PvdA-prominent Wallage: 'Kabinet schoffeert polder aan begin kabinetsperiode, levensgevaarlijk!'

Het kabinet heeft vakbeweging en werkgevers "aan het begin van een kabinetsperiode geschoffeerd" met het voorstel om de AOW-leeftijd versneld te laten stijgen, zegt voormalig PvdA-fractievoorzitter Jacques Wallage. Dat is volgens hem "hoogst onverstandig". De motie van SGP en Groep-Markenszower biedt volgens hem geen oplossing: "We moeten niet langs dit smalle pad met een afsplitsing van de PVV dit vraagstuk proberen op te lossen."

Op de tweede dag van het debat over de regeringsverklaring meldden vakbonden dat ze niet langer met het kabinet willen praten zolang de AOW-leeftijd te snel zou oplopen. Een groot deel van de oppositie vroeg premier Rob Jetten om de plannen terug te draaien, zodat het overleg hervat kan worden. Jetten wil echter eerst kennismaken met de bonden.

Het plan van het nieuwe kabinet wijkt af van de eerdere afspraken die in de polder zijn gemaakt tussen werkgevers, vakbonden en overheid. Volgens die afspraken zou de AOW-leeftijd gekoppeld blijven aan de levensverwachting en geleidelijk stijgen, zodat mensen met zware beroepen of lage inkomens hier niet onevenredig door worden geraakt.

Oud-PvdA-voorman Wallage is kritisch: "Dit is het openbreken van een pensioenakkoord dat pas een jaar geleden in de wet is vastgelegd, maar waar jaren over onderhandeld is. De vakbeweging en de werkgevers worden geschoffeerd aan het begin van deze kabinetsronde. Ik vind dat hoogst onverstandig."

Luister dit gesprek terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

"Ik kan me voorstellen dat je met de Kamer wil overleggen over de lange-termijnhaalbaarheid van de AOW; daar zitten zeer serieuze vraagstukken onder", gaat hij verder. "Maar het kabinet stelt zich op alsof het een meerderheidskabinet is. Als je doet alsof je een meerderheid hebt en jouw plan vastlegt in een meerjarenraming terwijl je feitelijk een akkoord openbreekt, dan is dat levensgevaarlijk in een land waarvan je zegt dat je de polder wilt laten herleven."

Wallage hekelt de dubbele boodschap die volgens hem klinkt: "Je zegt: we strekken onze hand naar de Kamer, maar je geeft met diezelfde hand een dreun in het gezicht van de vakbeweging. Ik snap eerlijk gezegd niet waarom het zo moet."

Jetten: opening nodig

Jetten erkent dat er "een opening vanuit het kabinet" nodig is om de relatie met de vakbonden te herstellen. Ondertussen vinden verschillende oppositiepartijen dat Jetten een "valse start" maakt in de samenwerking met de Tweede Kamer door te vasthouden aan de AOW-plannen. Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA) waarschuwt dat de houding van de premier ook steun op andere thema's kan ondermijnen en de verhoudingen in de Kamer schaadt.

Wallage benadrukt ook dat de coalitie ervan uitgaat dat ze op basis van het akkoord in overleg met de Kamer kunnen komen. "De drie fractievoorzitters hebben tijdens het debat de formule gebruikt: binnen de afspraken die we hebben gemaakt willen we best met u praten. Maar ze zijn zich niet bewust dat een minderheidskabinet ook over gaten in de begroting heen moet stappen."

Luister deze uitzending terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

Hij begrijpt dat het kabinet het AOW-voorstel nog niet volledig van tafel haalt om onderhandelingsruimte te behouden. "Dit is een akkoord waarvan minister Eelco Heinen (Financiën, red.) het financiële deel heeft geschreven. Hij wil over ieder onderdeel onderhandelen binnen de financiële ruimte die hij met de coalitie heeft afgesproken."

Maar hij waarschuwt voor risico’s: "Klein detail: deze coalitie heeft geen meerderheid. En de openheid die ze suggereren is er uiteindelijk niet. Er zit nu een soort dubbele bodem in: we willen graag overleggen, we zijn bereid te overleggen, maar ondertussen pin je je eigen standpunten vast in een meerjarenraming."

Motie

Gisteren stemde de Tweede Kamer in met een motie om ingrepen in de AOW te "verzachten". Volgens Wallage is dat een duidelijk signaal. "De Kamer heeft scherp gezegd: uw financieel kader accepteren wij niet. De motie die is aangenomen is zeer belangrijk, en ik heb niet het gevoel dat het kabinet de consequenties daarvan al ziet."

Die motie vindt Wallage overigens, net als Jesse Klaver, niet het juiste pad. "Het is een valse start. We moeten niet langs dit smalle pad met een afsplitsing van de PVV dit vraagstuk proberen op te lossen. Dit moeten we doen met de sociale partners en de Kamer."