Webshops verkopen Action- en Ikea-spullen tot tien keer duurder: 'We laten onszelf ertoe verleiden'

Wie huismerkproducten online koopt, betaalt vaak flink meer dan nodig. Webshops zoals Bol.com en Amazon verkopen goedkope producten van ketens als Action, Ikea, Lidl en Etos soms voor veel hogere prijzen. En zelfs als we dat weten, kopen we ze toch. "Het lastige is ook dat de consument zichzelf zal overtuigen om het toch te doen", zegt consumentenpsycholoog Patrick Wessels in Goedemorgen Nederland op NPO 1.

Huismerkproducten zijn online niet een beetje duurder, ze zijn vaak véél duurder. Uit onderzoek van De Telegraaf blijkt dat honderden artikelen op de sites worden aangeboden tegen prijzen die soms wel tien keer hoger liggen dan in de winkel. Zo kost een Action-badkamerreiniger van 1,14 euro bij Bol.com bijvoorbeeld 10 euro.

Ook keukenapparatuur van het Lidl-huismerk Silvercrest wordt online doorgaans voor het dubbele van de originele prijs verkocht. Ikea-producten ontspringen de dans niet: het populaire Martorp-bestek wordt op Amazon aangeboden voor 120,34 euro, terwijl het bij Ikea 34,99 euro kost.

Volgens de Consumentenbond worden klanten op deze manier "fors afgezet en misleid". Het probleem is moeilijk aan te pakken, omdat verkopers op de platforms vrij zijn hun eigen prijzen te bepalen. Bol.com zegt klanten te beschermen “tegen onredelijk hoge prijzen”. Amazon reageerde niet op vragen van De Telegraaf, maar laat weten de kwestie te onderzoeken.

Waarom betalen we deze prijzen?

Maar waarom zijn we bereid zulke hoge prijzen te betalen? "Het klinkt een beetje raar dat we zo'n hoog bedrag betalen voor iets waarvan we weten dat het misschien goedkoper zou kunnen", zegt consumentenpsycholoog Patrick Wessels. "Wat er gebeurt als we in zo'n webshopomgeving zijn, is dat we vergelijken met wat daar ook beschikbaar is."

Hij legt uit: "We hebben niet zoiets als een absoluut idee van een lage of hoge prijs, dat bestaat niet. We kijken in relatie met andere producten: wat is er nog meer en wat is dan goedkoop of duur? Als we een product zien van een tientje en andere merken verkopen iets vergelijkbaars voor twaalf of veertien euro, dan is een tientje goedkoop, zelfs als het product in de winkel voor één of twee euro te koop is. Dat doet er dan even niet toe."

Volgens Wessels zijn deze woekerprijzen niet per definitie verboden. "Het is niet netjes, maar dat is een heel ander verhaal. Misschien wil iemand meer betalen voor zijn gemak. Daar kun je als webshop nog best een punt van maken."

Bovendien zijn consumenten vaak bereid toe te geven aan de hoge prijs. "Het lastige is ook dat de consument zichzelf zal overtuigen om het toch te doen. Zelfs al bespreken we het met elkaar in deze uitzending, straks gaan de consumenten weer naar Bol.com, Amazon of een andere webshop en overtuigen ze zichzelf: het is een goede deal en het product is morgen al in huis."

Het brein wil liever niet erkennen dat het een verkeerde beslissing heeft genomen. "We laten onszelf erin trappen en zijn er achteraf zelfs nog een beetje tevreden over, totdat we bij jullie in de uitzending zien dat het veel goedkoper kan", aldus Wessels.

Zo voorkom je woekerprijs

Hij geeft een praktische tip om niet te veel te betalen: "Belangrijk is om even afstand te nemen van zo'n aankoop. Dat geldt eigenlijk voor alle online aankopen. Afstand kan letterlijk zijn: loop even weg van het apparaat waarop je bestelt. Je kunt ook tijd nemen: zet een kop koffie en denk er rustig over na", zegt Wessels.

"Dan weet ik vrij zeker dat tijdens die kop koffie bij je opkomt: 'Wacht even, als ik naar de winkel ga, betaal ik veel minder' of 'Als ik naar de juiste webshop ga, betaal ik veel minder'", aldus de psycholoog. "Zo kom je bij zinnen en bespaar je makkelijk veel geld."

Ook stijlpastoor en journalist Arno Kantelberg herkent zichzelf in het verhaal. "Op mijn bus scheerschuim van Nivea stond een geel randje met de tekst 'XXL'. Toen keek ik naar de bus en dacht ik: hij is helemaal niet XXL!" Hoewel Kantelberg zich nu bewust is van een mogelijke miskoop, sluit hij niet uit dat hij de volgende keer weer zijn portemonnee trekt. "Wat Patrick Wessels zegt is interessant: wij willen er blijkbaar intrappen. Alles is context, alles is relatief."