Experts willen dat kinderen tot 14 jaar smartphonevrij opgroeien: 'Moderne casino's in de broekzak'

De smartphone is niet meer weg te denken uit het dagelijks leven en daar betalen kinderen volgens psycholoog en schrijver Thijs Launspach en techondernemer Alexander Klöpping de hoogste prijs voor. Ze adviseren ouders daarom om hun kinderen tot hun veertiende zonder smartphone te laten opgroeien. "Over tien jaar kijken we hetzelfde terug op deze tijd als we nu tegen roken aankijken."

Dat doet het duo naar aanleiding van het dinsdag verschenen boek Smartphonevrij opgroeien, geschreven door Launspach en uitgegeven door (onder anderen) Klöpping. De techondernemer vertelt hoe zijn eigen blik op technologie al jaren geleden veranderde toen hij voor De Wereld Draait Door Silicon Valley bezocht. "Hoe meer je van technologie weet, hoe voorzichtiger je bent. Ik zag hoe iedereen daar zijn webcam afplakte en een privacyscherm had. Hoe meer je van TikTok snapt, hoe voorzichtiger je wordt."

Volgens Klöpping is het misleidend om te denken dat sociale media vooral voordelen bieden. "De Amerikaanse economie bestaat inmiddels grotendeels uit technologiebedrijven. Dat zijn er ongeveer 10. Die bedrijven hebben allemaal als grote doel om AI te bouwen en apps te maken die ons allemaal verslaafd houden via korte video's. Alle apps zijn op TikTok gaan lijken. Iedere fractie dat je wacht met scrollen begrijpt die weer beter hoe je in elkaar zit en heel geavanceerd zijn geraakt in onze aandacht grijpen."

Casino in je eigen broek

De gevolgen zijn volgens hem verstrekkend. "Het zorgt ervoor dat tijd wordt weggenomen die voor ons wezenlijker is. Voor volwassenen kun je nog zeggen dat het je eigen keuze is. Kinderbreinen zijn niet bestand tegen al die professionele manipulatie vanuit Silicon Valley en China. Het is heel moeilijk om je tegen die verslaving te weren. Het is een modern casino in de eigen broek."

Launspach, psycholoog en auteur van het boek, sluit zich daarbij aan. "De techbazen geven over het algemeen hun eigen kinderen geen smartphone of tablet. Het kinderbrein is niet zo goed bestand tegen de digitale verleidingen. Het is voor ons allemaal lastig, maar helemaal voor kinderen. Zij zijn hun impulscontrole nog aan het ontwikkelen, hun brein is nog volop aan het groeien."

Volgens hem verdringt schermtijd veel belangrijkere onderdelen van de kindertijd. "Heel veel schermtijd komt in de plaats te staan van heel veel andere dingen. Dan heb je het over buitenspelen en slaap – wat ontzettend belangrijk is voor de hersenontwikkeling – en het leren van communicatieve vaardigheden."

De effecten kunnen ook fysiek zijn. "We weten dat heel veel schermtijd op jonge leeftijd een verhoogd risico geeft op depressie, angst, zelfbeeldproblemen. Dat wist ik allemaal wel vanuit de psychologie, maar voor dit boek ben ik ook gaan kijken naar de fysieke gevolgen. Heel veel schermtijd draagt bij aan de obesitaseconomie, want kinderen bewegen minder, omdat ze meer voor hun scherm zitten. Vooral dat slaaptekort, als ze heel de nacht gestoord worden door allerlei notificaties, doet van alles met hun brein."

Launspach: stel smartphonegebruik uit

Launspach pleit ervoor om de komst van een eigen smartphone zo lang mogelijk uit te stellen. "Idealiter stel je de komst van een eigen smartphone uit tot een jaar of 14, omdat het een stoorzender is die niet nodig is in de jeugd. Ouders voelen zich een beetje in een hoek gedrukt en gepusht dat ze hun kind toch een smartphone moeten geven, terwijl ze eigenlijk het gevoel hebben dat het geen goed idee is. Met het boek laten wij zien dat er een alternatief mogelijk is."

Klöpping vult aan: "Een klaptelefoon is weer heel hip onder kinderen. Wij snappen dat je wil dat je kind bereikbaar wil zijn, maar daar hoef je niet een TikTokmachine bij mee te geven. Je kan ook een telefoon geven waar je alleen mee kan bellen en daar de tijd mee te overbruggen om de komst van een smartphone zolang mogelijk uit te stellen."

Test gaat verder onder X.

In het boek stelt Launspach een duidelijke tijdlijn voor: "Tot een jaar of 10 is het sowieso geen goed idee. Daarna komt een klaptelefoon tussen 11 en 14 jaar. Dat is belangrijk als je de wereld ingaat, dan wil je gewoon bereikbaar zijn. Vanaf 14 zouden we een smartphone zeggen die een aantal functies wel heeft, maar de meest verslavende platforms zoals social media en games niet heeft. Dan heb je ook een fase waarin je daar langzaamaan kunt wennen."

50.000 ouders

Volgens hem is het belangrijk dat ouders elkaar opzoeken. "De hoopvolle boodschap van het boek is dat het kan, maar het is best wel moeilijk om je eraan te onttrekken. Als je je verbindt met andere ouders die hier al mee bezig zijn, wordt het makkelijker en mogelijker. Tweederde van de scholen is hier al mee bezig en zo'n 50.000 ouders hebben zich al aangesloten. Er is bijvoorbeeld een ouderpact die je kunt tekenen, waarin je kunt aangeven als ouder dat het je intentie is om een kind tot zijn of haar veertiende geen smartphone te geven."

Als je als ouder je kind toch een smartphone heb gegeven, kan je volgens Launspach nog altijd voortschrijdend inzicht tonen en terug. "Maar als die er toch nog is, is het allerbelangrijkste dat de smartphone niet mee de slaapkamer ingaat na een bepaald moment. Dan interfereert die te veel met slaap en de effecten van slaaptekort niet goed zijn voor je psychologie en je fysiek. En als het dan toch gebeurt, zorg dat je kind een kritische mediaconsument wordt, praat over wat ze meemaken en maak afspraken over schermgebruik en hoe je dat met zijn allen doet."

Klöpping: "De smartphonediscussie laait veel op in groep 6/7. Veel mensen twijfelen, maar weten gewoon niet hoe. De smartphone is onze maatschappij geworden, we zijn er allemaal aan gewend geraakt. Hoe kun je nog een stap terug doen? Ik denk dat we over tien jaar terugkijken op deze tijd en denken dat smartphone hetzelfde is als roken. Social media is iets dat niet meer weggaat, maar betekent niet dat 8- of 9-jarigen 140 keer per dag gestoord worden, terwijl ze eigenlijk buiten moeten spelen. Dat daar hulp bij nodig is, begrijpen wij heel goed."