VVD'er Rajkowski wil bijsturen in mbo tegen arbeidstekorten: 'Voor mij liggen alle opties op tafel'

Jongeren kiezen nog te weinig voor een beroep in de bouw, zorg of techniek. De overheid moet daarom meer sturen op studiekeuzes, vindt VVD-Tweede Kamerlid Queeny Rajkowski. Ze wil daarbij niet aangeven welke opleidingen wel of niet nuttig zijn. "Het gaat om tekortsectoren."

Tijdens het debat over de onderwijsbegroting waarschuwt Rajkowski vanmiddag voor grote tekorten in cruciale sectoren, waardoor Nederland dreigt vast te lopen. Volgens haar moet de overheid zich daarom actiever bemoeien met de opleidingskeuze van jongeren. "Het klinkt niet echt liberaal", erkent de VVD'er in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Maar er wordt nu al bepaald: welke instellingen krijgen hoeveel geld en waarvoor?"

Dat is volgens haar niet genoeg. "Ik zie dat wij in bepaalde sectoren een schreeuwend tekort hebben aan mbo'ers, die veel kunnen met hun handen en hoofd en vaak een studie niet afmaken of doorstromen naar het hbo. Daardoor hebben we tekorten aan loodgieters, maar ook aan mensen in de digitalisering en duurzaamheid."

"Als we dat niet oplossen, komt Nederland tot stilstand", waarschuwt ze. "Ik zou een hele rare volksvertegenwoordiger zijn als ik daar niets aan wil doen."

Financiële prikkels

Volgens Rajkowski begint de oplossing bij betere voorlichting over mbo-opleidingen. "Met heel veel mbo-studies verdien je tegenwoordig meer dan met een hbo-diploma. Dat soort dingen zijn goed voor studenten om te weten. Maar we mogen ook wel die waardering laten zien in financiële prikkels. Daarom ga ik aan de minister vragen om te onderzoeken of lager collegegeld voor studies in tekortsectoren kan helpen."

Studenten zouden voor opleidingen die door de overheid als cruciaal worden gezien minder collegegeld kunnen betalen. "Of misschien moet je het juist achteraf doen; als je je diploma hebt behaald, krijg je een bonus", zegt Rajkowski. "Als we zeggen dat het mbo een volwaardig eindstation moet zijn en dat het allemaal gelijkwaardig is, maar we laten dat financieel niet zien, dan blijft het probleem bestaan." Ook wil ze kijken naar de verschillen in studiebeurzen tussen mbo-studenten en hbo- en wo-studenten.

Nuttig en niet-nuttig?

Welke opleidingen precies onder de tekortsectoren vallen, wil Rajkowski niet zelf bepalen. Dat moeten onderwijsinstellingen doen, vindt zij. "Ik ga straks niet langs alle studies om te zeggen: deze wel en deze niet." Ook wil ze niet spreken over nuttige en niet-nuttige opleidingen. "Het gaat om tekortsectoren. Dat is waarop ik de keuze maak, omdat de toekomst van Nederland ervan afhankelijk is. Ik vind dat ik die stap als politicus best wel mag zetten, al weet ik dat het best spannend is."

Tekst gaat verder onder X.

Ze benadrukt dat iedere opleiding waarde heeft. "Het gaat niet om wel of niet nuttig. Het gaat erom: welke tekortsectoren gaan ervoor zorgen dat Nederland straks niet meer door kan draaien. Iedereen heeft uiteindelijk nut voor de samenleving. We hebben allemaal een rol."

Tegelijkertijd erkent Rajkowski dat ze jongeren wil stimuleren om voor bepaalde studies te kiezen, waarmee het belang van sommige opleidingen nadrukkelijker wordt benadrukt. "Als je het zo formuleert, ben ik het met je eens. Honderd procent. Dat is spannend, dat snap ik, maar dat is wel wat nodig is."

Heilige huisjes en taboes

Volgens haar is er de afgelopen jaren veel gesproken over betere voorlichting en het mbo als volwaardig eindstation. "Al die dingen doen we al. Ik denk dat we een aantal heilige huisjes en taboes in de politiek bespreekbaar moeten maken om daadwerkelijk wat te veranderen."

Ook een numerus fixus voor mbo-opleidingen sluit ze daarbij niet uit. "Voor mij liggen alle opties op tafel. Ik ga vandaag andere politieke partijen uitdagen: denk nou met mij mee welke taboes we kunnen doorbreken om daadwerkelijk iets voor Nederland te veranderen."

"Dat taboe wil ik ook doorbreken. Ik zou het woord 'nuttig' niet willen gebruiken. Het is niet zo dat andere studies helemaal niet meer nuttig zijn", besluit Rajkowski. "De richtlijn die ik wil hanteren gaat over tekortsectoren, waar Nederland in de toekomst dreigt op vast te lopen."