Neerhalen vliegtuig 'bijna onvermijdelijk' volgens veiligheidsexpert: 'Op een gegeven moment heb je geen keus meer'

De Europese Commissie houdt er ernstig rekening mee dat de drones die met name in Scandinavië opduiken afkomstig zijn uit Rusland. "Aan de ene kant zie je continu dat er wordt ontkend dat er wat aan de hand is", maakt hoogleraar internationale betrekkingen Rob de Wijk de balans op in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Tegelijkertijd zie je dat de oorlogsretoriek hand over hand toeneemt."

Rusland heeft herhaaldelijk gewaarschuwd dat er zware consequenties zullen volgen als een NAVO-land een Russisch vliegtuig neerhaalt. "Dan zal er op de meest beslissende manier worden gereageerd", weet De Wijk. "Dat is in mijn jargon kernwapens. Dat gaat natuurlijk niet gebeuren. Maar dat soort retoriek zie je op dit moment wel gebeuren."

Bijna onvermijdelijk

"Ik denk ook eerlijk gezegd dat het bijna onvermijdelijk is dat er een vliegtuig uit de lucht wordt geschoten", gaat hij verder. "Vind ik dat fraai? Nee. Is het risicovol? Ja. Het is ontzettend risicovol. Kan het escaleren? Ja, het kan escaleren. Maar heb je keus? Vermoedelijk niet meer op een gegeven ogenblik."

Op een geven moment moet er een punt worden gemaakt bij leiders als de Russische president Vladimir Poetin, stelt de geopolitiek expert. "Het is buitengewoon risicovol en het kan voor hetzelfde geld ook escaleren. Maar als Rusland hier daadwerkelijk achterzit, en dat is met die drie straaljagers die boven het Estse grondgebied zijn gekomen wel degelijk het geval, neemt het ook een enorm risico hiermee."

Horizontale escalatie

In zijn nieuwste column in dagblad Trouw schrijft De Wijk over horizontale escalatie. "Dat is een tactiek wanneer het slecht gaat op één front, je gaat escaleren op een ander front. Wat er hier is gebeurd - en dat is wel echt interessant vanuit mijn perspectief - is dat die drie straaljagers een vergelding schijnen te zijn voor Oekraïense aanvallen op de Krim."

"Dan denk je: wat heeft dat met elkaar te maken? Het gaat niet goed met Rusland op de grond op dit ogenblik. Die grote aanvallen die Oekraïne continu uitvoert worden ook niet gepikt door de Russen. Je ziet al maandenlang een verschuiving komen van Amerika als de vijand naar Europa als vijand. Europa moet nu uit elkaar worden gespeeld. Dat dit zou kunnen gebeuren, was ook voorspeld door mijn collega's en mijzelf. Het is echt bedoeld om politieke invloed uit te oefenen op Europa."

Versnelde bewapening

De Wijk denkt niet dat de Russische tactiek werkt. "Je ziet dat Europa zich niet laat provoceren. Het enige wat er iedere keer gebeurt, is dat het een enorme versnelling betekent voor bijvoorbeeld de bewapening van Europa. Er wordt nu in één keer gesproken over een dronemuur."

De houding van Nederland in het hele gebeuren doet volgens De Wijk niet echt ter zake. "Wat doet Nederland nou?", vraagt hij zich af. "Wij zijn geen frontlijnstaat. Dat heeft te maken met dat er hier anders wordt nagedacht. Maar als je Tusk, de president van Polen, hoort... Die zegt: schiet maar neer. Daar is het echt een andere wereld."