'Tien met een griffel': hoe de VS in recordtijd Maduro greep
Amper drie minuten nadat Amerikaanse speciale eenheden voeten op Venezolaanse grond hadden gezet, stonden ze in de slaapkamer van president Nicolás Maduro. Hij werd geblinddoekt, in een helikopter weggevoerd en wordt later vandaag voorgeleid in New York. Hoe kon deze operatie, die maandenlang werd voorbereid, succesvol verlopen?
In de nacht van vrijdag op zaterdag voerde de Verenigde Staten een grootschalige luchtaanval uit op Venezuela. Luchtafweer werd onschadelijk gemaakt, helikopters vlogen laag boven de hoofdstad Caracas en president Maduro werd meegenomen. De operatie was succesvol, omdat maandenlang met uiterste precisie aan het plan is gewerkt, zegt oud-commandant Jeff Mac Mootry in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Ze hebben zelfs het huis van Maduro nagebouwd voor trainingsdoeleinden."
Helikopters, die niet zomaar worden ingezet vanwege hun kwetsbaarheid, vlogen laag boven de hoofdstad. Daardoor wist Mac Mootry direct dat er meer aan de hand was dan alleen een bombardement van een aantal gronddoelen. "Ik vermoedde meteen dat er militairen werden ingebracht, of dat mensen uit Venezuela werden weggehaald. Het bleek om beide te gaan."
Black Hawks in Mogadishu
Dat zo’n operatie snel mis kan gaan, bleek tijdens een incident met twee Amerikaanse helikopters in Somalië. Tijdens de slag om Mogadishu op 3 oktober 1993 werden twee Amerikaanse Black Hawk-helikopters neergeschoten tijdens een VN-operatie om kopstukken van de Somalische krijgsheer Mohamed Farrah Aidid te arresteren.
Beide helikopters stortten neer in de stad, waarna een grootschalige reddingsoperatie op gang kwam en de missie aanzienlijk gevaarlijker werd. Bij de gevechten die volgden kwamen 18 Amerikaanse militairen om het leven. "Zo'n scenario wil Amerika natuurlijk niet. De piloten zijn de beste van de beste, maar dit zijn ook vliegers die bij wijze van spreken in Somalië werden ingezet. Je kan nog steeds uit de lucht worden geschoten."
Hack en CIA-infiltrant
In totaal waren 150 Amerikaanse vliegtuigen betrokken bij de operatie. "Een deel daarvan had als taak om de luchtafweer te storen en uit te schakelen. De reden dat de Amerikanen de operatie in het donker uitvoerden, is omdat ze al weken eerder malware hadden geplaatst in de digitale systemen van Venezuela. Met een druk op de knop konden ze het licht uitzetten. Licht uit, je operatie uitvoeren, licht aan."
Mac Mootry vindt de actie "heel bijzonder" en "een tien met een griffel". Vanuit militair oogpunt noemt hij de operatie een "kunststukje dat veel respect en bewondering afdwingt". Daar hebben ze de juiste mensen voor en de beste ter wereld, prijst de oud-commandant de slagkracht van de VS. "Geen enkel ander land beschikt daarover."
“Met een druk op de knop kon de VS het licht in Venezuela uitzetten. Licht uit, je operatie uitvoeren, licht aan.”
Een CIA-infiltrant was betrokken bij de operatie, die voor de laatste updates zorgde rondom Maduro en zijn entourage. Daardoor wisten de Amerikanen precies waar de president sliep en konden ze in één keer op de juiste plek binnenvallen. "De CIA heeft mensen in de directe omgeving van Maduro geronseld. Informatie werd verzameld. Door deze lange, minutieuze voorbereiding wisten ze van minuut tot minuut wat Maduro deed, waar hij was en hoe hij beveiligd werd."
Is Maduro verraden?
Informatievergaring vond ook plaats via satellietbeelden en het hacken van belangrijke systemen. "Zo konden ze achterhalen hoe, waar en wanneer hij zich verplaatste. Ook kwamen ze er op deze manier achter in welke gebouwen hij verbleef, waardoor je een plattegrond kon intekenen. Heel veel middelen zijn gebruikt om het gaan en staan van Maduro in kaart te brengen", aldus Mac Mootry.
“Het gebouw waarin ze moesten optreden werd nagebouwd in de VS, zodat ze precies wisten welke deuren bijvoorbeeld naar buiten open gingen of naar binnen.”
