Sander de Kramer deelt kachels uit in Oekraïense vrieskou: 'Ze vriezen dood als er geen hulp komt'
Dinsdag was het vier jaar geleden dat Rusland Oekraïne binnenviel. Sindsdien vechten Oekraïners niet alleen tegen de Russen, maar ook tegen de elementen. Journalist Sander de Kramer besloot daarom af te reizen naar het verscheurde land om mensen te helpen in de vrieskou. "Ze vriezen dood als er geen hulp komt", zegt hij in Goedemorgen Nederland op NPO 1.
De Kramer ging langs bij mensen die in kapotgeschoten flatgebouwen wonen. De ramen zijn eruit gesprongen en achter houten platen proberen deze mensen te overleven in de kou. Elektriciteit is er niet en ook geen stromend water vanwege de lage temperaturen, tot -28 graden.
"Mensen worden daar al vier jaar lang beschoten, hebben bijna geen elektriciteit omdat de centrales bewust worden geraakt, en worden eigenlijk gewoon gebruikt als oorlogswapen. Het is zo krankzinnig als je daar in -28 graden staat. Het slaat meteen op je luchtwegen. Je moet de auto bijna aan laten staan, anders bevriest de benzine. Je gaat een kou in die je helemaal niet kent."
De Oekraïners hebben ook in jaren niet zo'n strenge winter gehad. "En dan zit je in kapotgeschoten of gebombardeerde huizen, met overal gaten en scheuren. Dan vries je dood als je pech hebt, als je bijvoorbeeld meervoudig beperkt bent of als je geen been hebt. Deze mensen, die aan de frontlinie wonen, zitten in hun eigen urine, omdat ze nog niet zijn geëvacueerd of weggehaald."
Daarom besloot De Kramer af te reizen naar het front, om kachels uit te delen en deze mensen in nood te helpen. Volgens hem doet dit heel veel voor de mensen in Oekraïne, veel meer dan Nederlanders denken. "Ik kwam op een gegeven moment bij Mascha en Julia binnen. Mascha is de negenjarige dochter van Julia en ze hadden net een bombardement op hun flatgebouw gehad. Hun vader is daarbij omgekomen."
“Mensen worden daar al vier jaar lang beschoten, hebben bijna geen elektriciteit omdat de centrales bewust worden geraakt, en worden eigenlijk gewoon gebruikt als oorlogswapen.”
De Kramer voelde zich "heel nederig" toen hij bij hun naar binnen liep. "Het was één grote ravage in het huis. Er zat geen raam meer in, alles was eruit. Je kon naar buiten kijken door de gaten. Ik kwam met dat kacheltje binnen en een voedselpakket. Ze viel me snikkend in de armen en ze zei: "Weet jij wat het betekent dat jij hier naartoe komt uit Nederland en aan ons denkt!". Toen dacht ik: dit is veel meer dan een kacheltje."
De journalist werkt nauw samen met het Rode Kruis. "We hebben inmiddels 11.000 kachels uitgedeeld, 35 vrachtwagens vol."
'Russen schieten bewust in de nacht'
De veerkracht van de Oekraïners is volgens hem bewonderenswaardig. "De Russen schieten bewust in de nacht, omdat de mensen dan niet slapen. Je moet continu de schuilkelder in. Deze mensen zijn al vier jaar aan het vechten tegen de slaap."
In Charkiv is De Kramer ook de hele nacht onder vuur genomen. "De hele nacht door hoor je het luchtalarm afgaan. Op een gegeven moment gaat het in je systeem zitten. Maar ze blijven veerkrachtig."
'Lagen allemaal halve mensen'
Ook bezocht hij een ziekenhuis. "Daar lagen allemaal halve mensen. Je weet niet wat je ziet. Deze oorlogsveteranen hebben allemaal ledematen verloren. Ik sprak een man die nog één been had. Verder was hij allebei zijn armen kwijt. Hij zei tegen mij: "Als ik dadelijk mijn robotarmen krijg, dan ga ik weer terug naar het front." Dat is de spirit."
Wat De Kramer ook opviel, was dat "bijna overal deurmatten liggen met het gezicht van Poetin erop, zodat mensen over zijn hoofd hun voeten kunnen vegen". En dat terwijl Oekraïners de Russen als hun 'broeders en zusters zien', spreekt hij zijn verbazing uit. "Hoe kunnen de Russen dit doen, vragen ze zich af. Ze spreken dezelfde taal, ze hebben hetzelfde geloof en ze zien er hetzelfde uit."