Jorritsma over fractievoorzitters Paternotte, Bontenbal en Brekelmans: 'Yesilgöz kreeg als vrouw twee keer zoveel kritiek'

Jan Paternotte wordt de nieuwe fractievoorzitter van D66, meldt de NOS. Volgens WNL-politiekverslaggever Tessa van Viegen had hij liever minister geworden. "We weten zeker dat hij een ministerspost heel erg leuk had gevonden en ook dat hij eigenlijk aan de beurt was geweest", vertelt ze in Goedemorgen Nederland op NPO 1. Oud-minister Annemarie Jorritsma ziet een voordeel in het feit dat alle drie de fractievoorzitters man zijn.

Kamerlid Paternotte volgt Rob Jetten op als fractievoorzitter. Laatstgenoemde wordt naar verwachting premier in het aanstaande minderheidskabinet. Paternotte was eerder fractievoorzitter van D66, tussen 2022 en 2023, toen Jetten minister was.

Hoewel Paternotte, al jaren een prominent Kamerlid voor D66, geen minister wordt, wordt zijn rol volgens Van Viegen erg belangrijk voor de coalitie van D66, CDA en VVD. "Die functie wordt de komende periode voor het minderheidskabinet heel erg belangrijk. Wat dat betreft is het nu een andere rol als fractievoorzitter dan hij in het verleden had."

Nu nog demissionair minister van Defensie Ruben Brekelmans wordt fractievoorzitter van de VVD. Hij volgt Dilan Yesilgöz, die op haar beurt minister van Defensie wordt. CDA-voorman Henri Bontenbal stapt niet over naar het kabinet en blijft in de Kamer. "Het zijn in ieder geval heren die het op het eerste gezicht goed met elkaar kunnen vinden", zegt Van Viegen over Paternotte, Brekelmans en Bontenbal.

"Ze kennen elkaar al vanuit de Kamer en twee van hen hebben aan tafel gezeten bij de coalitieonderhandelingen, alleen Brekelmans niet iedere dag. Hij moet een been bijtrekken", vervolgt Van Viegen. Ze omschrijft de drie fractievoorzitters als "mannen met veel politieke ervaring", die in staat zullen zijn hun partij op koers te houden. "Dat is zeker voor VVD en D66 heel erg belangrijk de komende jaren, omdat hun partijleiders in het kabinet zitten."

Kan Brekelmans met D66?

Brekelmans zette twee jaar geleden met een interview in EW Magazine de deur bij de VVD open voor samenwerking met de PVV, waaruit uiteindelijk 'het rechtse kabinet ooit' voortkwam. Volgens Van Viegen levert dat in de samenwerking met het progressieve D66 geen problemen op. "Dat denk ik niet. Maar Brekelmans is wel iemand die zich af en toe laat verleiden tot een slip of the tongue."

"Hij moest onlangs worden teruggeroepen door de VVD nadat hij iets zei over een samenwerking met GroenLinks-PvdA", zegt Van Viegen, die denkt dat Brekelmans in zijn nieuwe rol voorzichtiger moet opereren. "Wat dat betreft is het interessant om te zien hoe dat gaat ontwikkelen."

VVD-coryfee Annemarie Jorritsma, ook te gast in de studio, reageert: "Iemand die zich nooit verspreekt, deugt ook niet. Een slip of the tongue hoort erbij. Dan krijg je op je donder en ga je weer verder. Iemand die alleen maar zekerheden spreekt, dat is zó saai. Een slip of the tongue maakt menselijk. Ik heb ze zelf gemaakt, enorme blunders. Ik heb vaak gezegd: als je iemand wil die geen fouten maakt, moet je mij niet kiezen. Het hoort erbij."

Dat Brekelmans tot de rechterflank van de VVD behoort, acht Jorritsma niet bewezen. "Dat vind ik zo geestig. Er waren mensen die heel erg tegen de samenwerking met de PVV waren. Die mensen zijn in de kern misschien wel rechtser dan degene die voor een samenwerking waren. Dat is niet langs een meetlat te leggen."

Een samenwerking tussen Brekelmans en D66 is volgens Jorritsma geen probleem. "Ik denk dat het heel goed kan", zegt ze. "En wat ik in Ruben erg bewonder, dat heb ik hem ook als minister van Defensie zien doen: hij blijft rustig. Hij is in staat om in de meest spannende situaties een stapje terug te doen en de rust te bewaren. Dat is de komende tijd wat nodig is."

'Yesilgöz kreeg als vrouw meer kritiek'

Dat alle drie de fractievoorzitters man zijn, kan volgens Jorritsma een voordeel zijn voor de coalitie. "Als Dilan die rol wel had genomen, dan weet je één ding zeker: naar haar wordt twee keer zo kritisch gekeken dan naar de twee andere mannen. Dat weet ik zeker. Wat dat betreft zit ze nu beter in het kabinet. Ze zit dicht bij Jetten, met wie ze het goed kan vinden."

Tekst gaat verder onder X.

"Over het algemeen is het zo: een vrouw die van zich afbijt wordt als een bitch gezien, terwijl een man als assertief wordt gezien", reageert defensie-expert Peter Wijninga van denktank HCSS.

Communicatiedeskundige Donatello Piras voegt toe: "Ik sluit het ook niet uit en het is kwalijk. Je moet juist meer vrouwen in de politiek hebben, daar ben ik voorstander van. Mij is nooit gevraagd hoe ik mijn werk combineer met kinderen krijgen en mijn vrouw wordt dat telkens gevraagd. Het is een schandaal."

Toch denkt hij dat er een ander, belangrijker voordeel zit aan Brekelmans op de plek van Yesilgöz. "De opstelling van Dilan Yesilgöz in de campagne jegens andere partijen is wel anders dan die van Ruben Brekelmans. Dat hoorde ook bij de taak van Yesilgöz. Brekelmans kan nu een andere rol spelen", aldus Piras, die een goede harmonie verwacht tussen Paternotte, Brekelmans en Bontenbal. "Het zijn drie mannen van dezelfde leeftijd. Ze verstaan elkaar."

'Defensie is weer sexy'

Jorritsma is overigens "verbaasd" dat de VVD het ministerie van Defensie mag bemensen. "Ik dacht in mijn naïviteit: de premier is de eerste keuze van de grootste partij en de tweede partij krijgt Buitenlandse Zaken. Ik had verwacht dat in deze situatie CDA Defensie zou krijgen. Al hebben zij een staatssecretariaat gekregen, dat gaat over materiaal en personeel."

Dat een partijleider de Kamer verlaat voor het ministerie van Defensie is uniek. Vorige kabinetten bezuinigden vooral op Defensie. Nu er juist meer geld naartoe gaat, denkt Jorritsma dat Yesilgöz een slimme stap heeft gezet. "Ik denk dat Defensie de komende jaren veel in de publiciteit komt te staan."

"Defensie is opeens weer sexy", reageert defensie-expert Wijninga. "Dat was het vroeger wel anders. Het was de laatste post die te verdelen viel, men vond het een risicoministerie. Er werd altijd op bezuinigd. Nu is er geld en nu is het opeens weer aantrekkelijk en gaat er een partijleider naartoe."