Venezuela-specialist Edwin Koopman is ervan overtuigd dat Maduro verraden is. "Dat kan niet anders. Misschien was het wel Delcy Rodríguez", jarenlang de vicepresident van Maduro. Ze heeft nu interim het stokje overgenomen. "De algemene stemming is dat Venezuela een offer heeft gebracht om weer wat rust te krijgen met de Amerikanen."
Huis Maduro in VS nagebouwd
Letterlijk alles werd voorafgaand Absolute Resolve gesimuleerd en getraind, vertelt Mac Mootry. "Alles werd tot in detail voorgeoefend. Het gebouw waarin ze moesten optreden werd nagebouwd in de VS, zodat ze precies wisten welke deuren bijvoorbeeld naar buiten opengingen of naar binnen. Ze bootsten de dikte van de ramen en het staal van de deuren na, zodat ze wisten welke middelen ze nodig hadden om binnen te komen."
“De kans dat zo'n operatie misgaat, is groot. Er zijn duizenden mensen bij betrokken en veel verschillende eenheden.”
Ook wordt altijd veel aandacht besteed aan 'wat als'-situaties. "Stel dat het toch niet lukt, wat doe je dan? Plan A is je initiële plan, maar je maakt ook een plan B en een plan C. Ook die scenario's oefen je vooraf."
Maduro beschikt over acht huizen en sliep op meerdere locaties. "Ik kan me voorstellen dat de Amerikanen dachten: van al deze huizen is dit het huis dat het gunstigst is om naar binnen te gaan."
Uitstel door slecht weer
Vervolgens moeten ook de weersomstandigheden meezitten. Dat was niet het geval, waardoor de operatie enkele dagen werd uitgesteld. "De kans dat zo'n operatie misgaat, is groot. Er zijn duizenden mensen bij betrokken en veel verschillende eenheden. Eén van de helikopters kan bijvoorbeeld mechanische problemen krijgen. Dan staat zo'n helikopter in Venezuela aan de grond. Wat als die bemanning gevangen werd genomen? Ook met dat soort situaties wordt rekening gehouden, dus ze sturen altijd extra helikoptercapaciteit mee."
De Amerikaanse legerhelikopters boven Caracas:
Als één helikopter ongepland een noodlanding moet maken of neerkomt op Venezolaans grondgebied, "landt een andere helikopter daarnaast, stapt de bemanning over op die helikopter, vliegen ze door en kan de operatie alsnog uitgevoerd worden".
Geen drugs, maar olie?
Wat was de precieze reden voor de inval? Trump gaf als primair argument voor de operatie de strijd tegen drugs, waar Maduro diep in genesteld zou zitten. De daadwerkelijke reden is de grote hoeveelheid beschikbare olie in het land, weet Koopman. "En hij had Maduro helemaal niet weg hoeven halen om die olie te krijgen. Maduro bood het hem aan! Trump had alles kunnen krijgen. Hij wil die olie, maar niet van Maduro."
“Geopolitiek speelt hier een belangrijke rol. China kijkt ook met een begerig oog naar de olie- en gasvoorraden.”
De afgelopen jaren is de olieproductie in het land beetje bij beetje weer opgeschroefd. "Alleen hadden ze aanvankelijk drie miljoen vaten per dag, dat is nu één miljoen. Behoorlijk minder, maar het is nog minder geweest. Vergis je niet, op dit moment gaan er al honderdduizend vaten per dag naar de Verenigde Staten."
De reden voor de luchtaanval zit dus nog dieper. "Olie-experts geven aan dat het jaren gaat duren voordat je grote hoeveelheden olie terug kunt halen", voegt Amerikadeskundige Willem Post toe. "Daarom speelt de geopolitiek een belangrijke rol. China kijkt ook met een begerig oog naar de olie- en gasvoorraden voor de kust van Brazilië en Venezuela." Ook gaat er olie naar Cuba en een deel naar Rusland.
Dit zit Trump dwars
Volgens Post en Koopman zit het Trump vooral dwars dat negentig procent van de olie naar China gaat. "China heeft al meer dan twintig landen in Zuid-Amerika waar ze handelsbanden mee hebben", zegt Post. "Dat ziet Trump natuurlijk ook."
Kortom, de wereld is verdeeld geraakt in drie invloedssferen: de Amerikaanse, de Chinese en de Russische. "Kijk maar naar de taal tussen Trump en Poetin, die toch vaak vriendschappelijk is. Zelfs tegenover president Xi: hij wordt door Trump een concurrent op economisch gebied genoemd, maar niet echt meer een vijand. Bij welke invloedssferen hoort Europa dan?", vraagt Post zich af. "Dit maakt het voor ons heel gevaarlijk."