Nederlandse economie als Jengatoren: 'Over tien jaar gaat het eigenlijk heel slecht', waarschuwt econoom
Het gaat goed met onze economie, maar voor hoe lang? Econoom Jona van Loenen legt zijn zorgen uit aan de hand van een Jenga-toren. "Over tien jaar gaat het eigenlijk heel slecht."
Volgens demissionair minister van Financiën Eelco Heinen gaat het goed met onze economie, maar beseffen we dat te weinig. In het voorwoord van de Miljoenennota schrijft hij dat de koopkracht volgend jaar harder stijgt dan gedacht. Ondertussen is de werkloosheid laag en zijn er weinig faillissementen.
Tegelijkertijd stijgen de prijzen in Nederland harder dan in omringende landen. Of het goed gaat met onze economie, ligt er dan ook maar net aan wie je het vraagt, zegt Van Loenen in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Wat typisch is aan economen, is dat we het eigenlijk helemaal nergens over eens kunnen worden, laat staan over hoe het gaat met de economie."
Hij legt uit: "Je hebt twee kampen. Het eerste kamp zegt dat het heel goed gaat met de economie. De werkloosheid is laag, faillissementen zijn laag, de koopkracht steeg vorig jaar met 3,5 procent. Toch zegt het tweede kamp dat het helemaal niet zo goed gaat met de economie. De grap is, ze hebben allebei gelijk. Het beeld is afhankelijk van hoe je kijkt naar de economie."
Wie de cijfers van vandaag ziet, kan volgens Van Loenen alleen maar concluderen dat het ons voor de wind gaat. "Maar als je kijkt naar de economie over tien jaar, gaat het eigenlijk heel slecht. Dat zie je aan de hand van een paar factoren. Met bijvoorbeeld de productiviteit gaat het slecht. We stonden altijd in de top vijf, nu zijn we gezakt naar de top tien."
“Als je kijkt naar de economie over tien jaar, gaat het eigenlijk heel slecht. Dat zie je aan de hand van een paar factoren. Met bijvoorbeeld de productiviteit gaat het slecht.”
Ook het midden- en kleinbedrijf heeft het zwaar. "Van iedere honderd euro houden mkb'ers maar 7,50 euro over. En daarvan moeten ze nog rente betalen, belasting, de investeringen en zichzelf. En weinig mensen weten dit: maar 27 procent van alle ondernemers heeft de coronaschulden terugbetaald, driekwart moet nog aflossen", vertelt de econoom, die benadrukt: "Het gaat vandaag goed. Maar als het zo doorgaat, gaat het over tien jaar niet al te best."
Economie als Jengatoren
Hij legt zijn zorgen uit aan de hand van een Jengatoren. "De toren moet zo hoog mogelijk worden, maar hij mag niet omvallen. De fout die wij in Nederland maken: we zijn helemaal verliefd op koopkracht. Eelco Heinen heeft het ook gedaan: zolang de koopkracht maar stijgt, zijn we allemaal dolblij", doelt Van Loenen op de financiële plannen van het kabinet voor volgend jaar.
"We willen de toren zo hoog mogelijk maken. Wat doen we? We zijn cadeautjes aan het uitdelen en die trekken we uit het fundament van de economie, zoals onderwijs. We slopen het fundament zodat we de toren van koopkracht hoog kunnen bouwen", zegt de econoom, terwijl hij een steentje uit de onderkant van de toren trekt.
“We zijn cadeautjes aan het uitdelen en die trekken we uit het fundament van de economie, zoals onderwijs. We slopen het fundament.”
Hij waarschuwt Den Haag: "Als je de fundering van een gebouw kapot maakt, valt die vroeg of laat om. We moeten geen fiscale cadeautjes uitdelen om onze koopkracht nu te vergroten. We moeten investeren. Dat kost nu geld, maar als je investeert, creëer je als het ware nieuwe Jenga-blokjes. Zo wordt de toren over een paar jaar hoger, terwijl het fundament intact blijft. Als we op deze manier doorgaan, valt de toren vroeg of laat om."
Zo moet de overheid ervoor zorgen dat bedrijven in Nederland willen investeren. Dat is nu niet het geval, zegt Van Loenen, die de onderste hoeksteen uit de Jenga-toren trekt en de toren om laat vallen.