Kamer terug van reces na inval Venezuela: 'Wilders juicht de Amerikaanse actie toe, terwijl linkse partijen die juist afkeuren'
De Tweede Kamer onderbreekt donderdag het kerstreces voor een debat over de Amerikaanse operatie in Venezuela. Terwijl met name linkse partijen scherpe kritiek uiten, blijft het kabinet terughoudend. De afhankelijkheid van de Verenigde Staten weegt namelijk zwaar.
De Kamer debatteert donderdag vanaf 17.00 uur over de situatie in Venezuela, na een verzoek van ChristenUnie-Kamerlid Don Ceder. Aanleiding is de Amerikaanse militaire ingreep waarbij president Nicolás Maduro werd opgepakt. Met name op links klinken harde woorden. GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver noemde de actie "illegaal" en waarschuwde voor een "gevaarlijk precedent". Linkse partijen zullen het kabinet naar verwachting oproepen om de Amerikaanse aanval expliciet te veroordelen.
Dat heeft het kabinet tot dusver niet gedaan. Demissionair buitenlandminister David van Weel (VVD) riep zaterdag op tot naleving van het internationaal recht, zonder de VS direct te veroordelen. Later schaarde hij zich achter een gezamenlijke EU-verklaring waarin wordt gesteld dat "het respecteren van de wil van het Venezolaanse volk" de enige duurzame oplossing is voor de crisis.
'Sterk afhankelijk van de VS’
In Goedemorgen Nederland vertelt politiek verslaggever van WNL Tessa van Viegen waarom veel Nederlandse politici, vooral in het midden, grote woorden vermijden. Volgens haar spelen er simpelweg te veel belangen. "Nederland is voor zijn defensie sterk afhankelijk van de Verenigde Staten, en economisch zijn zij ook een belangrijke partner", legt ze uit. "Dat zie je niet alleen hier, maar in heel Europa: politici zijn voorzichtig met het hard veroordelen van deze actie."
“Nederland is voor zijn defensie sterk afhankelijk van de Verenigde Staten, en economisch zijn zij ook een belangrijke partner.”
Die voorzichtigheid ligt in contrast met de reacties aan de randen van het politieke spectrum. "Daar zie je nog wel felle standpunten", zegt Van Viegen. "Geert Wilders juicht de Amerikaanse actie toe, terwijl linkse partijen die juist afkeuren. De middenpartijen hebben er heel erg moeite mee, maar dat zijn ook de partijen die op dit moment aan het formeren zijn en de VS in de toekomst wel eens heel hard nodig kunnen gaan hebben. Dat is de realiteit waarin ze zitten."
Amerikadeskundige Willem Post wijst bovendien op de lastige uitgangspositie van Nederland. "We hebben Maduro heel erg bekritiseerd en zijn gezag ook niet erkend. Als hij dan wordt weggehaald uit Venezuela is het lastig om je voornaamste bondgenoot daar heel erg op te bekritiseren. En in Oekraïne zijn we ook nog afhankelijk van de Amerikanen."
'Begrijpelijke terughoudendheid'
Oud-politicus Boris van der Ham zegt de terughoudendheid van veel politici goed te snappen. "Want als Amerika met een grillige president zegt: nou, dan trekken we ook onze handen af van Oekraïne omdat jullie zo kritisch zijn, dan hebben we in Europa een enorm probleem." Vanuit dat perspectief begrijpt hij dat politici voorzichtig opereren. "Dan denk je al snel: we houden ons maar een beetje op de vlakte. En het is natuurlijk ook moeilijk te verkopen."
“Ik kan me heel goed voorstellen dat mensen in Venezuela denken: wat zeiken jullie nou in Europa met die kritiek?”
Van der Ham wijst erop dat het voor buitenstaanders wringt. "Het is wel een dictator die weg is. Ik kan me heel goed voorstellen dat mensen in Venezuela denken: wat zeiken jullie nou in Europa met die kritiek? Die man is toch weg?" Tegelijk ziet hij dat veel politici een nuance proberen aan te brengen. "Je hoort vaak: het is goed dat Maduro weg is, maar het had op een andere manier moeten gebeuren. Dat is ontzettend complex om uit te leggen, maar ze hebben wel een punt."
Korte lijntjes
Minister Van Weel belde maandag met zijn Amerikaanse collega Marco Rubio over de aanval en de gevolgen daarvan. Op X liet de minister weten dat hij met Rubio onder meer sprak over de impact op het Caribische deel van het Koninkrijk. Aruba, Bonaire en Curaçao liggen vlak voor de Venezolaanse kust en het vliegverkeer van en naar de eilanden lag rond de Amerikaanse operatie tijdelijk stil.
Volgens van Viegen is het logisch dat de focus van Nederland vooral op de eilanden ligt. "Het is wel belangrijk dat er contact is met de Amerikanen, zeker voor het Caribische deel van het Koninkrijk. Die lijnen worden echt kort gehouden." Wat volgens haar ook prettig is: defensieminister Ruben Brekelmans was toevallig al in de regio voor een werkbezoek. "Dat valt nu samen met die aanval. Wat dat betreft is het fijn dat hij daar is om eventuele spanningen weg te nemen."