Rijden nieuwe gewondentreinen straks voor Oekraïne? 'Dat zou zeker kunnen, ja', zegt Gijs Tuinman

De gewondentreinen van Defensie gaan mogelijk ook rijden voor gewonde Oekraïense militairen. Dat zegt demissionair staatssecretaris van Defensie Gijs Tuinman (BBB). "Dat zou zeker kunnen, ja." Binnenkort zwaait hij af. "Ik ga even een weekje doorwerken en dan even surfen, skiën, tijd met mijn kinderen doorbrengen."

Hoewel Tuinman over een week stopt, is van stilzitten geen sprake. In een brief aan de Tweede Kamer maakte hij bekend dat Defensie tientallen treinstellen wil aanschaffen om die om te bouwen tot gewondentreinen, rijdende hospitaals. De aankoop is volgens de krijgsmacht nodig om in het geval van een gewapend conflict waarbij Nederlandse militairen betrokken zijn, snel grote aantallen gewonden te kunnen repatriëren.

"Het is heel belangrijk. Je moet voorbereid zijn", zegt Tuinman in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Als het daadwerkelijk ergens echt misgaat, hou je er toch rekening mee dat je in een aantal dagen tot duizend gewonden hier naar Nederland moet krijgen. Het is een vervelende boodschap, maar het zullen ook Nederlanders kunnen zijn."

Volgens Tuinman raken Nederlandse militairen waarschijnlijk niet in eigen land gewond. "We verdedigen de veiligheid van Nederland niet in Nederland, maar dat doen we in Letland, Litouwen en Polen en dat soort regio's. Daar heb je gewoon capaciteit nodig" om gewonden terug te halen naar Nederland. "Zo'n trein die we gaan verbouwen, zorgt ervoor dat je die aantallen aan kan."

Momenteel worden gewonden vervoerd met ambulances en helikopters, en over langere afstanden met transportvliegtuigen. Maar bij een grootschalig conflict kunnen de verliezen snel oplopen en is extra capaciteit noodzakelijk, zegt Tuinman. Bovendien is luchtoverwicht dan niet vanzelfsprekend. Vervoer per spoor is relatief veilig en vergroot volgens Defensie de overlevingskansen van gewonde militairen.

Mogelijk ook voor Oekraïne

De treinen zijn volgens Tuinman ook belangrijk voor het moreel van militairen. "Als militair vecht je niet voor jezelf, je doet het voor mannen en vrouwen naast je, maar ook voor iets groters. We zeggen vaak dat je eigen belang dan ondergeschikt is aan het grotere belang. Wat heel belangrijk is: je bent bereid om alles te geven als je weet dat er goed voor je gezorgd wordt. De morele component - zien we in Oekraïne - is vaak beslissend. We zijn keihard aan het werk met die medische keten. Je wil de beste specialisten en zo snel mogelijk terug naar Nederland."

Over de inzet van gewondentreinen zegt hij: "In de Tweede Wereldoorlog werden ze heel veel gebruikt, in de Koude Oorlog hebben we ze ook nog een tijdje gehad. In Oekraïne worden ze nu ook heel veel gebruikt en daar leren we van. Als Nederland zijn wij de eerste die de stap zetten, maar ook Duitsland, Spanje en Italië, andere NAVO-landen, kijken hier met z'n allen naar." Hij sluit niet uit dat de treinen ook voor Oekraïne worden ingezet. "Dat zou zeker kunnen, ja."

'Alles erin gestopt wat we hadden'

Tuinman, drager van de Militaire Willems-Orde voor zijn inzet in Afghanistan, zegt dat zijn ervaring aan het front hem hielp als staatssecretaris. "Ik heb veel gehad dat ik vanuit de troepen een appje kreeg. Dan legde ik dat maandag tijdens onze vergadering met generaals op tafel en zei ik: nou jongens, dit gaat niet goed, we moeten er iets aan doen. Dan zaten ze me allemaal aan te kijken en kwam er een heel verhaal. Dan zei ik: je hoeft mij niet uit te leggen hoe het zit of waar het vandaan komt. Ik weet hoe het zit, ik weet waar het vandaan komt. Neem een dag de tijd en we gaan het oplossen."

"Die drive die ik heb gevoeld om door te gaan, om alles wat je hebt erin te steken, komt door al die mannen en vrouwen die elke dag het werk moeten doen en zich voorbereiden voor ons, om Poetin en dergelijke af te schrikken", zegt hij. "Ik heb samen met minister Ruben Brekelmans de afgelopen maanden alles wat we hadden erin gestopt."

Vandaag is de laatste ministerraad van kabinet-Schoof, maar Tuinman is daar niet bij. "Ik red het niet. Ik moet aan het einde van de middag in het midden van het land zijn, in Soesterberg." Daar komt mogelijk een nieuwe kazerne. "We moeten meer spullen hebben en meer collega's, maar ook ruimte voor kazernes en schietbanen om te kunnen trainen. We hebben een hele mooie deal gesloten met een aantal gemeenten en de provincie in de buurt van Soesterberg." Die taak afronden verkiest hij boven overleg in Den Haag. "De deal moet nog even rond."

Onder zijn leiding groeide het personeelsbestand van Defensie fors, nam het aantal reservisten toe en werden 56 potentiële uitbreidingslocaties geregeld, waaronder Lelystad Airport. Ook kwamen er nieuwe wapen- en radarsystemen en nu dus gewondentreinen. "En de tank komt terug naar de Landmacht!", zegt Tuinman. "Dat is echt voor iedereen belangrijk. En waarom is het belangrijk? Het is voor iedereen een omslag. We zijn hem kwijtgeraakt door alle bezuinigingen."

Wat nu?

Wie hem hoort spreken, luistert naar een bewindsman die nog niet klaar lijkt met zijn werk. Op de vraag of hij partijloos wilde doorgaan in een nieuw kabinet, antwoordt hij: "Nee, daar geloof ik helemaal niks van. Ik zit prima bij de BBB."

Tekst gaat verder onder X.

Wat hij hierna gaat doen, weet hij nog niet precies. "Ik ga even een weekje doorwerken en dan even surfen, skiën, tijd met mijn kinderen doorbrengen. Ik word reservist en ik denk dat ik heel snel ergens een nieuwe uitdaging vind. Wat ik altijd nodig heb: ik moet mijzelf opnieuw gaan uitvinden. Ga nooit hetzelfde doen. Op één of andere manier kom ik altijd ergens terecht dat ik denk: kan ik dit eigenlijk wel?"