WEF begonnen: 'Dit is de belangrijkste in jaren'

Terwijl president Trump dreigt Groenland desnoods met geweld in te nemen, de protesten in Iran aanhouden, de oorlog in Oekraïne nog altijd gaande is en de wereldorde op zijn grondvesten schudt, komen wereldleiders, politici en zakenmensen de komende dagen samen in het Zwitserse Davos voor het World Economic Forum (WEF). "Dit is de belangrijkste in jaren", zegt Amerikakenner Raymond Mens.

De 56e editie werd maandagavond geopend met een openingsconcert van bijna een uur. Het thema van dit jaar is A Spirit of Dialogue. De topconferentie duurt tot en met vrijdag en trekt jaarlijks meer dan 2000 politici, academici en toonaangevende figuren uit bedrijven en maatschappelijke organisaties.

Tijdens het forum worden wereldwijde problemen besproken, zoals het beëindigen van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne en de opgelopen spanningen rond Groenland. Namens Nederland zijn demissionair premier Dick Schoof en de ministers David van Weel (Buitenlandse Zaken) en Ruben Brekelmans (Defensie) aanwezig.

Ook de Amerikaanse president Donald Trump, die woensdag arriveert, en NAVO-topman Mark Rutte zijn erbij.

Groenland

Ook de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen is aanwezig. Ze zij dinsdagochtend dat Europa sneller onafhankelijk moet worden. Het gaat daarbij van "veiligheid tot economie, van defensie tot democratie", aldus de politica tijdens haar speech. Eerder benadrukte ze tegenover een delegatie van het Amerikaanse Congres "de noodzaak om de soevereiniteit van Groenland en Denemarken ondubbelzinnig te respecteren".

Volgens Amerikakenner Raymond Mens wordt deze editie van het WEF overschaduwd door de spanningen rond Groenland. Eigenlijk is het forum bedoeld voor economische vraagstukken. "Maar het gaat over veel meer dan alleen de economie, al heeft dat er wel allemaal mee te maken, want het gaat natuurlijk ook over heffingen. Hier wordt eigenlijk met Trump gesproken: zijn wij nog vrienden de komende uren en dagen?", vertelt Mens in Goedemorgen Nederland op NPO 1.

De sfeer is gespannen. Aan de vooravond van het WEF dreigde Trump acht Europese landen, waaronder Nederland, extra heffingen op te leggen omdat zij militairen naar Groenland hebben gestuurd. Als de Verenigde Staten Groenland niet mogen inlijven, wil hij de heffing per 1 juni verhogen tot 25 procent, bovenop de bestaande Amerikaanse importheffing van 15 procent op de meeste EU-goederen.

Minister Van Weel benadrukte in Goedemorgen Nederland vanuit Davos al dat Europese leiders spreken over mogelijke tegenmaatregelen. "Trump moet weten dat dit niet onbeantwoord zal blijven. We hebben nog tot 1 februari om te zorgen dat hij zelf inziet dat hij hier een fout heeft gemaakt en dat hij deze tarieven intrekt. Uiteindelijk is dat voor iedereen het beste", zei hij.

Trump wil vredesraad lanceren

Trump wil donderdag ook zijn veelbesproken vredesraad lanceren in Davos, melden onder meer persbureau Bloomberg en politiek analist van CNN Barak Ravid. In de uitnodiging worden staatshoofden gevraagd zich aan te sluiten. Maandag werd bekend dat onder meer Rusland en Belarus zijn uitgenodigd.

De raad moet toezien op de wederopbouw en het bestuur van de Gazastrook, al suggereren uitgelekte documenten in The New York Times dat het mandaat breder kan zijn dan Gaza alleen. Ook Nederland is gevraagd om deel te nemen. Van Weel liet weten dat Europese bondgenoten zich ook over dit voorstel beraden.

Tekst gaat verder onder X.

De nieuwe vredesraad zou mogelijk een bom leggen onder de Verenigde Naties en de spanningen tussen de VS en Europese bondgenoten verder vergroten. Toch denkt Mens niet dat dit de laatste top in Davos zal zijn. "Ik denk dat dit soort forums altijd zullen blijven bestaan. Het is veelzeggend dat Trump, ondanks alle strubbelingen, hier naartoe gaat. Hij wil juist met bedrijven en CEO's praten om investeringen naar Amerika binnen te halen. Dat vindt Trump belangrijk."

BBB doet niet mee aan WEF

Op de top zijn namens Nederland naast demissionair premier Schoof twee VVD-bewindslieden, Van Weel en Brekelmans. BBB, de andere regeringspartij, heeft geen bewindslieden gestuurd. "Onder Mark Rutte ging altijd een grote delegatie naar Davos, soms wel van zes, zeven, acht mensen, nu zijn het er dus maar drie", zegt politiek verslaggever van WNL Tessa van Viegen.

"BBB levert niemand, de vorige editie deden ze dat ook niet. Dat is geen verrassing, zij zijn heel kritisch op het WEF en willen daar geen bijdrage aan leveren", aldus Van Viegen. "BBB wil niet meedoen aan zogenoemde achterkamertjes, terwijl het WEF juist probeert transparanter te opereren. Allerlei sessies, ook waar Rutte zal spreken, zijn gewoon openbaar. Die kan je gewoon volgen."

Volgens de verslaggever klopt er dan ook weinig van het stigma dat aan het WEF kleeft. "Het is een plek waar je heel makkelijk tête-à-tête kunt spreken met een evenknie uit een ander land. Dat geldt ook voor ondernemers en wetenschappers. Alles wordt gemixt; je kan elkaar heel makkelijk spreken en daar hoef je niet de hele wereld voor over te reizen. Wat dat betreft is het een hele handige manier om elkaar te ontmoeten."

"Het kost weinig tijd om zaken te doen met een ander land en het kan veel opleveren", besluit Van Viegen over de top in Davos. "Meestal worden er geen contracten gesloten die direct aan het WEF te linken zijn, maar het zijn toch de contacten die mensen daar met elkaar kunnen uitwisselen."