Ons asielbeleid moet helemaal anders, zegt professor: 'Haal écht hulpbehoevenden per vliegtuig naar Nederland'

Ons huidige asielbeleid is "idioot" en moet nodig worden herzien. Dat zegt Ruud Koopmans, professor aan de Humboldt Universiteit Berlijn en auteur van het boek 'De Asielloterij'. In WNL op Zondag legt hij uit hoe de Haagse én Europese politiek de asielproblematiek in de EU effectief kan aanpakken.

Het is inmiddels geen taboe meer om het openbaar te zeggen, constateert Koopmans: asielzoekers, met name afgewezen asielzoekers, zorgen regelmatig voor overlast en zijn relatief vaak betrokken bij criminaliteit.

Betekent dat dat hulpbehoevenden per definitie slecht zijn? Dat zeker niet, legt Koopmans uit. "Wetenschappelijke analyses laten zien dat die hoge criminaliteitscijfers vooral te maken hebben met het feit dat asielzoekers vaak jonge mannen zijn met een slechte arbeidspositie. En dát, die bevolkingssamenstelling van asielzoekers, is een gevolg van ons falende asielbeleid."

Er zijn volgens Koopmans namelijk talloze mensen op de wereld die wél echt hulp nodig hebben en geen overlast zouden veroorzaken in Nederland, maar die de middelen niet hebben om hiernaartoe te reizen. "Vraag je eens af, waarom zijn er zo weinig gezinnen, ouderen en minderheden? Mensen uit landen als Jemen, Sudan of Congo, waar vreselijke humanitaire toestanden zijn? Dat is omdat die mensen te arm zijn om mensensmokkelaars te betalen of, in het geval van Jemen, letterlijk geen uitweg hebben."

"Wij hebben een systeem dat alleen bescherming biedt aan mensen die in staat zijn om zich aan onze grens te melden", vervolgt Koopman. "Vaak zijn dat relatief koopkrachtige, jonge mannen."

Europese regels lossen asielprobleem niet op

Recente initiatieven om de instroom van veiligelanders terug te brengen, zoals het Europese GEAS-systeem maken weinig verschil, ziet Koopmans. Het GEAS-systeem is een gezamenlijk, steng asielstelsel dat onder andere inhoudt dat asielprocedures sneller afgehandeld worden en dat mensen die zonder papieren binnenkomen geen procedure meer krijgen. 

Koopmans reageert sceptisch: "Stel jezelf eens de vraag: wat gebeurt er met al die mensen die bij een grensprocedure worden afgewezen? Of zonder papieren binnenkomen en geen procedure krijgen? Die mensen gaan niet terug, maar blijven bij de grenscentra hangen en zorgen alleen maar voor meer overlast."

"Als dat maandenlang zo doorgaat, komt de rechter. Die zal zeggen dat deze mensen niet langer dan zes maanden in zo'n centrum mogen blijven. En wat gebeurt er dan? Dan krijgen die mensen alsnog een asielprocedure. Of ze worden vrijgelaten."

Vluchtelingen uitnodigen

Volgens Koopmans is het daarom hoog tijd dat politieke partijen kritisch gaan kijken naar het eigen asielbeleid. "Centrumlinkse partijen moeten zich realiseren dat ons huidige asielbeleid enorm inhumaan is. Centrumrechtse partijen moeten zich realiseren dat we niet minder mensen moeten helpen, maar ze beter moeten helpen. 

Als dat gebeurt, zou de Nederlandse politiek tot vooruitstrevende compromissen kunnen komen, aldus de professor. "Het volgende kabinet zou kunnen zeggen: we gaan hetzelfde aantal vluchtelingen opnemen, maar op een geregelde manier. We gaan de écht hulpbehoevende buitenlanders zelf opzoeken en uitnodigen om als vluchteling naar Nederland te komen. Niet per boot, maar netjes met het vliegtuig."

"Daar staat tegenover dat alle asielzoekers die spontaan naar Nederland komen, geen recht meer krijgen op een asielprocedure. We moeten regelen dat zij een procedure kunnen krijgen een procedure in een land buiten de EU. Dat ze worden gevestigd in Georgië, Rwanda, Tunesië, Senegal, zoiets. Die mensen zijn namelijk geen vluchteling in de werkelijke zin van het woord. Ze hebben voordat ze in Nederland aankomen al door allerlei landen gereisd waar ze buiten levensgevaar waren en asiel hadden kunnen aanvragen. Het is een idioot systeem."

'Weinig concreet gemaakt'

Inmiddels hebben meerdere partijen, waaronder D66, het CDA, JA21 en GroenLinks-PvdA, aangegeven dat ze zo'n hervestigingsbeleid zien zitten. Koopmans hoopt dat het volgende kabinet, evenals de EU, die ambities in de toekomst zal verwezenlijken: "Het idee zingt rond en vind je ook terug in de verkiezingsprogramma's, maar erg concreet is het nog niet geworden. Ook niet op Europees niveau. Dat GEAS-systeem is een mooie opstap, maar gaat het asielprobleem niet oplossen."