Bestaat de PVV over twintig jaar nog? 'Geert Wilders is geen opgever, maar niet meer toonaangevend'

De PVV bestaat twintig jaar. Partijleider — en enig lid — Geert Wilders heeft Den Haag in de afgelopen twee decennia flink opgeschud. Ondanks vroeg beëindigde kabinetsperiodes heeft de 62-jarige Venlonaar nog altijd een achterban van vijftien tot twintig zetels. Toch hijgen JA21, Forum voor Democratie en mogelijk Groep Markuszower in zijn nek. Hoe lang blijft de PVV nog bestaan?

Hij kwam uit Limburg, had een ‘raar’ accent, een opvallend kapsel en geen universitair diploma op zak. Wilders hoorde nooit bij de snelle jongens in Den Haag. "Daardoor is hij erg gefrustreerd geraakt", stelt Geert Waling, auteur van het boek Geert de Wreker, in Goedemorgen Nederland op NPO 1.

De PVV-leider had een prima jeugd. Later woonde hij een periode in Israël en reisde hij door het Midden-Oosten. "Dat heeft de basis gelegd voor zijn ideeën. Door zijn achtergrond als Venlonaar is hij heel gedreven geworden. Ook 9/11 en de moord op Pim Fortuyn speelden een rol."

VVD

Wilders maakte in 1998 zijn entree in de Tweede Kamer, toen nog voor de VVD. Waling: "Na het vertrek van Frits Bolkestein naar Brussel werd Hans Dijkstal partijleider. In de ogen van Wilders was hij een softe VVD’er die geen harde stelling durfde te nemen. Wilders werd 'wilder' als het ging om de islam en de toetreding van Turkije tot de EU. Hij ging op ramkoers met de VVD en presenteerde een tienpuntenplan. De VVD moest veranderen. Zo heeft hij zijn vertrek geënsceneerd."

Paranoïde

De PVV mocht absoluut geen ledenpartij worden. Daar is nog altijd veel kritiek op. "Hij zat niet te wachten op LPF-achtige toestanden. Na de moord op Pim Fortuyn is die partij helemaal uit elkaar gevallen. Hij had helemaal geen zin in een ledenpartij waarbij groepjes de macht kunnen claimen op congressen. Hij heeft een soort paranoïde karaktertrek: hij is bang dat mensen achter zijn rug om de show willen spelen, hem uit het zadel willen wippen."

De tekst gaat verder onder de X.

Gidi Markuszower en Martin Bosma werden lange tijd gezien als vertrouwelingen van Wilders, maar volgens Waling is daar nooit echt sprake van geweest. "Ik vrees dat hij geen vertrouwelingen toestaat. Je had ook Vicky Maeijer en Fleur Agema. Alle mensen die te veel in de spotlights kwamen, heeft hij echter geïsoleerd. Het is een sektarisch opgerichte club daar in Den Haag. Een deel wordt ook mogelijk gemaakt door het enorme beveiligingsregime. Een deel van de fractie is hermetisch afgesloten, ook voor journalisten. Dat helpt niet. Zijn Kamerleden heeft hij een mediaverbod gegeven. De zeven Kamerleden die onlangs zijn afgesplitst, hebben daarover geklaagd."

Wilders kent door extreme bedreigingen geen vrijheid meer. "Dat geeft hem een grote legitimiteit naar zijn kiezers toe”, aldus Waling. “Hij is een soort Messias. Hij leeft in onvrijheid zodat zijn kiezers vrijheid kunnen ervaren. Dat zorgt voor een enorme sympathiefactor bij een groot deel van zijn achterban."

Dipje

Wilders zit momenteel in een dipje, ziet de auteur. Tijdens de verkiezingscampagne kwam hij minder energiek over. Zijn partij zakte van 37 naar 26 zetels. Vervolgens stapten zeven leden op. Hierdoor is niet langer de PVV, maar GroenLinks-PvdA de grootste oppositiepartij.

Gooit Wilders binnenkort de handdoek in de ring? "Onderschat Wilders niet. Hij is een vechter. Hij kan zijn energie terugkrijgen. Dat heeft hij vaker bewezen. Hij zou zomaar nog eens twintig jaar door kunnen gaan", aldus Waling. "Iedereen heeft het over zijn pensioen of een mogelijke migratie. Dat lijkt me voorbarig. Bosma zei ooit: Geert is geen opgever. Ik denk dat hij nog wel even doorstrijdt."

Enorme knauw

Met de groei van JA21, Forum voor Democratie en de oprichting van Groep Markuszower is de PVV volgens Waling echter "een van de spelers. En helemaal niet meer de toonaangevende. Dat is voor hem een enorme knauw."

Eén ding staat de toekomst van Wilders’ partij in de weg. "Waarschijnlijk wordt het dan verplicht dat partijen in de Tweede Kamer leden hebben. Het kan dan zomaar zijn dat hij zegt: tabee. De PVV is Wilders, Wilders is de PVV. In dat geval zal hij de rit misschien uitzitten, maar hij wil absoluut geen ledenpartij zijn."