Iraanse regime 'is nog nooit zo wankel geweest': 'Ayatollahs hebben hun legitimiteit verloren'

De massale protesten in Iran breiden zich steeds verder uit. In het hele land durven mensen, met gevaar voor eigen leven, de straat op te gaan om het regime van Ali Khamenei uit te dagen en omver te werpen. Tientallen betogers zijn al gedood door de Iraanse veiligheidsdiensten.

Nu sijpelen ook beelden door die in het geheim van de protesten worden gemaakt. Zo is onder meer een man te zien die een zelfgemaakte vlammenwerper gebruikt richting de Iraanse veiligheidsdienst. Straten staan vol met demonstranten en men durft zich na decennialange onderdrukking massaal uit te spreken. Een kantelpunt, zegt bestuurslid van Comité Iran Vrij Keyvan Shahbazi in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Het regime is nog nooit zo wankel geweest."

"De ayatollahs hebben als geestelijk leiders hun legitimiteit verloren", is hij verheugd. "In 2009 was er een opstand omdat er verkiezingsfraude was." In 2022 was er ook een opstand, veroorzaakt door de dood van Mahsa Amini, een 22-jarige Koerdisch-Iraanse vrouw. "Ze werd vermoord omdat haar hoofddoek niet goed zat. In beide opstanden hadden de ayatollahs nog enige legitimiteit als geestelijk leiders. Dat is nu volkomen verloren gegaan. Men eist geen hervormingen, geen onderhandelingen. Ze roepen op straat: 'Dood aan Khamenei!'."

Ook is er een scheur ontstaan in het onderdrukkingsapparaat van het regime. "Politie en legerpersoneel sluit zich aan bij de demonstranten", weet Shahbazi. Er zijn beelden opgedoken waarin te zien is dat politieagenten hun wapens neerleggen. "Een kentering. Het is nu tijd dat de wereld Iraniërs helpt om definitief afscheid te nemen van dit misdadige regime. Steun Iraniërs om de wereld te bevrijden", roept hij op. "En breng vrede in het Midden-Oosten."

'Men vraagt niet om militair ingrijpen'

Shahbazi is zelf bestuurslid van Comité Iran Vrij. Hij hoopt het comité binnen afzienbare tijd op te heffen. "Mijn hele leven staat in het teken van die dag, maar die komt alleen dichterbij als het buitenland Iraniërs in Iran helpt. Men vraagt niet om militair ingrijpen, ze vragen om de Revolutionaire Garde op de terreurlijst te zetten, of om de economische sancties aan te scherpen."

Ook pleit hij voor meer bescherming van Iraanse dissidenten in het buitenland, waaronder Nederland. "Bescherm ze door middel van een meldpunt", zegt Shahbazi. "En stel een reisverbod van en naar Nederland in. Op het moment dat je daar op vakantie gaat, moet je je realiseren dat je daar als gijzelaar in de gevangenis terecht kan komen."

Kritiek op 'euforische' uitspraken VS

Oud-diplomaat Ron Keller sluit zich bij de uitspraken van Shahbazi aan en reageert op een videoclip waarin Lindsey Graham, een Republikein, de ayatollahs oproept om te stoppen met het "vermoorden van hun eigen volk", omdat anders "Donald Trump jullie zal vermoorden". Hij zei verder dat Iran "aan de vooravond van verandering" staat en dat het "de grootste verandering in de geschiedenis van het Midden-Oosten" wordt.

Duidelijke taal, aldus Keller, maar volgens hem zitten de Verenigde Staten "ook in een euforische mood en denken ze dat ze ieder land kunnen binnenvallen om regime change te kunnen bewerkstelligen". Kortom, "je moet dit een klein beetje met een korrel zout nemen".

Keller vindt het, net als Shahbazi, een goede zaak om Iraniërs op een niet-militaire basis te steunen. "Hij heeft hele zinvolle suggesties. Je kan niet zomaar even een paar bommen gooien. Er moet een ander bestuur komen en dat zal vanuit Iran zelf moeten komen. De Iraniërs zullen het zelf moeten doen. Dit is een ingewikkelde operatie, dat los je niet met een paar helikopters en vliegdekschepen op."