Negen op tien zorgverleners krijgt te maken met agressie: 'Dreigen, spugen, slaan, schoppen'

Het aantal zorgverleners dat te maken krijgt met agressie ligt nog hoger dan onderzoeksresultaten van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Zij kwamen met cijfers naar buiten dat in 2024 zes op de tien zorgverleners te maken kregen met agressie. "Volgens ons onderzoek is het negen op de tien", zegt voorzitter van NU'91 Femke Merel van Kooten in Goedemorgen Nederland op NPO 1.

NU'91 laat jaarlijks een achterbanonderzoek uitvoeren over agressie onder zorgverleners op de werkvloer, zowel op dagelijkse en wekelijkse basis. "Daar zijn de cijfers hoger, omdat het gaat om zorgprofessionals die direct patiëntcontact hebben. Ze krijgen te maken met schelden, dreigen, spugen, slaan, schoppen, stalken. Medewerkers worden gevolgd naar de auto als ze klaar zijn met hun dienst."

Ook komt zware mishandeling voor. "Ledematen worden uit de kom getrokken. We hadden vorig jaar een verpleegkundige die in een GGZ-instelling werkte. Zijn alarmknop deed het niet goed, dus hij is daar zwaar mishandeld. Toen zijn collega's daar aankwamen, was het echt de vraag of het te laat was. Hij was zo zwaar toegetakeld."

Naast dreigementen en fysiek een zorgverlener aanvliegen is doxing ook een veelvoorkomend probleem (op sociale media iemand voor de bus gooien, online haat). "Woongegevens worden gedeeld, het is heel heftig", verzucht Van Kooten.

Mes afpakken van bewoner

Verzorgende Olga Vankan maakte deze vormen van agressie van dichtbij mee. "Bij mijn vorige werkgever werkte ik met mensen met dementie. Daar ben ik meerdere keren op de werkvloer geslagen, geschopt en bespuugd. Er is ook een moment geweest dat ik thuiskwam met bloed op mijn gezicht. Eén keer moest ik ook een mes afpakken van een bewoner."

"Een arts zei tegen mij: 'Ach meis, dit hoort erbij'. Terwijl de littekens op mijn armen blijvende herinneringen zijn van mijn tijd daar. Ze vertellen een verhaal van pijn en angst."

Ze praat vaak met haar man over deze ervaringen. "Hij helpt mij met de verwerking. Ook waren mijn collega's goed betrokken en begrepen ze mij ook, omdat ze hetzelfde meemaakten. Dit gebeurde wekelijks en soms dagelijks, afhankelijk van hoe zwaar de groep op dat moment was."

Ondanks deze voorvallen is ze nog steeds werkzaam als verzorgende, omdat het vak in haar bloed zit. "Ik werk nu bij een andere organisatie, omdat ik graag voor andere mensen zorg. Het zit in mijn hart. Ik zou geen ander vak willen uitoefenen."

Tien miljard bezuinigen

Door financiële hervormingen in de zorg lijkt de kans om het probleem te verhelpen voorlopig klein. "We hebben een nieuw coalitieakkoord en we hoopten dat dit de afbraak in de zorg zou stoppen. Maar helaas wordt er opnieuw bezuinigd in de zorg, maar liefst tien miljard."

Dat zorgt uiteindelijk voor een hogere werkdruk, wat bijdraagt aan meer agressie in de zorg. "Je verdient als burger de zorg te krijgen die je nodig hebt. Maar als je later in de zorgketen terugkomt, is de zorg complexer en zijn klachten verergerd. Dat legt weer druk op zorgmedewerkers. Juist die hogere werkdruk en het personeelstekort zorgt voor meer agressie."

'Zorg kan je verspelen'

"Zorg is een recht, maar als je je zo agressief gedraagt, dan heeft zorg ook een grens. Die rechten kun je verspelen", is Van Kooten stellig. Ze wil graag naar zo'n systeem toewerken. "Maar het is natuurlijk anders als iemand door een ziektebeeld agressief is, zoals mensen met dementie of gehandicapten."

"Maar ga er dan in ieder geval met meer zorgprofessionals heen, zodat de ene kan letten op de agressieve signalen en de ander zich kan focussen op de zorg die geleverd moet worden. We moeten in ieder geval iets aan de hufterigheid van agressors in de zorg doen."

Veiligheidsprotocollen

Het is niet waar dat er niets aan het probleem wordt gedaan vanuit de zorg, zegt Van Kooten. "Er gebeurt wel degelijk wat. In de cao's hebben we veiligheidsprotocollen afgesloten. Bij naamkaartjes wordt vaak al de achternaam weggelaten. Alleen de functie wordt verder vermeld. En er zijn weerbaarheidstrainingen over hoe je de-escaleert. Ondanks dat spreken de cijfers voor zich, terwijl je een verlaging zou verwachten. Het wordt alleen maar erger."