Diederik Samsom vreest opnieuw stilstand voor Nederland: 'Meerderheden over links en rechts is borrelpraat, zo werkt het niet'

Opnieuw dreigt stilstand voor Nederland, waarschuwt oud-PvdA-leider Diederik Samsom. Hij heeft weinig vertrouwen in de slagingskans van de minderheidscoalitie om voorstellen door de Tweede Kamer te krijgen. "Elkaar is vreselijk vaak nagepraat door politici, maar ook door duiders en journalisten, dat zo'n minderheidskabinet over verschillende routes een meerderheid kan krijgen. Dat is borrelpraat, zo werkt het niet", zegt Samsom in het radioprogramma Sven op 1.

Het minderheidskabinet is afhankelijk van steun van andere partijen en sociale partners om plannen door de Tweede Kamer te loodsen, wat de besluitvorming kwetsbaar maakt. Dat werd afgelopen week al zichtbaar tijdens het debat over het coalitieakkoord. De oppositie struikelde over het voorstel om de AOW-leeftijd versneld te laten stijgen. Een motie van GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver, waarin de Kamer werd opgeroepen zich tegen dat plan uit te spreken, haalde net geen meerderheid.

Dat de coalitie van D66, CDA en VVD nu al moest vrezen voor een motie, legt volgens Samsom de zwakke positie bloot. "Dit minderheidskabinet heeft allerlei voornemens, waarvoor geen meerderheden zijn. Dat betekent dat je alweer stilstaat", verzucht het voormalig Kamerlid.

"Ik heb het over alweer, want we staan als land al een jaar of vier stil, sinds de val van Rutte IV", vervolgt Samsom. "En ook Rutte IV zelf was niet zo'n succesvolle onderneming. Er moet echt iets gebeuren. We hebben het nu over de AOW, een belangrijk onderwerp, maar vanuit mijn huidige werk heb ik het vooral over de industrie. Energievoorziening, netcongestie en stikstof; dit land zit op slot."

Onbegrip over VVD-besluit

Volgens Samsom vragen dit soort dossiers om een stevige meerderheidscoalitie. Hij begrijpt daarom niet waarom de VVD niet in een kabinet wilde stappen met GroenLinks-PvdA. "Als je gewoon met die vier partijen bij elkaar had kunnen zitten, had je nu een regeerakkoord gehad dat werd gesteund door een grote meerderheid in de Eerste en Tweede Kamer en kon je aan de slag."

De VVD stelde dat de verschillen met de linkse combinatie te groot waren om tot een akkoord te komen. "Dat is een vrij onzinnige redenering als je kijkt naar de geschiedenis", reageert Samsom. "In 2012 waren de verschillen tussen de Partij van de Arbeid en de VVD groter. Die werden overbrugd in 54 dagen."

Samsom was als partijleider van de PvdA nauw betrokken bij de totstandkoming van Rutte II. "Als je maar wil, als de urgentie groot genoeg is - die was toen heel groot, vanwege de eurocrisis na de financiële crisis - en is nu weer heel groot die urgentie, lukt het. Ik kan er nog steeds met mijn hoofd niet bij en zal nooit begrijpen waarom er een puur electoraal tactische blokkade is gelegd op een goede samenwerking die dit land verder had kunnen helpen."

VVD en PvdA hadden in 2012 geen meerderheid in de Eerste Kamer, wat het maken van beleid ingewikkeld maakte. "Het is zeker niet makkelijk en deze coalitie heeft het zichzelf alleen maar moeilijker gemaakt door met een minderheidskabinet te starten", zegt Samsom.

Borrelpraat

Het idee dat een meerderheidscoalitie makkelijker deals met de oppositie kan sluiten, omdat die meer kan eisen, verwijst Samsom naar het rijk der fabelen. "Elkaar is vreselijk vaak nagepraat door politici, maar ook door duiders en journalisten, dat zo'n minderheidskabinet over verschillende routes een meerderheid kan krijgen. Dat is borrelpraat, zo werkt het niet."

Tekst gaat verder onder X.

"Als je flinke bezuinigingen voor ogen hebt - twintig miljard in dit geval, zelfs iets meer als ik er goed naar kijk - dan kan dat alleen met een structureel akkoord met hetzij de rechterhelft van het parlement of de links-progressieve helft", aldus de oud-fractievoorzitter van de Partij van de Arbeid.

Aan zo'n meerderheid moet nu alsnog gewerkt worden, vindt hij. "Dat had al moeten gebeuren. Nu zitten we met z'n allen, nadat het kabinet op het bordes staat, weer naar elkaar te kijken, misschien wel meer dan een halfjaar, voordat er iets gebeurt. Dat is slecht voor Nederland. Daar maak ik mij ernstig zorgen over."

AOW-leeftijd

Samsom was zelf betrokken bij het verhogen van de AOW-leeftijd van 65 naar 67 jaar. Toch is hij tegen het plan om de AOW-leeftijd nu versneld te laten stijgen. "65 jaar kon geen 65 jaar blijven. Maar over het tempo waarin de AOW-leeftijd omhoog is gegaan, is lang en breed gesproken, met iedereen. Daar is deze formule uitgekomen: als de leeftijd stijgt, stijgt de pensioenleeftijd mee, maar niet voor de volle mep; voor ieder jaar dat je ouder wordt, moet je acht maanden langer werken."

Tekst gaat verder onder X.

"Dat is een houdbare formule. Dat was in 2019 zo en dat is nog steeds zo", zegt Samsom, die net als zijn partij geen voorstander is van het coalitievoorstel. "Daarmee is de AOW niet goedkoop. Sterker nog, hij is hartstikke duur. Maar dat is iets wat we graag met z'n allen opbrengen om onze ouderen een goede oude dag te gunnen."

Volgens Samsom zijn er alternatieven om de AOW betaalbaar te houden. "Je hoeft daarvoor niet de AOW-leeftijd hysterisch te verhogen - ik citeer mijn goede vriend Mark Rutte - zoals dat door de minderheidscoalitie is voorgenomen. Je kan ook bijvoorbeeld ouderen met een zeer hoog inkomen wat meer laten bijbetalen aan de AOW, de fiscalisering van de AOW. Dat is een oplossing, maar er zijn er nog veel meer."