Min 25 graden en geen stroom in Oekraïne na nieuwe Russische aanvallen: 'De kou is nu de grootste vijand'

Al vier jaar lang is de oorlog in Oekraïne uitzichtloos. En alsof het niet erger kan, wordt het dat toch. Terwijl Russische aanvallen doorgaan, zakt de temperatuur tot ver onder nul en zitten honderdduizenden mensen zonder verwarming. Sander de Kramer deelt kachels uit. "Het is keihard nodig."

Volgens ambassadeur Alle Dorhout is het lastig om exacte cijfers te geven. "Kiev is een stad waar 3,5 miljoen mensen wonen. Het is heel lastig om de precieze getallen boven water te krijgen", zegt hij. Wel is duidelijk dat de impact enorm is. "Vanuit de burgemeester is gezegd dat 600.000 mensen de stad al hebben verlaten."

Om de druk op het energienet te verlichten, deed de burgemeester een dringende oproep. "Hij heeft ook die oproep gedaan aan mensen die een buitenhuisje hebben, een dacha: ga naar dat buitenhuisje als je daar kunt leven, want dan haal je een beetje de druk van dat energienet in Kiev af."

Toch ontkomt vrijwel niemand aan de gevolgen van de oorlog. "Ik kan me niet voorstellen dat er veel mensen zijn die niet geraakt worden door deze situatie. Alleen de mate waarin verschilt een beetje", aldus Dorhout.

'Mensen kunnen doodvriezen'

Journalist Sander de Kramer is in Kiev om hulpgoederen uit te delen aan mensen die dat hard nodig hebben. Inmiddels zijn duizenden kachels verspreid. "We zitten nu op 11.000 kachels", vertelt hij. "We delen ook shelter suits uit. Dat zijn van die slaapzakken die je ook als pak kan dragen, die veel aan dak- en thuisloze mensen worden gegeven. En het is keihard nodig. Mensen hebben het hier zo koud."

De omstandigheden zijn extreem. "Het is op dit moment dik min twintig. Het kan zelfs oplopen tot min vierentwintig, min vijfentwintig", zegt De Kramer. "Heel veel mensen zitten in kapotgeschoten huizen. De elektriciteit doet het niet. Er zit soms geen raam meer in het huis. En dan is het gewoon echt zo koud dat mensen kunnen doodvriezen."

Vooral kwetsbare groepen lopen groot gevaar. "Dan heb ik het met name over gehandicapte mensen, oudere mensen. Die moeten geholpen worden", benadrukt hij.

Veerkracht

De kou komt bovenop het voortdurende geweld. "Het is zo onmenselijk om mee te maken dat je continu onder vuur ligt", vertelt De Kramer. "Ik kom gisteren uit Charkov vandaan, wat de hele nacht gebombardeerd is. Vannacht is Kiev, waar ik nu ben, hevig gebombardeerd."

Het effect is verwoestend. "Je leeft in een permanente angst en dan ook nog eens in die extreme kou. Het is werkelijk bij de wilde spinnen af. En dat al vier jaar lang."

Toch ziet De Kramer ook iets anders: veerkracht. "Mensen zijn heel erg sterk. Ik ben net in een ziekenhuis geweest waar oorlogsveteranen liggen met twee benen nog, allebei de armen eraf. Of helemaal geen benen meer en nog één arm."

Wat hem het meest raakt, is hun vastberadenheid. "Dat zijn letterlijk halve mensen. En die wachten op hun robotarm en zeggen: dan ga ik weer terug naar het front. Want wij laten ons er niet onder leggen. Wij laten ons niet kisten door de Russen." Maar, benadrukt hij, "de kou is op dit moment wel de grootste vijand."

Flesje wodka

Een ontmoeting met een vrouw die alles verloor, blijft De Kramer bij. "Haar hele huis was met een raket met de grond gelijkgemaakt. En het enige wat heel was gebleven was een flesje wodka."

Toen hij haar hielp, gebeurde iets onverwachts. "Ze begon te huilen, nam me in de armen en zei: neem mijn allerlaatste bezitting als herinnering mee. Want weet je wat het voor ons betekent dat jij helemaal uit Nederland bent gekomen om ons te helpen? Dat geeft ons zoveel kracht en zoveel hoop. We gaan deze oorlog doorkomen."

Voor De Kramer is dat precies waarom hij doorgaat. "Ik kan niet stilzitten. Die mensen moeten allemaal geholpen worden." Hij is dankbaar voor de steun uit Nederland. "Heel Nederland heeft meegedaan aan deze actie. Zelfs in de gevangenissen deden gevangenen mee met het maken van kachels voor Oekraïne. Dat heeft echt levens gered."

Hopen op diplomatie

Volgens ambassadeur Dorhout laat dit verhaal zien hoe schrijnend de situatie is. "Het is een heel typerend verhaal. Heel illustratief voor hoe de situatie daar is", zegt hij. "En het is natuurlijk fantastisch werk wat Sander daar doet."

Intussen wordt er weer gesproken over diplomatie. In Abu Dhabi vinden nieuwe gesprekken plaats tussen Oekraïne, Rusland en de Verenigde Staten. Dorhout ziet gemengde gevoelens. "Aan de ene kant is er hoop, omdat mensen helemaal klaar zijn met die oorlog. Aan de andere kant ook veel scepsis."

Zijn conclusie is nuchter. "Het feit dat er gepraat wordt is hoopvol. Maar als je wil komen tot een rechtvaardige en duurzame oplossing: it takes two to tango. Dan moeten beide partijen water bij de wijn doen. En dat zien we nu niet."