooral het woord 'begrip' op voor het optreden van de Verenigde Staten en Israël. Schrijver Splinter Chabot spreekt over de lastige positie waarin de Nederlandse politiek zich bevindt.

"Hopelijk — en dat is alweer vernieuwend sinds het vorige kabinet — vindt er enige afstemming achter de schermen plaats. Daar ben ik overigens wel blij mee. Maar het is natuurlijk sowieso een ingewikkeld verhaal."

Volgens Chabot zit de Nederlandse politiek in een duidelijke spagaat. "Den Haag, waar het Binnenhof en het parlement zitten, is de stad van vrede. De stad van internationaal recht. Dus we moeten natuurlijk eigenlijk dat internationale recht hoog houden en daar mensen ook op aanspreken."

Tegelijkertijd noemt hij het Iraanse regime zeer problematisch. "Het regime in Iran is natuurlijk moorddadig, walgelijk, gruwelijk en verschrikkelijk. Dat zou je weg willen hebben." Maar, zo merkt Chabot op, de manier waarop de oorlog is begonnen roept vragen op. "Ik vond het wel interessant hoe Paternotte het gisteren zei: ik heb begrip voor dat het regime weg moet, maar niet voor dat die oorlog zonder na te denken over consequenties maar gewoon wordt begonnen."

Poetin spekt de kas

Volgens Paternotte zegt Amerika de oorlog te zijn begonnen om te zorgen voor vrijheid voor de Iraniërs. "Alleen lijkt dat nu niet het effect te zijn." Ook geopolitiek kan de oorlog volgens hem onverwachte gevolgen hebben. "We hebben inmiddels ook steeds meer het beeld dat Trump ook gewaarschuwd is: je kunt wel heel veel luchtaanvallen uitvoeren, maar de kans dat dat leidt tot een vrij Iran is ontzettend klein."

Ondertussen profiteert Vladimir Poetin volgens hem enorm van deze situatie. "De olieprijs gaat de lucht in. Dat betalen wij bij de pomp. Rusland verdient daardoor weer veel geld aan olie en kan zijn oorlogskas vullen." Volgens Paternotte kan dat ook gevolgen hebben voor de oorlog in Oekraïne. "Het zou best kunnen dat Rusland het door deze oorlog makkelijker krijgt in Oekraïne. Dat raakt ook onze veiligheid. Daarom is het zo onverstandig dat de Amerikanen niet één stap vooruit lijken te hebben gedacht."

Politieke kleur op de wangen

Ondanks zijn kritische blik benadrukt Paternotte dat zijn partij het beleid van het kabinet steunt. "Tussen de drie partijen zit ongetwijfeld een toonverschil. Maar wat we alle drie heel duidelijk hebben gemaakt, is dat we helemaal steunen wat het kabinet nu doet."

Volgens hem werkt Nederland daarbij nauw samen met Europese partners. "We trekken samen met Europese partners op: Frankrijk, Italië, Spanje. We helpen in het oosten van de Middellandse Zee. En we zeggen met elkaar: stop die escalatie. Zorg dat die oorlog snel voorbij is."

Ook Chabot vindt het niet vreemd dat verschillende partijen hun eigen accenten leggen in het debat. "Democratisch is het ook goed. Het kabinet moet met één mond spreken, maar de fracties moeten niet allemaal hetzelfde na-papegaaien. Dat er wat verschil in zit en debat kan ontstaan, is goed voor de politieke kleur op de wangen."