Zo gaat de 'illegale' voorgeleiding van Maduro in New York eruitzien
De Amerikaanse president Donald Trump heeft met de luchtaanval op Venezuela en met het gevangennemen van president Nicolás Maduro meerdere internationale regels geschonden. Dat zegt strafrechtadvocaat Geert-Jan Knoops in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Je mag niet via de juridische procedure iemand met militair geweld arresteren in een ander land en naar het andere land brengen voor berechting."
Toch worden Maduro en zijn vrouw om 18.00 uur (Nederlandse tijd) voorgeleid in een rechtszaal in New York. "Volgens het Amerikaanse recht moet een voorgeleiding plaatsvinden binnen 48 uur na de arrestatie. Dat betekent dat hij vanmiddag wordt voorgeleid voor een federale rechter. De aanklacht wordt voorgelezen en er wordt aan ze gevraagd of ze schuldig of niet schuldig pleiten", zegt Knoops, tevens leidend raadsman van het Internationaal Strafhof.
Vervolgens worden zijn rechten voorgelezen. "Dan kan hij, als hij geen advocaat heeft, een advocaat toegewezen krijgen. Hij kan ook meteen een verzoek tot vrijlating indienen, al dan niet op borg. De rechter kan ook toestaan dat het verzoek twee of drie dagen later wordt behandeld. Dit kan het geval zijn als Maduro's advocaat meer tijd nodig heeft om een verzoek tot vrijlating te doen."
“Je mag niet via de juridische procedure iemand met militair geweld arresteren in een ander land en naar het andere land brengen voor berechting.”
Knoops verwacht dat als Maduro vanmiddag al met een advocaat komt aanzetten, de advocaat direct een beroep doet op zijn illegale arrestatie en overlevering naar de Verenigde Staten. Ze zullen proberen om hem in ieder geval in vrijheid te krijgen, al dan niet met voorwaarden. Dat wordt vanmiddag de situatie."
Aanval in strijd met internationaal recht
De strafrechtadvocaat concludeert dat de militaire aanval op Venezuela in strijd is met het internationaal recht. "Wat je ook vindt van het regime, het is een soeverein land. Maduro had wel via een uitleveringsverzoek kunnen worden uitgeleverd. Dat is door de Amerikanen niet gedaan."
"Wel is er een aanklacht tegen Maduro en veertien anderen uitgevaardigd door de jury in New York in 2020, bestaand uit vier aanklachten. Eén daarvan is narcoterrorisme, het overspoelen van de VS met grote hoeveelheden drugs."
Op deze manier wilde Venezuela de VS schaden, stelt Trump al langere tijd. "Door Trump werd het gezien als een aanval. Maar binnen het internationaal strafrecht werkt het zo: als je iemand verdenkt van een strafbaar feit en die zit in het buitenland, dan moet dat via een uitleveringsprocedure."
“Het gevaar van deze operatie is dat je een situatie kunt krijgen dat China zegt: dan gaan wij het staatshoofd in Taiwan naar China brengen. Of Poetin die met Special Forces van Rusland Kyiv binnenvalt.”
Een andere kwestie die de gevangenneming illegaal maakt is dat Maduro, al dan niet legitiem gekozen, een zittend staatshoofd is. "Er zijn meerdere aspecten van het internationaal recht die hier zeer twijfelachtig zijn, om het zacht uit te drukken. Het belangrijkste is dat een ontvoering van een staatshoofd uit een ander land niet is toegestaan."
Alvarez-Machain-arrest
Wel heeft het Amerikaanse Hooggerechtshof in 1992 iets gedaan waardoor Maduro wel degelijk berecht kan worden. In dat jaar pakten zij een Mexicaanse arts op die betrokken was bij marteling van een Amerikaanse DEA-agent.
Het voorval kwam bekend te staan als het Alvarez-Machain-arrest. Hij werd ontvoerd en illegaal naar de Verenigde Staten gesmokkeld. "Het Hooggerechtshof heeft toen geoordeeld dat de ontvoering niet in de weg stond voor een legitieme berechting in de VS. Dat voorbeeld werkt niet in het voordeel van Maduro."
Volgen Xi en Poetin Trumps voorbeeld?
Desalniettemin concludeert Knoops dat er een spanningsveld is tussen hoe het internationale recht kijkt naar de situatie en hoe het Amerikaanse recht daarnaar kijkt. "Het gevaar van deze operatie is dat je een situatie kunt krijgen dat China gaat zeggen: dan gaan wij ook het staatshoofd in Taiwan naar China brengen. Of Poetin die met Special Forces van Rusland Kyiv binnenvalt om Zelensky over te brengen. Dat is het grootste gevaar, dat andere landen dit voorbeeld volgen."
De VN-veiligheidsraad komt vanmiddag bijeen om te debatteren over de kwestie, maar omdat de VS daar vetorecht heeft, zal deze bijeenkomst meer symbolisch zijn. China en Rusland zullen harde woorden gebruiken, voorspelt Knoops. "De kans dat het leidt tot een resolutie die oproept tot vrijlating van Maduro is heel klein."
Volgens Amerikadeskundige Willem Post is de gevangenis waar Maduro in de cel zit berucht. "Het is overvol, er zijn twee douches voor honderd mensen en het zijn hele kleine cellen. Er lopen ratten en het voedsel is vaak bedorven. De Amerikaanse media hebben hier veel aandacht aan besteed, dat dit eigenlijk niet kan."