Staatssecretaris Tuinman hoeft geen excuses van Trump en vindt complimenten aan Britten 'voldoende': 'Snap de boodschap'

Staatssecretaris van Defensie Gijs Tuinman (BBB) vindt niet dat de Amerikaanse president Donald Trump excuses hoeft aan te bieden aan Nederland na zijn uitspraken over niet-Amerikaanse NAVO-militairen die zouden zijn weggebleven van de frontlinie tijdens de oorlog in Afghanistan. De complimenten van Trump aan Groot-Brittannië zijn voor Tuinman voldoende.

Tuinman kan zich bovendien niet voorstellen dat Trump met zijn uitspraken doelde op Nederlandse militairen. "Het is niet juist wat de Commander-in-chief van de Verenigde Staten heeft gezegd. Uiteindelijk is het ook onnodig", zegt Tuinman in het WNL-radioprogramma Sven op 1. "Maar laat ik ook heel eerlijk zijn: ik kan mij voorstellen dat hij het uiteindelijk over Nederland heeft."

"Waarom niet? Als Nederland in Afghanistan zaten we met onze eigen inlichtingenoperaties en wisten precies wat er aan de hand was. We hadden ook eigen vliegtuigen voor luchtsteun: F16's, Apache-helikopters en transporthelikopters, waar de Amerikanen ook gebruik van hebben gemaakt. En we hadden verantwoordelijkheid voor Uruzgan. We hadden een volledige provincie onder onze hoede."

Trump: 'We hebben ze nooit nodig gehad'

De Amerikaanse president deed zijn uitspraken vorige week in een interview met Fox News tijdens het World Economic Forum in het Zwitserse Davos. "We hebben ze nooit nodig gehad. We hebben ze nooit echt om iets gevraagd. Ze zullen zeggen dat ze wat troepen naar Afghanistan hebben gestuurd, of dit of dat. En dat hebben ze gedaan, maar ze bleven een beetje achter, een beetje weg van de frontlinies", zei Trump over NAVO-bondgenoten in Afghanistan.

Tekst gaat verder onder X.

Na de uitspraken kreeg Trump veel kritiek van Europese NAVO-bondgenoten. De Britse premier Keir Starmer noemde de uitspraken op vrijdag "beledigend en ronduit afschuwelijk". Starmer wees erop dat 457 Britse militairen in Afghanistan zijn gesneuveld en dat de uitspraken van Trump veel leed onder nabestaanden hebben veroorzaakt. Zaterdag nam Trump een deel van zijn woorden terug en noemde hij de Britse soldaten in Afghanistan "de geweldigste van alle strijders".

Ook in Nederland was er kritiek. "Als voormalig commandant kan ik hier alleen maar duidelijk zijn: deze man is iedere waardigheid verloren", zei voormalig Commandant Landstrijdkrachten Mart de Kruif. Luitenant-generaal buiten dienst Hans van Griensven reageerde op LinkedIn kwaad: "Hier worden honderden militairen, onder wie 25 Nederlanders, onteerd die het hoogste offer brachten voor hun inzet. (...) Dit is een belediging van 30.000 Nederlandse Afghanistan-veteranen en hun thuisfront."

'Voor mij is het voldoende wat hij zegt over de Britten'

De Amerikaanse ambassadeur Joseph Popolo schreef maandag op X dat hij denkt dat Trump met zijn uitspraken niet Nederland bedoelde. Tuinman sluit zich daarbij aan en zegt dat hij geen excuses van de president nodig heeft, nadat hij eerder liet blijken de Britse inzet in Afghanistan wel degelijk te waarderen. "Nou, weet je, voor mij is het voldoende wat hij zegt over de Britten", aldus Tuinman. "Hij noemde de Britten 'warriors'. Ik weet waar onze militairen toen stonden en waar ze nu staan. Dat compliment geldt ook voor de Nederlanders."

Tuinman heeft enigszins begrip voor de uitspraken van Trump. "We leveren als Nederland altijd een hele package deal: inlichtingen, vliegtuigen, boots on the ground die in de voorste lijn vechten en logistiek. Maar we weten met z'n allen, en zeker militairen weten het heel goed als je op uitzending bent: er is een neiging om het vlaggetje te planten. Het eerlijke verhaal is dat in bijvoorbeeld Kandahar en Kabul heel veel militairen zijn, ook van Europese landen, die stafzaken doen, maar uiteindelijk niet altijd in de voorste linie meevechten, om welke reden dan ook."

Hij gaat verder: "Ik zie de oproep van Trump ook wel in het grotere licht. Dat ook Nederland, maar ook Europa, meer van de veiligheidsverantwoordelijkheid op onze rug moeten dragen. Dat betekent meer investeren, maar ook meer bereidheid om missies uit te voeren, ook gevaarlijke missies. Wat dat betreft snap ik de boodschap van Trump wel, maar ik had echt wel hele andere woorden gekozen."

Zij aan zij

In Afghanistan kwamen 25 Nederlanders om het leven, nadat de VS een beroep hadden gedaan op artikel 5 van het NAVO-verdrag na de terroristische aanslagen van 11 september 2001. Tuinman, drager van de Militaire Willems-Orde voor zijn werk in Afghanistan, zegt dat Nederlandse troepen zich niet achter de frontlinie verscholen. "Korporaal Kevin van de Rijdt is omgekomen en hebben we op moeten halen. Maar ik ben ook Amerikaanse collega's verloren."

Sven op 1 gemist? Luister dit gesprek terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

Hij benadrukt dat Nederland met Amerika en andere NAVO-bondgenoten zij aan zij stond, ook vooraan in de strijd. "Laat ik heel duidelijk zijn: de reden dat ik mijn team Kevin van de Rijdt heb kunnen ophalen, is enerzijds omdat Nederlandse Apaches ons ondersteunden, maar het heeft ook te maken met de ondersteuning van Amerikaanse vliegtuigen en Franse mirages die ons hielpen."

In gevechten samen met de Amerikanen zag Tuinman ook hoe een Amerikaan sneuvelde. "In 2006 zat ik in Afghanistan met een speciale eenheid en heb ik heel intensief samengewerkt met de Amerikaanse speciale eenheden. Geïntegreerd, zo goed als. Echt naast elkaar. Een Amerikaanse eenheid ging naar voren en daar werd één van de collega's doodgeschoten in de vallei. Toen ben ik met twee Nederlanders een Amerikaan gaan ophalen. Uiteindelijk zat het heel dicht bij elkaar."

De staatssecretaris benadrukt dat hij dan ook niet van de uitspraak is gediend. "Nee, zeker niet. Het is gewoon onnodig. Je moet uiteindelijk trots zijn op elkaar. We vechten buddy aan buddy. Of het nou Amerikanen, Fransen of Singaporezen zijn, dat maakt niet heel veel uit." De uitspraken gelden volgens Tuinman dus "niet voor Nederland".