Geopolitiek analist Alex Krijger: Donald Trump heeft wél een plan

Analisten buitelen over elkaar heen in de zoektocht naar verklaringen voor de acties van de Amerikaanse president Donald Trump in Venezuela en Iran, maar volgens historicus en geopolitiek analist Alex Krijger weet de president precies wat hij doet, zegt hij in WNL Op Zondag op NPO 1. "Of je het er nou mee eens bent of niet: er zitten duizenden pagina's strategie achter."

Begin dit jaar viel Amerika Venezuela binnen en werd de Venezolaanse president Nicolás Maduro samen met zijn vrouw gevangen genomen. Eind vorige maand volgden luchtaanvallen op Iran, waarbij dictator Ali Khamenei werd gedood. Volgens het Witte Huis wilde de VS het drugsverkeer uit Venezuela stoppen, terwijl Iran als ‘grootste sponsor van terreur’ geen toegang tot kernwapens mocht hebben.

Volgens Krijger is het niet de bedoeling dat Trump nieuwe besturen installeert in deze landen. In Venezuela is het regime van Maduro nog steeds aan de macht, en in Iran is het stokje overgenomen door de zoon van Khamenei. Maar volgens Krijger is er wel een plan achter: de Amerikaanse president wil met deze acties vooral om China als grote concurrent op het wereldtoneel af te knijpen.

"Of je het er nou mee eens bent of niet: er zitten duizenden pagina's strategie achter", zegt Krijger. "Denk aan de National Defence Strategy en de National Security Strategy. En eigenlijk begon het met Project 2025, waarvan Trump steeds zegt dat hij er niks mee te maken heeft." Project 2025 is een conservatief plan om de Amerikaanse overheid grondig te hervormen en de nationale belangen voorop te zetten, in plaats van internationale samenwerking.

'Alles draait om China'

Volgens Krijger zijn er drie prioriteiten in het buitenlandbeleid van de Trump-regering. "Ten eerste draait alles om Amerika, America first. Dat gaat er heel streng aan toe, denk aan de ICE-agenten." Ten tweede beschouwen de Amerikanen het hele westelijk halfrond als hun invloedssfeer. "Er zit logica in de actie in Venezuela, de poging om Groenland te krijgen en we kunnen ons voorbereiden: ook Cuba komt er nog aan."

De Amerikaanse overheid probeert Cuba af te snijden van bijvoorbeeld olietoevoer, in de hoop de Cubaanse machthebbers te verzwakken. Trump zei dat Cuba "zijn laatste momenten" beleeft en dat de communistische regering mogelijk binnenkort zal vallen als gevolg van economische en politieke druk. "Vreselijk situatie voor de mensen daar", zegt Krijger. "Ze zijn het regime aan het afknijpen. Laten we ons daar ook op voorbereiden - het kan er ook nog wel bij - dat daar voor de tussentijdens verkiezingen in november nog wat gaat gebeuren."

Maar de derde en belangrijkste pijler van het Amerikaanse buitenlandsbeleid is China, zegt de geopolitiek analist. "Alles draait om China. De Democraten en Republikeinen zijn het over alles oneens, behalve over de essentiële dreiging van China. Zij zien China als een bedreiging die bij wijze van spreken nog groter is dan de Sovjet-Unie tijdens de Koude Oorlog."

Luister WNL Op Zondag nu terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

Dat verklaart ook de Amerikaanse aanval op Iran. "Amerika heeft de olie en gas uit het Midden-Oosten niet meer nodig, omdat ze zelf olie en gas hebben, maar China heeft het wél heel hard nodig. Op het moment dat je geopolitiek of geo-economisch veel macht hebt, kun je de andere grootmacht afknijpen."

"Dat gebeurt ook met Venezuela", zegt Krijger over de Amerikaanse inval in dat land. "Venezuela heeft de grootste oliereserves ter wereld, Iran is nummer drie. De olie in Venezuela hebben de Amerikanen zelf niet nodig, maar de olie ging wel naar Azië." Ook die toevoer hebben de Amerikanen nu in handen. Volgens Krijger weet Trump dus heel goed welke piketpalen hij verzet. "Of je het er nou mee eens bent of niet: er zit een strategie achter."

Oorlog in Iran kan 'cynisch' eindigen

Na de aanval op Iran riep Trump de bevolking op om de macht in het land te grijpen, maar volgens Krijger hoeven zij niet te rekenen op Amerikaanse steun. Eerder dit jaar vielen bij demonstraties tegen het ayatollah-regime duizenden doden. "Ik denk dat deze oorlog ook wel weer eens heel cynisch kan eindigen voor al die dappere jonge mensen in Iran", verzucht Krijger. "Vreselijk."

Tekst gaat verder onder X.

De Iraanse bevolking is niet de belangrijkste prioriteit van Trump. "Er is een eiland in de Perzische Golf dat ze kunnen innemen. Als je dat bezit, heb je negentig procent van de Iraanse olie-industrie te pakken. Daar zijn ze mogelijk mee bezig. Het kan weleens cynisch eindigen als op een bepaald moment de doelstellingen van Amerika zijn bereikt. Voor de bevolking van Iran is dat triest."

Yesilgöz: naar wereld kijken vanuit realisme

Minister van Defensie Dilan Yesilgöz, ook te gast in WNL Op Zondag, pleit voor realisme op het wereldtoneel. "De kern van dit verhaal is dat we in de overgang zitten naar een nieuwe wereldorde. "Daarom is het zo cruciaal dat je als Europa – maar laat ik het bij Nederland houden – niet blijft vasthouden aan wat was of aan je morele verhevenheid, maar kijkt vanuit realisme."

"Het is daarom zo belangrijk dat we investeren in defensie, dat je ervoor zorgt dat je aan de tafel zit en de wereldorde mede vormt", zegt de bewindsvrouw. "Anders ben je straks onderdeel van een aantal grootmachten die het voor je verzinnen. Zo zwak en afhankelijk zoals we ons al die tijd vanuit een luxepositie hebben opgesteld, omdat we dachten dat vrijheid vanzelfsprekend was, die houding moeten we echt loslaten."

"Maar daar heb je ook Amerika bij nodig. Dat is wat het is", zegt ze. "Omdat we decennialang met de beste bedoelingen achterover hebben geleund, hebben we nu niks aan ons morele vingertje, maar moeten we eerst zorgen dat we voor onszelf kunnen opkomen en het heft in eigen hand nemen."

Krijger merkt dat de nieuwe wereldorde "veel ongemak" veroorzaakt in Europa. Hij vindt dat we moeten opstaan. "Het leidt tot een soort worsteling. Maar los van of we het ermee eens zijn of niet: helaas is de wereld een wereld van macht en kracht. We zitten in een chaotische overgangsperiode van de oude wereldorde naar de nieuwe. Dat zijn grote woorden, maar het zijn feiten. De wereld van 1945 is voorbij. En de Canadese premier Mark Carney zegt het goed: nostalgie is geen strategie."