Energiedeskundige over permanent sluiten Groningse gasvelden: 'Het is bizar!'

Energiedeskundige Remco de Boer vindt het een grote fout dat de gasputten in Groningen voorgoed worden afgesloten met beton. "Het is bizar. We zitten nu in de problemen, want Trump zou inderdaad een deel van het gas kunnen tegenhouden", zegt hij in WNL Op Zondag op NPO 1.

TNO waarschuwde onlangs in gesprek met de NOS dat het volledig afsluiten van de gasvelden in Groningen de energiezekerheid van Nederland kan aantasten, omdat het land dan volledig afhankelijk wordt van gasimport. Het onderzoeksbureau adviseert daarom om het veld als strategische reserve te behouden, zodat het kan dienen als back-up bij onverwachte tekorten.

De Boer is het "volledig eens" met TNO. "Het is eigenlijk gek dat we het daar nu pas over hebben. Staatssecretaris Hans Vijlbrief in Rutte IV zei, en ik parafraseer even: wij gaan er beton in storten zodat politici na ons er nooit meer bij kunnen. Dat is natuurlijk bizar", zegt de energie-expert en maker van de podcast Studio Energie.

Tekst gaat verder onder X.

Vooral vanwege de onrust op het wereldtoneel vindt De Boer het besluit onbegrijpelijk. "We waren afhankelijk van de Russen en nu vooral van de Amerikanen. We moeten nu allemaal een batterij in onze kast voor een noodgeval. Het is echt ongelofelijk dat de politiek dan besluit om beton in de putten te storten en de boel te slopen. Het is bizar", herhaalt hij.

'Politiek heeft vingers in de oren gedaan'

De Boer wijst erop dat verschillende experts voorstellen hebben gedaan om bij boringen in Groningen aardbevingen te voorkomen, bijvoorbeeld door het injecteren van stikstof in en rond het Groningerveld. "Tot op de dag van vandaag hebben ze geen gehoor gekregen. Zowel niet in de politiek en het ministerie en niet bij de toezichthouder."

"Ook daar zie je weer, er was op een gegeven moment de beslissing: 'We gooien er beton in en we stoppen ermee', en toen hebben ze vingers in de oren gedaan. We zitten nu in de problemen, want de Amerikaanse president Trump zou een deel van het gas kunnen tegenhouden. Om nog maar te zwijgen over ons Noorse gas, waar we ook afhankelijk van zijn. We hebben gezien met Nordstream: die pijpleidingen waar we aan hangen, die kunnen zo opgeblazen worden."

Demissionair minister van Defensie Ruben Brekelmans, ook te gast in de studio, benadrukt dat het kabinet niet kijkt naar het heropenen van de velden. "De Groningers hebben de afgelopen jaren zoveel over zich heen gehad, dat je op een gegeven moment als politiek ook duidelijkheid moet bieden en moet zeggen: we stoppen met boren uit het Groninger gasveld."

"Als je dan iedere keer wanneer Trump iets roept in de media meteen de reflex is 'O, gaan we dan weer boren in Groningen?', dan krijgen mensen die zekerheid en rust", reageert de bewindsman. "Er is politiek breed heel duidelijk gezegd: we gaan het niet doen. We gaan ervoor zorgen dat onze gasvoorraad en energievoorziening op orde is, maar niet via het Groningerveld."

Luister deze uitzending terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

De Boer stelt dat het niet alleen om Groningen gaat. "Dat is vaak een misvatting. We hebben zo'n 200 tot 250 kleine velden in Nederland. Alleen in 2017 heeft het kabinet gezegd: we gaan op land niets meer doen. Onlangs nog heeft het kabinet 60 miljoen aan de NAM betaald om niet naar gas te boren bij Ternaard."

"Op de Noordzee is het lang heel lastig omdat het niet echt loont om daar naar gas te boren. De lastendruk is hoog", vervolgt de expert. "Op allerlei terreinen hebben we gezegd: we gaan naar groene energie, we gaan alles stimuleren, we gaan alles elektrificeren. Gas en olie is fout en willen we liever niet. We zien daar nu de gevolgen van. Het net kan het niet aan."

Problemen op stroomnet 'beleid'

De landelijke netbeheerder TenneT waarschuwde vorige week dat het hoogspanningsnet in Utrecht, Gelderland en een deel van Flevoland zijn grenzen heeft bereikt. Zonder ingrijpende maatregelen kunnen later dit jaar ook woningen en midden- en kleinbedrijven geen nieuwe of zwaardere aansluiting meer krijgen. Voor grootverbruikers geldt al langer een wachtlijst. De Boer verzucht: "Dat hebben we zien aankomen. We hebben bewust beleid gevoerd wat hiertoe geleid heeft. We hebben dit beleid bedacht, het is ons niet overkomen. Zo lijkt het weleens, als je luistert naar de netbeheerder en de politiek."

Minister Sophie Hermans zei in de Tweede Kamer dat ze "pissig" is dat het zover heeft kunnen komen. "Dat is natuurlijk wel saillant en eigenlijk ook wel een beetje vreemd, want het is het beleid wat de kabinetten Rutte tot nu toe gevoerd hebben, wat hiertoe geleid heeft", zegt De Boer.

Tekst gaat verder onder X.

"Niemand heeft gezegd 'We gaan ervoor zorgen dat er geen woningen aangesloten kunnen worden', maar er zijn wel allerlei keuzes gemaakt die hiertoe geleid hebben en die wel al heel vroeg, jaren geleden, zagen aankomen. We hebben brief na brief gezien van opeenvolgende ministers. Van Wiebes, van Jetten, van Hermans. Iedere keer werd het erger en iedere keer gingen ze meer hun best doen. Iedere keer werd het erger. Het is bewust beleid", zegt hij over de problemen op het stroomnet.

Den Haag gaat te hard

Volgens De Boer is de politiek te snel gegaan met vergroenen. "Het net wordt op een heel andere manier belast, met zonnepanelen en elektrische auto's, noem maar op. Het net wat we hadden en nog grotendeels hebben, is daar niet op gemaakt. We proberen het te veranderen en anders te gebruiken. Maar nogmaals, we hebben er beleid op gevoerd om de transitie in te zetten. Ik denk dat er maar weinig mensen zijn die daartegen zijn. Alleen, we zijn te hard gegaan."

"Als je te hard gaat en je infrastructuur kan het niet bijbenen, dan zie je dus dat het op slot raakt. Nu hebben we netcongestie. Er zijn meer dan 10.000 aanvragen voor een aansluiting op het net van bedrijven die hier al zijn of willen komen, maar het aantal bedrijven dat niet komt, dat hoort 'kom maar niet naar Nederland', is nog veel groter."

Dat heeft grote gevolgen voor de Nederlandse industrie: "Er kwam laatst een rapport uit over de chemische industrie in Europa en Nederland wordt bovengemiddeld hard getroffen door faillissementen en bedrijven die vertrekken. We hebben dure energie en CO2-kosten, die in Europa wel worden geheven maar in de rest van de wereld niet of nauwelijks."

Het verzwaren van het elektriciteitsnet kan jaren duren en biedt op korte termijn geen soelaas, waarschuwt De Boer. Hij roept op om terug te gaan naar de tekentafel. "Dat is wat er tot nu toe niet gebeurd is. Tot de dag van vandaag kijken we niet fundamenteel naar het probleem. We zijn alleen bezig met brandjes blussen."