Opletten blijkt soms lastig voor bewindspersonen: 'Maar zeker het kabinet wordt goed betaald!'

De AOW-verhoging staat vandaag centraal tijdens het debat over de plannen van het kabinet, zegt politiek verslaggever van WNL Tessa van Viegen. De vraag is of er deze keer genoeg steun is voor een mogelijke motie tegen het plan om de AOW-leeftijd versneld te laten oplopen én of alle bewindspersonen tijdens het lange debat goed blijven opletten.

De coalitie van D66, VVD en CDA heeft 66 Kamerzetels en moet andere partijen overtuigen om hun plannen te steunen. Tijdens het debat over het coalitieakkoord drie weken geleden kwam vooral het voorstel rond de AOW onder vuur te liggen. Een motie van GroenLinks-PvdA tegen het plan haalde net geen meerderheid.

"Dit wordt het hoofdonderwerp van het debat. Dat zag je eigenlijk de vorige keer ook toen het inhoudelijk over de plannen ging. Er was heel veel kritiek op de verhoging van de AOW-leeftijd", zegt Van Viegen in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Er wordt gezegd dat er een oude afspraak wordt geschonden. Vakbond FNV zegt dat vooral mensen met lage inkomens die zwaar werk verrichten de dupe worden. Dat wordt iets wat in het debat de boventoon gaat voeren."

De oppositie vindt dat het kabinet tornt aan afspraken tussen politiek en sociale partners over de AOW-leeftijd. Die zouden geleidelijk stijgen, met aandacht voor mensen met zware beroepen of lagere inkomens. "Om die afspraken is zwaar gevochten", weet Van Viegen.

Tekst gaat verder onder X.

Maar ze toont ook begrip voor het kabinet. "Aan de andere kant is het ook de vraag: hoe lang kan je zo'n afspraak in stand houden? En mag je daar dan nooit meer aan tornen, of komt er een moment waarop dat wel nodig is? De coalitie zegt: de AOW is op deze manier niet houdbaar. We moeten in de komende jaren iets doen om het stelsel toekomstbestendig te maken."

Het plan van kabinet-Jetten is daarom de AOW-leeftijd versneld laten oplopen. Dat betekent dat mensen vaker langer moeten doorwerken voordat ze AOW ontvangen. Van Viegen: "Is het tot in lengte van dagen mogelijk om zo'n afspraak vast te houden? Op een gegeven moment moet je aan knoppen gaan draaien als je ziet dat het niet de goede kant opgaat."

Motie

Een motie van GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver kreeg tijdens het vorige debat dus geen steun. Groep Markuszower was het wel eens met de inhoud, maar vond het te vroeg om te stemmen. "Zij zeiden: op dit moment gaan we het nog niet wegstemmen, we wachten op voorstellen van het kabinet", legt Van Viegen uit. Die concrete voorstellen liggen vandaag nog niet op tafel.

Het lijkt er daarom niet op dat Groep Markuszower de motie vandaag zal steunen als die opnieuw wordt ingediend. Van Viegen: "Dat zou mij verbazen. Ik denk dat dat te vroeg is. Maar tegen de tijd dat de voorstellen in de Kamer komen, wordt het spannend. Je ziet nu al tekenen dat de oppositie er helemaal niet achter staat."

Opmerkelijk is ook de rol van JA21. In het verkiezingsprogramma pleitten ze voor een versnelde AOW-verhoging, maar nu keren ze zich tegen de plannen van het kabinet. Mogelijk zetten ze in op wisselgeld voor hun steun, stelt de politiek verslaggever. "Dat kan een partner zijn waar het kabinet naar kan kijken om toch steun te krijgen voor het voorstel."

Aandacht erbij houden blijkt soms lastig

Vandaag en morgen moet het kabinet in ieder geval goed bij de les blijven. Aan het begin van het debat legde premier Rob Jetten (D66) de regeringsverklaring af, daarna is het woord aan de oppositie. Dat blijkt niet altijd eenvoudig: in het verleden raakten oud-ministers Cora van Nieuwenhuizen en Ferd Grapperhaus in opspraak omdat ze tijdens het debat op hun telefoon keken naar een wedstrijd van Feyenoord.

"Dat had ik niet moeten doen, maar ik heb toch heel even een stuk van Feyenoord meegekregen. De op één na belangrijkste club van Nederland", zei Grapperhaus. Van Nieuwenhuizen: "Het was op het einde van het debat. Wij wisten natuurlijk wel wat de minister-president ging zeggen. Maar ja, het is een combinatie waarvan je kan zeggen: dat moet je niet doen."

Van Viegen vindt dat soort acties absoluut niet gepast. "Nee. Normaal gesproken op je werk, als iemand een presentatie geeft en je zit ondertussen een serie te kijken, dat kan natuurlijk niet. Volksvertegenwoordigers en zeker het kabinet worden harstikke goed betaald voor het werk dat ze doen. Ze moeten opletten op zo'n moment, want het gaat om het debat over de toekomst van het land."

Toch is twee dagen stilzitten en luisteren voor iedereen lastig, politici of niet. "Het is maar twee dagen!", pareert Van Viegen. "Je moet alleen luisteren, daar is niks mis mee. De eerste dag komen alle fractievoorzitters aan het woord. Dat is het moment voor het kabinet om heel goed te luisteren, want alle beleidsterreinen en actuele onderwerpen komen aan bod."

Tijdens debatten mogen fracties soms ook iets te eten meenemen. "Dat mag wel", zegt Van Viegen. "Maar in België ontstond onlangs een rel omdat een minister spelletjes op zijn telefoon speelde tijdens een debat. Ik zou zeggen: snoepjes eten mag, maar houd je verder volledig op het debat gericht."