Voormalig VVD-campagnestrateeg kritisch op tactiek Yesilgöz: 'Het primaire verhaal verloren'

De campagne zit erop, de Tweede Kamerverkiezingen zijn woensdag in volle gang, dus is het nu aan de kiezer om te spreken. Hoe heeft VVD-voorvrouw Dilan Yesilgöz het ervan afgebracht? Politieke commentatoren reageren woensdagochtend in de uitzending van Goedemorgen Nederland op NPO 1.

"Een stem op Geert Wilders is een verloren stem", zei Yesilgöz nog op een VVD-congres. Wat is daarvan waar, wordt politiek strateeg Simon den Haak gevraagd. "Ik denk dat het waar is, maar ook vooral strategisch handig. De VVD heeft Wilders uitgesloten van een nieuw kabinet. Wilders in een nieuw kabinet wordt dus heel moeilijk. Strategisch denk ik dat het handig is, omdat ze eigenlijk zegt dat wanneer je een streng asielbeleid wil je eigenlijk op de VVD moet stemmen. Dit was voor haar echt nodig."

'PVV was de achilleshiel'

Tom De Bruyne, voormalig campagnestrateeg van de VVD, betwijfelt vervolgens of het ook slim was dat Yesilgöz later in de campagne ook een samenwerking met GroenLinks-PvdA uitsloot. "Ik heb die altijd heel apart gevonden", zegt hij. "Ik vond het net iets te veel vanuit de plek waar de VVD vandaan kwam. PVV uitsluiten snap ik, dat moest je gewoon doen. Daar moest je mee afrekenen, anders bleef dat je totale achillespees."

Maar het én uitsluiten van de PVV én de PvdA begrijpt hij niet. "Je bent onderdeel van een brokkenkabinet, dan schiet je niets meer op dan alleen maar tactische posities tegenover elkaar te zetten. Dan verlies je je primaire verhaal waarmee de kiezer bij jou gaat kopen: het verhaal over de economie."

De comeback van de VVD begon eigenlijk pas toen Yesilgöz weer terugkeerde naar haar oorspronkelijke verhaal, ziet De Bruyne. Wat hij als VVD-strateeg had gedaan? "Ik had haar geadviseerd om eigenlijk tijdens het eerste gedeelte van haar campagne rekenschap te durven geven waar het fout was gegaan. Niet meteen keihard in de aanval gaan, omdat je daar de geloofwaardigheid niet voor had en pas nadien, vanuit kracht, weer frontaal de aanval zoeken."

WNL-politiek verslaggever Mats Akkerman denkt dat de tactiek van Yesilgöz zo slecht nog niet was. "Je ziet in de peilingen, dat sinds de VVD GL-PvdA heeft uitgesloten, ze wel een beetje zijn aangetrokken. Dan ga je je afvragen of mensen vóór een bepaalde partij stemmen, of tegen een andere partij stemmen. Een stem tegen Timmermans probeert zij om te zetten in een stem voor de VVD."

De diverse slotpeilingen, van onder meer Ipsos en Maurice de Hond, voorspellen een spannende nek-aan-nekrace, waarin vooral PVV, GL-PvdA en D66 de beste papieren hebben op de grootste te worden, nipt gevolgd door VVD en CDA. Akkerman: "Ik heb de slotpeilingen van twee jaar geleden erbij gepakt. De PVV werd toen de grootste en daar zat Maurice de Hond er toen het dichtstbij, maar hij zat er alsnog nog 10 naast."

Strijd Timmermans-Jetten?

Voormalig PvdA-adviseur Den Haak denkt niet dat er te veel naar absolute aantallen in de peilingen moet worden gekeken, maar naar de trends. "Ik denk dat de PVV en CDA in een neergaande trend zitten, de VVD herstelt, GL-PvdA stabiel is en D66 stijgt. Ik denk dat het tussen Timmermans en Jetten het spannendst gaat worden."

Volgens Den Haak kunnen zowel de sociaaldemocratische als progressief-liberale leider nog de nodige zetels van andere partijen wegsnoepen. "Je hebt een deel van de mensen die zegt: 'Ik wil absoluut niet Timmermans of absoluut niet Wilders.' Nu het tussen Jetten en Timmermans gaat, is het heel interessant of Jetten nog wat liberale stemmers erbij kan krijgen en Timmermans er nog wat bij kan halen vanuit de SP of de Partij voor de Dieren. Ik denk dat dat vandaag de doorslag gaat geven."