Wat was het motief van Charlie Kirks moordenaar? 'Dat moet deze rechtszaak uitwijzen'

In Utah zijn vrijdag alle ogen gericht op de rechtszaal, waar Tyler Robinson in het beklaagde bankje zit. De Amerikaan wordt verdacht van de moord op influencer en Trump-vertrouweling Charlie Kirk. De voornaamste vraag die boven dit proces hangt: wat was het motief van de verdachte?

Volgens Amerikakenner Diederik Brink draait de zittingsdag vooral om duidelijkheid over de drijfveren van Robinson. "Het belangrijkste is eigenlijk waar we allemaal naar op zoek zijn: meer informatie over het motief van deze man."

Robinson werd 33 uur na de moord opgepakt en sindsdien wordt volop gespeculeerd over zijn achtergrond. "De man heeft nooit gestemd en kwam uit een gezin waarin veel Trump-stemmers zaten. Maar hij zou de laatste jaren ook andere gedachten hebben gehad, over Trump en over de politieke beweging waar hij voor staat."

Daarnaast speelt zijn online leven een belangrijke rol. "Uit veel nieuwsberichten blijkt dat deze man heel erg in de gamingwereld is getrokken. Veel van de slogans die op de kogelhulzen te vinden waren, hebben mogelijk te maken met gewelddadige online spelletjes." Volgens Brink draait het daarom om één centrale vraag: "Waar je dus naar op zoek bent, is wat deze man heeft bewogen om tot zo’n vreselijke daad te komen."

Kort na de moord werd al snel gedacht aan een politiek motief. "Juist omdat Charlie Kirk zo’n uitgesproken persoon was die zich ook in de politieke arena begaf. Het zou een politieke opponent kunnen zijn." Toch is daar volgens Brink nog weinig zekerheid over. "Eigenlijk weten we nog heel weinig over deze jongen en wat hem tot deze daad heeft gebracht. Dat is waar het zoeken naar is."

Verschillende scenario's

De mogelijke scenario’s lopen uiteen. "Is dit gedreven door Trump-haat? Of had hij iets tegen Charlie Kirk zelf? Wilde hij bekend worden? Dat komt ook wel eens voor, dat mensen bekendheid nastreven door een bekend persoon om te brengen. Of is hij geradicaliseerd of doorgeslagen in een online game-omgeving? Daar ben je naar op zoek."

Voorlopig zijn er slechts aanwijzingen, geen harde conclusies. "Eigenlijk alleen dit: de online spelletjeswereld en het feit dat hij mogelijk iets tegen de rechtsbeweging van Trump en Charlie Kirk had. Maar hard bewijs daarvoor is er nog niet. Dat moet deze rechtszaak hopelijk uitwijzen." De impact van de zaak is groot, benadrukt Brink. "Amerika is hier enorm van geschrokken. Niet alleen van deze politieke moord: er is het afgelopen jaar een reeks politieke moorden geweest. Het land zoekt naar antwoorden op de vraag waardoor mensen radicaliseren en wat iemand tot zo’n vreselijke daad drijft."

Opvallend is ook het aandeel van de ouders van Robinson. "Zij hebben een rol gespeeld bij het aangeven van hun zoon." De politie en de FBI hadden moeite om hem te vinden. "Hij wist goed weg te komen van de plaats delict. Uiteindelijk kwam de tip uit zijn eigen omgeving." Of zijn ouders ook een rol spelen tijdens de rechtszaak, is nog onduidelijk. "De kans is groot dat zij verklaringen zullen afleggen, maar rechtszaken kunnen altijd onverwachte wendingen nemen. We moeten even afwachten wat daar gaat gebeuren."

'Reële kans op doodstraf'

In Utah is inmiddels de doodstraf tegen Robinson geëist. Op de vraag of die straf daar nog wordt uitgevoerd, is Brink duidelijk: "Ja." En de kans dat het zover komt, is reëel. "Zeker in een staat als Utah. Er zijn nog een aantal staten waarin die straf wordt uitgevoerd en Utah is daar één van. Als hij wordt veroordeeld en de strafoplegging is de doodstraf, dan kan die ook daadwerkelijk worden uitgevoerd. Federaal wordt dit soms teruggedraaid en sommige staten zijn ermee gestopt, maar Utah hanteert de doodstraf nog."

De zaak staat gek genoeg niet bovenaan de nieuwsagenda in de VS. "Normaliter zou je zeggen dat een dag waarop je meer hoort over motieven en achtergronden, en waarop aanklagers beginnen hun zaak op te bouwen, dat er heel erg naar wordt uitgekeken." Volgens Brink is dat nu anders. "Er gebeurt momenteel zo veel in de Verenigde Staten. Niet alleen wat we zien zoals Iran, Venezuela, de oorlog in Oekraïne en de situatie rond Groenland, maar ook met immigratiepolitie, het oppakken van mensen en het geweld dat daaruit voortkomt. Daardoor is dit in de VS naar de achtergrond geschoven."

Tot slot staat Brink stil bij de nalatenschap van Charlie Kirk. Zijn vrouw heeft zijn rechtse beweging voortgezet. "Turning Point USA wordt nu door haar geleid en zij trekt met grote arena’s vol mensen door het land." Daarbij blijft één vraag centraal staan, zegt Brink: "Hoe reageer je op politiek geweld? Bij Charlie Kirk was de boodschap dat je daar respectvol mee om moet gaan en politiek geweld altijd moet afkeuren. Maar dat blijkt lastig."

Volgens hem laten recente moorden zien hoe verdeeld Amerika blijft. "Je ziet dat Amerika opnieuw uiteenvalt in twee kampen over hoe je op een gepaste manier reageert op politiek geweld."