Personeelstekort dwingt Defensie tot heroverweging drugsbeleid: 'De vijver wordt wel heel klein'

Defensie staat voor een enorme personele opgave. Om de krijgsmacht de komende jaren fors uit te breiden, kijkt het ministerie kritisch naar bestaande regels, waaronder het zero-tolerancebeleid op drugs. In Goedemorgen Nederland reageert oud-viceadmiraal Ben Bekkering op de mogelijke versoepeling van dat beleid.

De Nederlandse krijgsmacht moet de komende jaren flink groeien: van circa 75.000 naar 122.000 militairen. Volgens Bekkering is dat een ambitieuze, maar noodzakelijke opgave. "Ik denk dat dat een hele grote uitdaging is. Misschien wel de grootste uitdaging waar Defensie voor staat."

Volgens de oud-viceadmiraal is uitbreiding onvermijdelijk gezien de internationale verplichtingen van Nederland. "Je kijkt naar de NAVO-taken, je kijkt naar wat daarvoor moet gebeuren. Natuurlijk ergens als er een front komt aan de frontlinie, maar je moet ook je eigen land veilig houden." Daarbij speelt ook de rol van Nederland als doorvoerland een belangrijke rol. "We moeten zorgen dat, als er versterkingen vanuit Amerika hierheen komen, dat ze ook veilig door ons land kunnen gaan."

Drugsbeleid onder de loep

Om die groei te realiseren, richt Defensie zich nadrukkelijk op nieuwe doelgroepen. "Ze kijken ook naar de jeugd, want die moeten inderdaad enthousiast gemaakt worden voor werken bij Defensie", aldus Bekkering. Zelf kijkt hij met veel waardering terug op zijn loopbaan. "Ik heb veertig jaar een fantastische tijd gehad bij Defensie. Dus ik kan het iedereen aanraden, of je daar nou vier, zes of veertig jaar blijft."

In dat licht wordt ook het zero-tolerancebeleid op drugs opnieuw tegen het licht gehouden. Defensie liet vorige week weten dat een versoepeling wordt overwogen, met name bij de toelating van nieuw personeel. Bekkering begrijpt die beweging. "Je hebt meer mensen nodig. En als je kijkt, dieper liggend, dan is het drugsgebruik in Nederland zo wijd verspreid dat, als je die zero-tolerance ook bij aanname al zo houdt, de vijver waarin je moet vissen wel heel klein wordt."

Volgens hem betekent dat niet dat alles moet kunnen zodra iemand in dienst is. "Of je dat zero-tolerancebeleid ook moet loslaten als mensen eenmaal in dienst zijn, is nog een andere vraag. Volgens mij ging het erover dat, als je een keer iets gebruikt hebt, het betekent dat je niet mag komen."

Journalist Tom Staal wijst op de praktische gevolgen. "In je vrije tijd moet je lekker doen wat je zelf wil. Maar als je om zeven uur in de Energiehallen staat te stuiteren op de hardcore, en je staat drie uur later nog gierend van de speed en de xtc op een oefening, dat lijkt me niet zo lekker." Bekkering: "Maar als je diezelfde avond in een kroeg je helemaal hebt laten vollopen, is het natuurlijk ook niet fijn."

Waar de grens precies ligt, blijft volgens hem lastig. "Tot nu toe was het altijd harddrugs. Het is altijd lastig geweest."

Bouwen aan vertrouwen

Naast personeel en beleid ging het gesprek ook over materieel en de defensie-industrie. Bekkering pleit voor een andere manier van samenwerken. "Ik hoop echt dat we tussen Defensie als gebruiker, de kennisinstituten en de industrie weer gaan bouwen aan een relatie van vertrouwen." Volgens hem is de huidige praktijk te veel gebaseerd op controle. "We komen uit een lange periode van klant-leverancier-denken, en die relatie is gebouwd op wantrouwen, namelijk contractjes."

Nederland kan daarin volgens Bekkering een strategische rol spelen. "Er zijn een aantal niches waar je als Nederland sterk in bent. Ik denk dat de scheepsbouw daar een van is." Ook robotica noemt hij als voorbeeld. "Zie dat als een strategische niche die je in Europa wil inbrengen om Europa als geheel sterker te maken. Zoek die niches op en ga daarin stevig de boer op."

Tot slot reageert Bekkering op de kritiek dat investeringen in Defensie ten koste zouden gaan van andere sectoren, zoals zorg. "Ik ben het niet eens met die vergelijking. Het zijn allemaal hele lastige afwegingen geweest." Tegelijkertijd benadrukt hij de noodzaak. "Er gaat heel veel geld naar Defensie, maar je hebt ook waanzinnige plannen die nodig zijn. Omdat de NAVO ze van ons vraagt."