De angst groeit, de cijfers dalen: Nederland in een veiligheidsparadox

Nederlanders - en vooral vrouwen - voelen zich steeds onveiliger. Grote gebeurtenissen zoals de afschuwelijke moord op de zeventienjarige Lisa uit Abcoude afgelopen zomer maken veel los in de samenleving. Ze roepen bijvoorbeeld om een roep tot legalisering van pepperspray en een grote campagne om de straat weer veilig te maken. Maar is het gevoel van onveiligheid wel terecht? Dat zochten we uit in Stand van Nederland: Generatie Next.

Het aantal vrouwen dat een zelfverdedigingscursus neemt, steeg afgelopen zomer. "Het is toch steeds meer in het nieuws dat vrouwen worden lastiggevallen of aangevallen", verklaart krav maga-instructeur Justin van Reijen de toeloop. "Daardoor zie ik ook een groei in aanmeldingen voor de proeflessen. Dit is het beste zelfverdedigingsprogramma in de wereld. Ongeveer 150.000 vrouwen hebben hier al aan meegedaan, het werkt gewoon."

Uit WNL-onderzoek blijkt dat ongeveer veertig procent van de mannen zich weleens onveilig voelt, tegenover zo'n tachtig procent van de vrouwen. Het groeiende onveiligheidsgevoel is niet in lijn met de cijfers waarmee Marieke Liem, hoogleraar Veiligheid & Interventies, op de proppen komt: "Als je kijkt naar de lange geschiedenis van de mensheid, zijn we nog nooit zo veilig geweest als de afgelopen jaren."

Veiligheidsparadox

Traditionele vormen van criminaliteit zoals geweldscriminaliteit en vermogenscriminaliteit zijn al decennialang dalende. "Dat is een voortzetting van een ontwikkeling die al eeuwenlang gaande is", zegt Liem. "Vanuit de criminologie zeggen ze dat het eigenlijk een veiligheidsparadox is. Als iets voorkomt dat niet vaak voorkomt, dan komt het ook heel erg in de publieke belangstelling te staan. Zeker wanneer er bijvoorbeeld bij een moord kwetsbare mensen bij zijn betrokken, dan staat het licht van de camera daarop en wordt het breed uitgemeten in de pers."

Liem denkt dat veel mensen zich onlangs hebben geïdentificeerd met (iemand als) Lisa uit Abcoude. "Thuiskomende van een nachtje uitgaan. Dat maakt het heel erg iets van ons. Wij hadden Lisa kunnen zijn. Wat we ook zagen, was dat deze zaak in verband werd gebracht met andere zaken. Het idee dat seksueel geweld overal zou zijn, dat vrouwen het grootste gevaar zouden lopen, juist in de publieke ruimte..."

Risico thuis veel groter

"Dat is ergens ook paradoxaal, omdat we weten dat vrouwen juist het grootste risico lopen op seksueel, fysiek en verbaal geweld, juist binnenshuis, tussen de eigen vier muren, door een partner, door een ex-partner of een familielid. Dat risico is vele malen hoger. Als we specifiek kijken naar de casus van Lisa, naar het dodelijk slachtoffer worden van een vreemde in de publieke setting als minderjarige vrouw, dan zien we dat dat één keer eerder is gebeurd in de afgelopen tien jaar."

Meer weten over dit onderwerp? Kijk dan naar de nieuwste aflevering van Stand van Nederland: Generatie Next op NPO Start.