Gouke Moes blikt terug op bewindsperiode: 'Als je niet dapper kunt zijn wanneer dat moet, wat doe je dan als minister?'

Het is de laatste week van kabinet-Schoof. Gouke Moes van de BBB heeft een half jaar gewerkt voor het dubbel demissionaire kabinet en geeft nu het stokje door aan Rianne Letschert van D66. "Ik wist dat het maar voor korte tijd was, maar vond het een ongelooflijk mooi avontuur."

Over zijn werkzaamheden vertelt de minister in Sven op 1 op Radio 1: "Je doet wat je moet doen. Het is in de politiek zo: overal waar je draagvlak voor kunt vinden en wat niet actief wordt tegengehouden, daar kun je mee door." De Kamer had aangegeven weinig zaken controversieel te willen verklaren, ter bevordering van de productiviteit. "Op heel veel terreinen eiste de Kamer dat er tempo op moest zitten. Ik heb dus echt wel genoeg werk gehad", legt hij uit.

Ook legt uitMoes over hoe (dubbel) demissionair zijn als kabinet je houding verandert ten opzichte van de Kamer: "Ik vind het mooi dat je als bestuurder beseft hoe nodig de Kamer is. Dat je alleen je werk kunt doen bij gratie van de meerderheid van onze volksvertegenwoordiging." Hoewel hij erkent dat dit een uitgangspunt van het staatsrecht is, spreekt hij van "een systeem waarin de coalitie elkaar heel erg vasthoudt". "Dat is hoe het spel van regeren vaak gaat. Als demissionair heb je een extra uitdaging, omdat je maar op zo weinig zetels kunt rekenen. Dat vraagt echt iets anders van je als bestuurder, dat je je anders verhoudt tot de politieke realiteit."

Gazaprotesten en Harry Pettit

Gouke Moes kwam in opspraak toen hij in een uitzending van Café Kockelmann een oproep deed aan de Radboud Universiteit om aangifte te doen tegen een van hun docenten. Harry Pettit, die lesgaf aan de universiteit, had zich op sociale media uitgelaten over de gebeurtenissen in Gaza. Zo had de docent sociale geografie op X geschreven dat het "tijd is om af te maken waar de Palestijnen op 7 oktober mee begonnen zijn." Vervolgens kreeg Moes hier zelf op sociale media ook veel kritiek op.

Terugkijkend op de gebeurtenis zegt hij: "Als je niet dapper kunt zijn wanneer dat moet, wat doe je dan als minister? Wat doe je dan als verantwoordelijke?" Moes gaat verder: "Mensen hebben recht op leiders, en af en toe moet je risico's nemen. Soms sla je de plank mis en dan moet je excuses maken." Vindt de minister dat hij hier de plank missloeg? "Ik denk het niet. Ik sta nog steeds achter wat ik heb gezegd."

"Onlangs kreeg ik een rapport van de Taskforce Antisemitismebestrijding. Eén van de belangrijkste aanbevelingen die ik daaruit kreeg was: wees dapper en spreek je uit, en dat is vooral gericht op degenen met verantwoordelijkheid. Dat is wat ik toen ook gedaan heb. Ik heb hem opgeroepen zijn verantwoordelijkheid te nemen. Juist de mensen die verantwoordelijk zijn, moeten zich uitspreken. Het is afgelopen met je snor drukken of onder de tafel duiken wanneer het lastig wordt. Nee, dan moet je er gewoon staan!"

Naar aanleiding van Moes zijn oproep wilde de universitair docent aangifte doen tegen de minister. Is daar ooit iets van terechtgekomen? "Er wordt dan serieus gekeken of er daadwerkelijk sprake is van een ambtsmisdrijf. Volgens mij zijn ze tot de conclusie gekomen dat er geen aanleiding was om verder onderzoek te doen. Die aangifte is van tafel."

Stagevergoedingen voor mbo'ers

Een ander onderwerp waar Moes zich sterk over uitliet, betreft stagevergoedingen. Moes, die zelf ook ijzersmid is, was dan ook erg blij dat hij zich hiervoor kon inzetten. "Wat hier belangrijk was, was dat we wat lef moesten tonen", legt hij uit. "De Kamer riep al jaar en dag in grote meerderheid om een verplichte stagevergoeding. Elke keer werd het echter toch weer op de lange baan geschoven. Maar ik bleef me afvragen waarom we dit niet gewoon doen."

"Vervolgens gingen we met elkaar sparren. Wat is nou het probleem? Er is een duidelijke wens en een duidelijk doel en iedereen is het ermee eens. Er kwam maar geen bevredigend antwoord op. Ik heb ergens in mijn leven geleerd: als je veel vragen stelt, geen bevredigend antwoord krijgt en nog steeds niet begrijpt waarom iets niet kan, dan moet je het gewoon proberen."

Politiek gezien nam Moes het voortouw om de stagevergoedingen op orde te krijgen. "‘Het kan wel’ is natuurlijk een hele bekende politieke slogan, maar je komt er toch vaak achter dat wanneer je dingen gewoon probeert, het vaak wel kan."

BBB en D66

"Bent u al lid van D66?" vraagt Kockelmann grappend naar aanleiding van Moes' "het kan wel"-uitspraak. "Er zijn wel BBB'ers overgestapt, maar dat is aan mij echt niet besteed. De BBB is gewoon een fantastische partij."

Bij de afgelopen verkiezingen is de BBB echter gekrompen van zeven naar vier zetels. "We hebben misschien niet gewonnen bij de afgelopen verkiezingen, maar het gaat goed met de partij", stelt Moes. Op de campagne van de BBB is veel kritiek geweest. Ook was er een discussie over of het leiderschap bij Caroline van der Plas moest blijven of toch naar Mona Keijzer moest gaan. "Dat is allemaal ruis wat mij betreft. We zijn een jonge partij en zijn druk aan het bouwen. Dit heb je niet in een paar jaar voor elkaar. Belangrijk is dat we koersvast blijven en de stip op de horizon blijven zien."