CDS Eichelsheim: 'Maar beperkt' militairen zichtbaar op Nederlandse straten

Nederlandse militairen zullen "maar beperkt" zichtbaar zijn op straat tijdens oefeningen, zegt Commandant der Strijdkrachten (CDS) Onno Eichelsheim in het radioprogramma Sven op 1. Hij reageert daarmee op onduidelijkheid over de aanwezigheid van militairen in de openbare ruimte.

Staatssecretaris van Defensie Derk Boswijk (CDA) zei vorige week dat Nederlanders de komende jaren vaker militairen op straat zullen zien omdat de krijgsmacht zichtbaar moet oefenen om Nederland veilig te houden. Hij noemde voorbeelden zoals F‑35‑oefeningen bij Schiphol. Even later nuanceerde minister van Defensie Dilan Yeşilgöz dit beeld: “Zo zal het niet gaan", zei ze over militairen op straat.

"Uiteindelijk zullen we meer gaan oefenen in Nederland. Dat is wat we sowieso gaan doen. Daarbij zal de krijgsmacht meer zichtbaar zijn. Dat is zo", verduidelijkt Eichelsheim nu. "Of we in het straatbeeld meer zichtbaar gaan zijn? Ik denk dat dat maar beperkt het geval gaat zijn."

Tekst gaat verder onder X.

"Dus ja, de krijgsmacht zal meer zichtbaar zijn in de Nederlandse samenleving en in de oefengebieden, omdat we nu eenmaal meer gaan oefenen. Maar dat is niet de focus die we hebben", legt hij uit. "Het gaat erom dat we ruimte hebben om daadwerkelijk te oefenen en dat zullen we de komende periode meer moeten doen."

Uniformen in straatbeeld

Yeşilgöz, die gisteren met haar collega-ministers op het bordes stond, zei voorafgaand aan haar beëdiging dat ze hoopt dat er meer erkenning komt voor de strijdkrachten. Volgens Eichelsheim houdt dat ook in dat we mogelijk vaker militaire kleding in het openbaar gaan zien. "Dat enthousiasmeren wij wel."

Luister deze uitzending terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

"Je ziet ook dat steeds meer militairen dat doen. Dat heeft deels te maken met het feit dat ze gewaardeerd worden en zich comfortabel voelen om in uniform op straat te gaan. Dat was voorheen wel eens anders", zegt Eichelsheim. Het dragen van militaire kleding in het openbaar werd een tijd lang afgeraden vanwege dreiging van aanslagen. "Je ziet het nu langzaam maar zeker weer opkomen en dat vind ik alleen maar goed. Uiteindelijk zorgen wij ervoor dat Nederland veilig blijft. Daar hoort ook een uniform in het openbaar vervoer of waar dan ook bij."

Meer samenwerking in Europa nodig

Eichelsheim roept ook op tot meer Europese samenwerking in de defensie-industrie. Maandag zei NAVO-chef Mark Rutte in het Europees Parlement dat Europa weliswaar eigen wapens moet produceren, maar voorlopig niet zonder Amerikaanse wapens kan. Volgens Eichelsheim sprak Rutte de waarheid. "Nu kunnen we dat nog niet. En als je überhaupt in de buurt daarvan wilt komen, moet je veel meer samenwerken."

Hij vindt dat lidstaten nog te veel profiteren van hogere defensie-uitgaven. "Het moet niet zo zijn: 'Koop Frans en alles komt goed'. Zo werkt dat natuurlijk niet", zegt de CDS. "Europese bedrijven moeten meer samenwerken. En als het aan mij ligt bouwen we alleen systemen die alle krijgsmachten in Europa gebruiken."

"Koop één tank, bouw één vliegtuig, bouw één type drone", legt Eichelsheim uit. "Je moet veel meer synergie vinden in Europa. We moeten begrijpen dat het in gezamenlijkheid moet. Je ziet dat een aantal landen nu een initiatief zijn gestart voor het gezamenlijk ontwikkelen van drones. Dat zijn de verstandige stappen die we moeten nemen."

Ook de VS wil dat Europa beter samenwerkt, maar tegelijkertijd dat Europese landen Amerikaanse wapensystemen blijven kopen. Volgens Eichelsheim is de eerste oproep "veel prominenter". "Het is ook in hun belang, want de Amerikaanse industrie heeft moeite om de Amerikaanse krijgsmacht te voorzien van de juiste wapens. Zij willen ook dat Europa uiteindelijk grotendeels zelfstandig kan produceren."

Hij benadrukt wel dat samenwerking met de Amerikanen belangrijk blijft. "Als je mij vraagt: 'moet je afscheid nemen van Amerikaanse wapens?', dan zeg ik: nu sowieso nog niet. Het is ook voor de samenwerking met de VS belangrijk dat je de samenwerking op materieelgebied behoudt."

Ophef over F‑35-uitspraak

Onlangs zei oud-staatssecretaris Gijs Tuinman in de BNR-podcast Boekestijn & De Wijk dat Nederland F‑35's van Amerikaanse makelij zou kunnen jailbreaken als dat nodig is, "wat ik eigenlijk niet mag zeggen". Tuinman reageerde hiermee op zorgen over wat er gebeurt met wapensystemen die draaien op Amerikaanse software als de VS zich terugtrekt als bondgenoot. Oud-Commandant der Strijdkrachten Dick Berlijn hekelde in Sven op1 de uitspraak: "Laat ik mij voorzichtig uitdrukken: ik vond het een hele vreemde uitspraak", zei Berlijn, die Tuinman als CDS op zijn woorden zou hebben aangesproken.

Eichelsheim relativeert de woorden van Tuinman. "Ik denk dat de voormalig staatssecretaris heeft willen aangeven dat we te maken hebben met een wapensysteem waarbij de samenwerking met de Amerikanen heel sterk is en de wederzijdse afhankelijkheden ook. Wij bouwen elementen van dat vliegtuig in Europa, die niet in Amerika worden gebouwd."

"Tuinman heeft willen uitstralen dat die samenwerking goed is", aldus Eichelsheim. "En jailbreak van een vliegtuig, we gaan er voorlopig nog niet aan beginnen en het lijkt mij ook helemaal niet verstandig. Ook niet nodig, want we hebben gewoon een goed samenwerkingsverband met de Verenigde Staten."

Hij wil de ophef niet te groot maken. "Hij heeft aangegeven dat het jammer is dat het zoveel reuring heeft veroorzaakt, terwijl het in een hypothetisch geval is genoemd. We moeten er niet te veel woorden aan vuil maken. Reuring is nooit handig, ook niet op dit gebied. We hebben gewoon een samenwerking met de Amerikanen."