Documentaireserie belicht het verhaal van slachtoffers van seksueel misdrijf op straat: 'Het is een litteken op de ziel'

In de documentaireserie App me als je thuis bent vertellen slachtoffers openhartig wat seksueel misbruik in de openbare ruimte met hun leven heeft gedaan. "Ik heb 33 jaar met dit verhaal rondgelopen zonder er iets mee te kunnen. Deze documentaire gaf mij een handvat om er wel iets mee te doen", vertelt slachtoffer van de Nijmeegse serieverkrachter Jolanda Brunnelkleef in Goedemorgen Nederland op NPO 1.

Seksueel misbruik tegen vrouwen op straat kwam (opnieuw) in de schijnwerpers na de vreselijke moord op de zeventienjarige Lisa, afgelopen augustus in Amsterdam. Er zit een verdachte vast. Er volgende een landelijke campagne, Wij eisen de nacht op, die aandacht vraagt voor de veiligheid en vrijheid van vrouwen en meisjes in de openbare ruimte, vooral ’s nachts.

"Het is door de jaren heen een gebeurtenis die je altijd met je meedraagt. Het heeft psychologische, maar ook concrete effecten op mij. Als er bijvoorbeeld iemand plotseling achter me staat, schrik ik me helemaal dood", vertelt Brunnelkleef. Over de psychologische effecten zegt ze: "Ik ben gaan twijfelen aan mijn eigen kompas. Dat heeft in relaties echt een rol gespeeld."

Jolanda heeft een dochter van 23, de leeftijd waarop zij destijds is misbruikt. "Ook dan gaat het opnieuw een rol spelen. Dat je bang bent dat je eigen dochter dit overkomt. Het speelt op verschillende momenten in je leven opnieuw een rol."

Naar aanleiding van de serie heeft ze veel hartverwarmende reacties gekregen. "De kers op de taart was toen iemand zich meldde die slachtoffer was van dezelfde dader als ik. Dat was het hoogst haalbare, want de dader nu nog pakken, is een illusie. Het is heel bijzonder om te voelen dat je er niet meer alleen voor staat."

'Het is een litteken op de ziel'

Ook gaat de documentaireserie in op het verhaal van politieman Lex Mellink. Hij heeft werkte lange tijd aan de zaak rondom de Utrechtse serieverkrachter. "Toen we eenmaal doorhadden dat het om een serieverkrachter ging, hebben we vol ingezet", vertelt hij. "De incidenten gebeurden in de buurt van de Uithof, de universiteit, en de modus operandi was ongeveer hetzelfde als wat er bij Jolanda gebeurde in Nijmegen. Uiteindelijk hebben we negenduizend mensen bezocht die tips hadden om een daderprofiel te maken."

Toch waren het geen tips waardoor ze dader Gerard T. te pakken kregen. "Het enige leuke aan deze zaak is dat hij uiteindelijk is gepakt nadat hij een lokfiets had gestolen." De politie plaatst lokfietsen om fietsendiefstal tegen te gaan. "Het was compleet toeval en na een DNA-onderzoek konden we vaststellen dat hij de dader was van de verkrachtingen."

De serieverkrachter zat in de gevangenis, maar gaat binnenkort naar een forensische kliniek. "Dat was voor de slachtoffers en mijzelf wel erg ongemakkelijk nieuws. Zelf heb ik steeds gepleit voor TBS. Als je op zo'n gruwelijke manier 24 keer het ergste doet wat een vrouw kan overkomen, dan moet er wel een draadje los zijn bij je", zegt Mellink.

In de forensische kliniek moet de dader zich houden aan een aantal voorwaarden; doet hij dit niet, dan wordt hij teruggestuurd naar de gevangenis. "De vervelende boodschap is dat hij onherroepelijk over vier jaar weer op straat staat. Het is vooral moeilijk voor de slachtoffers. Slachtoffers hebben levenslang."

Alert-app

Om te zorgen dat criminelen sneller tegen de lamp lopen, is Mellink bezig met het ontwikkelen van een app om gemeentes veiliger te maken en de pakkans voor daders te vergroten. "Het heet de alert-app. Als je ergens bent en je voelt je ongemakkelijk, dan kan je anoniem een knop indrukken op de app. Je data wordt verzameld en naar de gemeente gestuurd. Op basis van die data wordt dan een heatmap gemaakt waar je vervolgens kan zien waar mensen zich ongemakkelijk voelen."

Hij hoopt dat de gemeenten met deze informatie kunnen kijken naar een verbetering van de infrastructuur, zodat mensen zich veiliger voelen op straat. "We hopen dat op het nieuwe ministerie er iemand is die het wil financieren", sluit de politieman af.

App me als je thuis bent kun je streamen op NPO Start en is vanaf 10 februari wekelijks te zien om 20:25 op NPO 3.