Felle kritiek op Board of Peace van Donald Trump: 'Het lijkt vooral een scam om heel veel geld binnen te halen'

De Board of Peace (BoP), de nieuwe vredesraad van de Amerikaanse president Donald Trump, komt vandaag voor het eerst bijeen. Amerikakenner Kirsten Verdel uit scherpe kritiek op het initiatief: "Het lijkt vooral een scam om heel veel geld binnen te halen om op kosten van anderen Gaza te herbouwen. Maar dan wel op een manier dat het vooral een toeristische plek wordt."

De eerste bijeenkomst vindt plaats in Washington, in het gebouw van het Donald J. Trump Institute of Peace, en wordt voorgezeten door Trump zelf. Officieel richt de vergadering zich vooral op de situatie in de Gazastrook en op het plan om de wederopbouw, humanitaire hulp en een internationale stabilisatiemacht in de regio te coördineren.

De Board of Peace werd door Trump opgericht voor de wederopbouw van Gaza. "Trump heeft dat helemaal naar zich toegetrokken en gezegd: 'ik ga dat allemaal organiseren'. Hij is voorzitter van The Board of Peace. Dat is hij levenslang, het staat los van zijn presidentschap. Als hij geen president meer is, blijft hij de voorzitter", vertelt Verdel over de grote rol van de Amerikaanse president in zijn eigen vredesraad.

Ze vermoedt dat er andere belangen in het spel zijn dan alleen Gaza. "Trump heeft vetorecht over alles. Hij bepaalt wie er in de board mogen, welke spelregels gelden en waar het geld naartoe gaat."

Tekst gaat verder onder X.

Aan het begin van de bijeenkomst zijn vertegenwoordigers aanwezig uit meer dan twintig landen die zich bij het initiatief hebben aangesloten. Sommige westerse bondgenoten sturen lagere delegaties of alleen waarnemers, omdat zij sceptisch zijn over de rol en het mandaat van de raad. De Europese Unie stuurt bijvoorbeeld een vertegenwoordiger als waarnemer, terwijl landen als het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk zich afzijdig hebben gehouden.

Verdel: "Trump heeft 62 uitgenodigd om deel te nemen, 25 hebben ja gezegd. Er zijn heel veel landen die nee zeggen, omdat we de Verenigde Naties al hebben. Daar conflicteert deze Board of Peace in feite mee."

"Op papier" richt de Board of Peace zich ook op het nastreven van wereldwijde vrede. "In de praktijk is het natuurlijk een heel ander vehikel dan de VN", zegt ze. "Je moet een miljard dollar lidmaatschapsgeld betalen als je permanent lid wil zijn van de Board of Peace. Vervolgens heb je dus geen enkel zeggenschap over wat er met het geld gebeurt."

Trump zegt dat het geld bedoeld is voor de wederopbouw van Gaza, maar Verdel vindt zijn bedoelingen vaag: "Als er wordt gevraagd waar het geld naartoe gaat, praat hij er een beetje overheen. Hij zegt dat er vijf miljard is toegezegd voor Gaza, maar er is niemand die het kan controleren. Er zijn mechanismen die er enige transparantie over geven, maar we hebben alleen van Rusland gehoord dat ze daadwerkelijk die miljard willen betalen."

'Met name autocratische landen'

Verdel, schrijver van het boek De eerste 100 dagen van Trump, twijfelt of het geld de Gazanen daadwerkelijk bereikt. "Er is een tijdje geleden een masterplan voor de wederopbouw gepresenteerd. Het idee is om vooral bij Rafah (in het zuiden van Gaza, red.) een soort toeristische sector te maken met 180 toeristische woontorens en dergelijke. Het geld lijkt vooral daarheen te gaan. Er zitten geen Gazanen op belangrijke posities in de Board of Peace, ook niet in de gremia die eronder hangen."

De deelnemers van de Board of Peace zijn tot nu toe vooral landen uit het Midden‑Oosten, Centraal‑ en Oost‑Europa, Azië en Latijns‑Amerika, zoals Saudi‑Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar, Turkije, Indonesië, Hongarije, Kosovo, Albanië, Kazachstan en Mongolië. "Er zit wel een rode draad in. Het zijn met name autocratische landen of militaire regimes", zegt Verdel over de leden.

Europese landen hebben massaal nee gezegd, behalve Kosovo, Albanië en Hongarije. "Italië en Griekeland gaan als een soort observer naar het eerste overleg. Zij kijken even toe." Israël overweegt nog lid te worden.

"Het logo van de Board of Peace is een wereldkaart waar Europa niet op staat, ook Oceanië en delen van Afrika niet. Kortom, je moet meedoen. Als je niet meedoet, hoor je er niet bij en is de boodschap: 'We gaan geen vrede stichten voor jou'", zegt Verdel.

Alternatief voor de VN?

Kan de Board of Peace een alternatief zijn voor de VN, die met 193 leden vaak niet slagvaardig blijkt? "In theorie zou dat kunnen", reageert Verdel. "Indonesië heeft bijvoorbeeld gezegd dat ze 8000 soldaten aan het trainen zijn om naar Gaza te sturen. Duizend zouden er in april al ingezet kunnen worden. Er is nog geen vraag, maar het wordt nu al aangeboden en dat soort zaken worden snel in de potentiële stijgers gezet."

Toch blijft Verdel kritisch: "Bij de VN geldt het vetorecht van vijf landen, hier geldt het vetorecht van Donald Trump, hoogstpersoonlijk. Ik weet niet of dat het makkelijker of moeilijker maakt. En wil hij met die 25 landen militair ingrijpen in andere landen? Het blijft ingewikkeld."

Verdel denkt dat de Board of Peace een nieuw wapen is in de handen van Trump. De president stelt dat hij tegen militair ingrijpen is, vaak verwijzend naar het beleid van zijn voorganger Barack Obama in Syrië. "Dat zegt hij wel, maar hij doet iets anders", zegt Verdel. "Hij heeft al veel landen gebombardeerd, van Nigeria en Jemen tot Syrië, en vergeet Venezuela natuurlijk niet. Op dit moment ligt er bovendien een grote Amerikaanse armada in de buurt van Iran. De verwachting is dat daar op korte termijn echt iets gaat gebeuren."

'Het lijkt vooral een scam'

Verdel verwacht niet dat de Board of Peace betekent dat Amerika binnenkort uit de VN stapt. "Trump ziet dit als een tegenhanger van de VN en heeft vanuit Amerika al verschillende verdragen opgezegd. Er zijn meer dan dertig VN-organisaties waar ze uit zijn gestapt. Maar voorlopig is de VN nog wel the place to be, want daar zitten alle landen."

Wel waarschuwt ze dat als de Board of Peace groeit, Trump de deur van de VN zou kunnen sluiten. "Ja, dat is een zorg. Net zoals het een reële zorg is dat hij uit de NAVO stapt, net zoals hij uit het klimaatakkoord van Parijs en de World Health Organization is gestapt."

Ze besluit: "Maar de Board of Peace is nu heel klein en ik verwacht niet dat die op korte termijn groter wordt. Als ik het heel plat zeg: het lijkt vooral een scam om heel veel geld binnen te halen om op kosten van anderen Gaza te herbouwen. Maar dan wel op een manier dat het vooral een toeristische plek wordt, waar iedereen van gaat profiteren, behalve de mensen in Gaza zelf."