Bij AFAS zoekt men balans tussen kantoor en thuiswerken: 'Alle targets blijven gelijk'

Thuiswerken is in korte tijd een vast onderdeel geworden van de Nederlandse werkcultuur. In Stand van Nederland gaat programmamaker Tanja Kok op bezoek bij softwarebedrijf AFAS in Leusden, waar men zoekt naar een balans tussen werken op kantoor en thuis.

Bij AFAS wordt alles uit de kast gehaald om medewerkers naar kantoor te trekken. Want waar kun je vier keer per week lunchen met live muziek van toppianist Jan Vayne? Bij AFAS dus. Daarnaast beschikt het bedrijf over een theater en zelfs een karaokebar.

"Er wordt hier heel hard gewerkt," zegt Britt Breure, directeur HR bij het bedrijf. "Ik denk alleen dat het opzoeken van deze gekkigheid het juist leuk maakt om hier te werken."

Wat AFAS volgens haar echt onderscheidt, is de vrijdag. Het kantoor is die dag volledig gesloten. Medewerkers blijven verplicht thuis. Ze werken vier dagen, maar krijgen wel vijf dagen betaald.

Ontwikkeldag

"Alle targets blijven gelijk," benadrukt Breure. "Maar we hebben vooral gekeken naar hoe we slimmer en efficiënter kunnen werken. Want er is nog zoveel winst te behalen."

De vrijdag heet bij AFAS geen vrije dag, maar een ontwikkeldag. "Je krijgt een dag, maar we vragen je ook om twintig procent efficiënter te zijn. Het verschil zit echt in die dag voor jezelf. Het is een dag waarop jij bepaalt wat je doet, maar we noemen het bewust geen vrije dag."

Medewerkers hoeven geen verantwoording af te leggen. "We zien dat er veel wordt gesport op vrijdag, dat er voor kinderen wordt gezorgd of tijd wordt besteed aan familie. We vragen alleen: neem die tijd niet te veel voor lief. Wat heb je altijd al willen doen, maar nooit tijd voor gehad? Die tijd heb je nu wel."

Elkaar blijven zien

Thuiswerken is bij AFAS onderdeel van het beleid, maar wel binnen duidelijke kaders. "Eén dag in de week," zegt Breure. "Daarnaast hebben we afgesproken dat op maandag en donderdag iedereen op kantoor is. We zijn ook een cultuurbedrijf. Mensen moeten elkaar blijven zien."

En dat lijkt te werken. "De resultaten zijn nog steeds heel goed. We zien wel een klein dipje in de omzet per medewerker, maar dit heeft tijd nodig. Uiteindelijk zijn onze medewerkers heel erg happy, en wij ook."

Volgens Breure ligt de toekomst niet in volledig thuiswerken of volledig op kantoor zijn. "Thuiswerken blijft bestaan, mensen voelen en zien daar de voordelen van. Maar de balans is belangrijk. Op kantoor zoek je creativiteit, dynamiek en verbinding. Even snel sparren. Thuis heb je meer rust. Alleen het een of alleen het ander is niet de toekomst."

Vijf miljoen mensen

Dat Nederland zo flexibel is met thuiswerken, is volgens Tanja van der Lippe geen toeval. Zij is hoogleraar sociologie en gespecialiseerd in tijdsbesteding en tijdsdruk. "25 jaar geleden werkte eigenlijk niemand thuis, ook in andere Europese landen niet. Nu wel," zegt Van der Lippe. "Dat heeft ook te maken met ons kleine land. We kunnen makkelijk thuiswerken en af en toe naar kantoor reizen. Werkgevers hebben het omarmd, mede omdat ze zien dat het niet slecht is voor de productiviteit."

Vooral theoretisch opgeleiden werken veel thuis. "Mensen met een hbo- of universitaire opleiding werken gemiddeld twee dagen per week thuis. Dat gaat om zo’n vijf miljoen mensen. De rest kan het simpelweg niet, omdat hun werk fysiek op locatie moet gebeuren."

Of mensen thuis echt hard werken, is lastig objectief te meten. "Productiviteit wordt in onderzoek bijna altijd gemeten met zelfrapportage," zegt Van der Lippe. "Daaruit blijkt dat mensen soms zelfs zeggen dat ze productiever zijn dan op kantoor."

Werkgevers hebben over het algemeen vertrouwen in hun werknemers. "Als je kijkt naar productiviteit, maakt het vaak niet zoveel uit of iemand thuiswerkt of op kantoor zit. Deadlines worden gehaald. Maar voor leidinggevenden is het wel lastiger als een deel van het team op kantoor is en een deel niet. Dat kan spanning geven."

Besparingen, maar ook risco's

Volgens onderzoek van financiële dienstverlener PwC zou het Nederland 3,9 miljard euro schelen als alle werkenden één dag extra thuis zouden werken. Ongeveer 60 procent van die besparing komt terecht bij werkgevers, bijvoorbeeld door lagere kantoor- en energiekosten. De overige 40 procent komt ten goede aan werknemers, onder meer door minder reiskosten.

Tegelijkertijd waarschuwt PwC dat langdurig thuiswerken bedrijven ook 1,5 miljard euro kan kosten door stress en mentale klachten bij werknemers.

Kijk deze aflevering van Stand van Nederland hier terug op NPO Start.